آشنایی با مسجد جامع اصفهان

آشنایی با مسجد جامع اصفهان

 

 

مسجد جامع اصفهان
میراث جهانی یونسکو
اطلاعات اثر
کشور  ایران
نوع فرهنگی
معیار ثبت i v vi
شمارهٔ ثبت ۱۳۹۷
منطقه آسیا
تاریخچه
تاریخچهٔ ثبت ۲۰۱۲ (طی نشست سی و ششم)
اطلاعات ثبت ملی
شماره ثبت ملی ۹۵
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

مسجد جمعه یا مسجد جامع اصفهان از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین ابنیه مذهبی ایران است. این مسجد مجموعه تاریخی وسعی را به ابعاد ۱۷۰ در ۱۴۰ متر در شمال شرقی اصفهان و کنار میدان کهنه نشان می‌دهد و امروز شامل قسمتهای مختلفی است از قبیل گنبد نظام الملک، گنبد تاج الملک، ضمن چهار ایوانی شبستانها، مدرسه مظفری محراب الجایتو که هر یک نمایانگر سیر هنر معماری اسلامی در دوره‌ای خاص هستند. بنا بر شواهد تاریخی، مسجد جامع اصفهان بر روی ویرانه‌های مسجد قدیمی تری ساخته شده که اعراب ساکن قریه طهران در اصفهان در قرن دوم هجری در یهودیه بنا کرده بودند. مسجد اولی بر خرابه‌های ابنیه‌ای مربوط به اواخر دوره ساسانی برپا شده بود (دهباشی،۱۳۰:۱۳۸۳) .

مهم‌ترین طرحهای توسعه در دوران آل بویه و صفویه صورت پذیرفته‌اند. سبک معماری مسجد شیوه رازی است.

مسجد جامع اصفهان منعکس کننده هنر بیزانس و کلاسیک در قالب یک بنای سنتی و اسلامی است.

تاریخچه

کاوشهای باستانشناسی نشان از آن دارد که احتمالا این مسجد پیش از تسلط اعراب بر این شهر، مرکز مذهبی مهم شهر بوده و بصورت یکی از آتشکده‌های شهر اصفهان کاربری داشته‌است. کشف یک پا ستون، با تزیینات دوره ساسانیان، در منطقه شمالی مسجد، وجود بنایی قبل از اسلام را تایید می‌کند. درباره تاریخچه تغییر و تحولات مسجد اختلاف نظرهایی وجود دارد ولی به نظر می‌آید ساخت مسجد جامع به قرون اولیه هجری و در زمان عباسیان بوده که در قرن سوم هجری محراب آن تخریب و جهت قبله آن اصلاح شده‌است.

بخش‌های گوناگون آن در طول نزدیک به هزار سال شکل گرفته‌اند و طی این سالها همواره در حال مرمت و بازسازی بوده‌است که آخرین آنها بازسازی بخش تخریب شده بر اثر بمباران هواپیماهای عراقی در طول هشت سال جنگ ایران و عراق بوده‌است.

سنگاب‌های مسجد جامع

در مسجد جامع اصفهان چهار سنگاب قراردارند.

۱- سنگاب ایوان درویش: در ایوان شمالی مسجد جامع که ایوان درویش نام دارد، سنگابی از جنس سنگ پارسی قرار گرفته‌است. این سنگاب ابتدا در مجاورت مقبره علامه مجلسی قرار داشته و بعد به محلّ کنونی منتقل شده‌است. قطر دهانه سنگاب ۱۱۵ سانتیمتر است، ولی نیمی از آن به علّت شکستگی از بین رفته‌است. کتیبه بدنه این سنگاب به زبان‌های فارسی و عربی و به خطّ ثلث است. آن چه از متن کتیبه بجا مانده به شرح زیر است:

… و صل علی زین العباد علی و الباقر محمد و الصادق جعفر و الکاظم موسی و الرضا علی و التقی محمد و النقی…

کرد وقف شاه مظلومان حسین ابن علی هرکه نوشد آب گوید لعن بر ابن زیاد
شد تمام این جام در عهد شه ایران صفی ……

لبه این سنگاب دارای پنج جامگاه بوده‌است که شکستگی نیمی از سنگاب باعث شده که تنها دوتا از آنها باقی‌بمانند. نقشهای بدنه این سنگاب هم در اثر فرسایش تا حدودی از بین رفته‌اند.

۲- سنگاب ایوان صاحب: ایوان جنوبی مسجد جامع، ایوان صاحب نام دارد و سنگابی ساده در رو به روی آن قرار گرفته‌است. این سنگاب در میان حوضچه‌ای از سنگ چهارگوش قرار گرفته و روی لبه آن پنج جامگاه طرّاحی شده‌است. سطح خارجی سنگاب در بالا شامل کتیبه صلوات بر چهارده معصوم (ع) به خطّ ثلث و نقش‌های کنگره‌دار کوچک، و در قسمت پایین سنگاب، نقش‌های کنگره‌دار بزرگ است. همچنین بر روی بدنه سنگاب، کتیبه‌ای به این مضمون نقش بسته‌است:

وقف شرعی نمود توفیق… استاد امین ولد اسمعیل… فی ۱۱۰۲

۳ و ۴ – دو سنگاب کوچک دیگر هم در مسجد جامع اصفهان وجود دارند که یکی در کنار حوض میان حیاط مسجد، و دیگری در برابر ایوان استاد (ایوان غربی) قرار گرفته‌اند.

خواندنی

آرتور پوپ (باستان شناس) می‌نویسد: «من آن روز وقتی به تماشای مسجد جامع اصفهان رفتم و در زیر این گنبد قرار گرفتم، متوجّه شدم که تمام وجودم در تسخیر گنبد و مسجد است؛ چون در زیر این گنبد به خوبی می‌توان به شاهکار فنا ناپذیر و خلّاقهٔ ایرانی‌ها پی برد و به عظمت مسجد و گنبد آن اعتقاد پیدا کرد. من از آن به بعد، بارها به مسجد جامع اصفهان رفتم و با تماشای گنبد این مسجد، زبان به تحسین گشودم و عشق و علاقهٔ خود را به اصفهان و ایران، روزافزون دیدم. به همین جهت می‌خواهم، بعد از این که دیده برهم نهادم، جسدم را را در این خاک مقدّس دفن کنند.»

محراب‌ها

مسجد جامع اصفهان از مساجدی است که محراب‌های متعددی دارد. بلندآوازه ترین محراب آن در ضلع شمالی ایوان غربی آن، در شبستانی که بوسیله اولجایتو ساخته شد قرار دارد. این محراب نمونه نفیسی از تزئین گچبری است با گل و بته و شکل‌های هندسی. هشت محراب دیگر در این مسجد وجود دارند که تدریجا ساخته شده است (پیرنیا، ۱۳۸۳)

ثبت در میراث جهانی

این اثر در اجلاس سی و ششم یونسکو در زمره میراث جهانی ثبت گردید.

 

تب بچه بعد از واکسن، چیکار کنم؟ سوال:با عرض سلام خدمت دکتر گرامی دخترم دیروز واکسن آنفولانزا تزریق کرده برای بار سوم و دچار تب شده چگونه باید از علائم بیشتر جلو گیری کنم و مراقب...
آشنایی کامل با آتشگاه اصفهان   نام آتشگاه اصفهان کشور  ایران استان استان اصفهان اطلاعات اثر کاربری قلعه، آتشکده دیرینگی دوره ساسانیان...
شکاف لب نوزاد، علتش چیست؟ مهدی خواجوی، متخصص گوش و حلق و بینی در خصوص علل بروز شکاف لب گفت: این بیماری یک بیماری ارثی و صرفا مادرزادی است، به دلیل تکامل جدا از هم لب و کام...
قراردادن رمز عبور روی فایل‌های pdf قراردادن رمز عبور روی فایل‌های pdf قراردادن مز عبور بر روی فایل‌های PDF ، ویرایش فایل word 2013 یکی از امکانات جدید و کاربردی موجود ... The post قرارد...
قرص ال دی باعث چاقی میشود؟ سوالسلام لطفا راجع به قرص های پیشگیری از بارداری مثل ال دی و اچ دی و ارتباطشون با چاق شدن توضیح بدید.من به خاطر ترس از چاق شدن از روش طبیعی استفا...
علت سفت شدن پستان ها، سرطان دارم؟ سوال:سلام دختری ١٩ ساله هستم حدود ٢ ماهه که در هر در سینم یه چیزی سفت شده خیلی میترسم یعنی ممکنه سرطان باشه؟؟ جواب:احتمالش بسیار کم است. احتمال ز...
ویتامین های مورد نیاز در بارداری گروه ترجمه نی نی بان: حتی سالم‌ترین رژیم‌های غذایی باید با ویتامین تکمیل شوند. در این‌جا، متخصصان ما درباره مکمل‌هایی که شما طی دوره بارداری به آ...
پستانک دادن به نوزاد، مزایا و معایب نیاز به مکیدن در نوزادان، امری طبیعی است و ارتباطی با گرسنه بودن یا نبودن آن ها ندارد. پستانک یک وسیله پلاستیکی یا سیلیکونی شبیه به پستان مادر می...
آزمایشات قبل از بارداری، معاینات لازم! سوال:آزمایشات و نکات مهم قبل از بارداری که در دوران حاملگی خطری نداشته باشد؟جواب:دوست عزیز. معاینه شوید و پاپ اسمیر انجام دهید تا اگر عفونتی هست ...
سقط قانونی جنین، چالش های قانون سازمان پزشکی قانونی کشور در سال 1384 موارد سقط درمانی را در قالب 51 مورد اعلام نمود. از این موارد 29 مورد مربوط به ناهنجاری‌های جنینی است و 22 مو...
درد زیر شکم زنان برای چیست؟ سوالعلت دردهای زیر شکم در زنان چیست؟ من 11 روز از زمان پریودم گذشته و در این مدت دچار درد زیر شکم و همچنین گاهی دچار سردرد می شوم ( البته سردرد ز...
کیست تخمدان و لکه بینی، ارتباطی دارند؟ سوالسلام.خسته نباشید. 3ماهه قبل بچه سقط کردم.دکتر مراجعه کردم گفت کیست داری.برام قرص روکین تجویز کرد.اما هنوزم لکه بینی دارم.میخواستم بدونم این ل...
ترسو بودن بچه، ریسک نمی کند  سوال مخاطب نی‌نی‌بان: دختر 28 ماهه دارم که از همان ابتدا بسیار ترسو بود این ترسش تو زندگیش تاثیر داشته و نمیزاره ریسک کنه و نسبت به همه ی ...
درمان خانگی برای آفتاب سوختگی آفتاب سوختگی آفتاب سوختگی صورت آفتاب سوختگی پوست آفتاب سوختگی درمان آفتاب سوختگی و درمان آن آفتاب سوختگی شدید آفتاب سوختگی پوست صورت آفتاب سوختگی دری...
نوزاد پس از تولد، معاینه های رایج پرستاران بخش زایمان پس از تولد نوزاد بلافاصله دست به کار می شوند و حرف هایی در مورد نمره آپگار، سوراخ کردن پاشنه پای کودک و اندازه گیری می زنند. ...