آشنایی با ایرج جنتی عطایی

آن چه بر فضای «ترانه» در این برهه از زمان می گذرد و جریان موازی اما ناهمگون است: نخست جریان فاجعه بار انحطاطی است که بر اثر مدیریت غیرمسئولانه و به دست تنی چند از سیاستگزاران کم استعداد و پرهیاهو شکل گرفته و ترانه را به سمت و سویی از پیش تعیین شده و در جهت رسیدن به اهداف خاص رانده و می راند.

آن چه بر فضای «ترانه» در این برهه از زمان می گذرد و جریان موازی اما ناهمگون است: نخست جریان فاجعه بار انحطاطی است که بر اثر مدیریت غیرمسئولانه و به دست تنی چند از سیاستگزاران کم استعداد و پرهیاهو شکل گرفته و ترانه را به سمت و سویی از پیش تعیین شده و در جهت رسیدن به اهداف خاص رانده  و می راند و دیگر جریان آرام و کم دامنه اما امیدوارکننده و سالمی است که به کوشش و همت چند ترانه سرای بااستعداد جاری است.

 

کسانی که هم بر ادبیات گذشته و معاصر اشراف دارند و هم روح تازگی و طراوت و نشانه هایی از زندگی انسان امروز را با همه دغدغه های، دلواپسی ها و تلخی یا شیرینی رخدادها را در ترانه خود منعکس می سازند و با زبان پویا و زنده ای که از تپش خون انسان معاصر سرشار است، سخن می گویند و گاه گاه می توان آن را در فضای امروز شنید و حس کرد.

«ترانه» از روزگاران دور تا امروز فراز و نشیب هایی را تجربه کرده ولی همواره با زندگی مردم چه خواص جامعه و چه عامه آمیخته بوده و به همین دلیل به عنوان شناسنامه هر عصر و هر دوران قابل توجه و شایسته مطالعه و تعمق بوده و هست.

 

بعد از دوران قاجار و در روزگاری که تب و تاب جامعه برای ورود به عصر مشروطه اوج گرفته بود، ترانه نقش موثر و کارسازی در برانگیختن مردم، دادن آگاهی به آنان و تبلور امیدها ایفاد کرد و شاعرانی چون عارف قزوینی، میرزاده عشقی و ملک الشعرای بهار در این زمینه آثار موفقی عرضه کردند.

 

آشنایی با  ایرج جنتی عطایی

از دوران پهلوی اول تا حدود پایان دهه ۲۰ در قلمرو ترانه سرایی بیشتر شاهد همان حال و هوایی هستیم که قبل از آن بر فضای ترانه حاکم بود و مضامین و واژه ها حالت تکراری ملال آور گرفته بود، اما از حدود اواخر دهه ۲۰ و به ویژه از شروع دهه ۳۰، ترانه رنگ و بویی دیگر گرفت و در کنار حضور ترانه های کم ارزش و تکراری، نوعی از ترانه شکل گرفت که طعم و عطر و دنیایی متفاوت را ترسیم می کرد.

موفق ترین چهره و بااستعدادترین ترانه سرایی که در ژانر «ترانه» طرحی نو افکند و نقشی تازه برآورد، پرویز وکیلی بود که طراوت و تازگی ترانه های او پس از حدود شش دهه هنوز حس می شود و هنوز هم رنگ ابداع و لطف ترکیبات و محتوای زنده و پویای ترانه های او شنونده را به حیرتی لذت آور فرو می برد.

 

راه تازه ای که وکیلی و بعد از او نوذر پرنگ در ترانه گشودند، الگوی شاعران جوان و بااستعدادی شد که پا به جاده ترانه سرایی گذاشتند و هرکدام با خلق آثار ارزنده و تازه ای در این زمینه بر غنای کار افزودند و ترانه سرایی، به همت چند تن از چهره های شعر و ادب معاصر راهی روشن در پیش گرفت. ایرج جنتی عطایی یکی از این چهره هاست که از نیمه اول دهه ۴۰ همگام با من و شهیار قنبری و چند سال دیرتر اردلان سرفراز دفتر تازه ای از ترانه گشودند.

 

آشنایی با  ایرج جنتی عطایی

من با ایرج جنتی عطایی در دانشکده هنرهای دراماتیک آشنا شدم. او قبل از من وارد دانشکده شده بود و آشنایی ما به دوستی دامنه داری پیوست و امروز اگرچه سال هاست به دلیل فاصله جغرافیایی از هم دوریم، اما پیوند ما از طریق شعر و ترانه ها ادامه دارد. من قبل از سال ۱۳۴۸ یکی دو ترانه شنیدنی و خاطره انگیز از جنتی شینده بودم که نام او را در ذهن من به عنوان ترانه سرایی نوآور حک کرده بود.

 

از سال ۴۸ به بعد که من هم به جاده ترانه سرایی قدم گذاشتم و کوشیدم تا فضای کهنه و تکرای حاکم بر ترانه با هوای تازه تر عوض شده و روح زندگی در آن دمیده شود و ترانه هم تصویرگر زندگی و چهره انسان این عصر گردد، بیش از گذشته با جنتی حشر و نشر پیدا کردم. در حقیقت می توان آثار و ترانه های باارزش جنتی را یکی از اضلاع مربعی تصور کرد که سه ضلع دیگر آن در آن روزگار و هنوز به عنوان آغازگران راه تازه در خلق ترانه عبارت بودند از: شهیار قنبری، اردلان سرفراز و من!

ترانه های جنتی نه تنها از تکراری بودن، کلیشه ای بودن و از روی دست دیگران نوشتن به دور است، بلکه در عین تازگی و نوی، می تواند الگوی مناسبی برای شاعران و ترانه سرایان جوانی باشد که می خواهند در این راه طبع آزمایی کنند و راه ترانه سرایی را بپیمایند. ازویژگی های کار جنتی در زمینه ترانه می توان به محتوای نو، هماهنگی محتوا با ملودی، ترکیبات تازه و تصاویر ابداعی اشاره کرد و در عین حال پرهیز ار آوردن تعابیر سطحی و اصطلاحات غیرادیبانه که به فخامت و زبان فاخر ادب فارسی لطمه می زند، شرطی است که او خود را به آن پایبند می داند.

 

آشنایی با  ایرج جنتی عطایی

جتنی در عین حال که ترانه سرای موفقی است، شاعری توانا هم هست، اگرچه برای توفیق در کار ترانه سرایی مضامین و سرمایه های معنوی و عاطفی خود را بیشتر در زمینه «ترانه» خرج کرده و از این دیدگاه شعر خود را از بالندگی و شکوفایی بیشتر بازداشته است. او آثاری در زمینه ترانه به وجود آورده که هم خاطره انگیزند و هم پر از شور و نشاط زندگی و از همه مهم تر مُهر جاودانگی بر پیشانی پاره ای از آن ها خورده است.

اخبار فرهنگی – کتاب هفته خبر / برترین ها

بیوگرافی امیر یگانه + عکس   امیر یگانه نام اصلی امیر یگانه تولد ۴ تیر ۱۳۶۲ ۲۵ ژوئن ۱۹۸۳ ملیت  ایران سبک‌ها پاپ سازها گیتار، پیانو...
بیوگرافی ابرو یاشار   ابرو یاشار (ترکی استانبولی: Ebru Yaşar؛ زادهٔ ۸ اوت ۱۹۷۸) یک خواننده اهل ترکیه است. او زاده شهر آنکاراست و تباری کرد دارد .   ...
بیوگرافی کریستف رضاعی + عکس   کریستف رضاعی تولد ۱۹۶۶  تولوز فرانسه ملیت فرانسوی-ایرانی سبک‌ها موسیقی متن فیلم سازها پیانو   ...
بیوگرافی عبدالوهاب شهیدی + عکس     عبدالوهاب شهیدی نام اصلی عبدالوهاب شهیدی تولد مهر، ۱۳۰۱، میمه، استان اصفهان ملیت  ایران سبک‌ها موس...
بیوگرافی سامان جلیلی + عکس   سامان جلیلی زادروز ۳ مرداد ۱۳۷۰ کرج، استان البرز ملیت  ایران پیشه خواننده سبک پاپ قد ۱۸۵ سانتی‌متر ...
بیوگرافی شهرام ناظری   شهرام ناظری نام اصلی شهرام ناظری تولد ۲۹ بهمن ۱۳۲۸ ۱۸ فوریهٔ ۱۹۵۰  کرمانشاه، ایران ملیت  ایران سبک‌ها موسیق...
بیوگرافی شهرزاد سپانلو   شهرزاد سپانلو نام اصلی شهرزاد سپانلو تولد ۱۵ آبان ۱۳۵۱ پدر: محمد علی سپانلو مادر: پرتو نوری علا ملیت ایرانی ...
بیوگرافی عصمت باقر پور ( دلکش )   دلکش نام اصلی عصمت باقر پور پنبه‌زن بابُلی نام مستعار دلکش تولد ۷ اسفند ۱۳۰۳ بابل، ایران ملیت ایرانی مر...
بیوگرافی گونل خواننده   گونل در باکو پایتخت آذربایجان در تاریخ ۲۵/۱۰/۱۹۸۵ به دنیا آمد . گونل در یک خانواده ۵ نفری چشم به جهان گشود پدرش یکی از معروف ترین موسیقی...
بیوگرافی جمال وفایی + عکس   امیرمحمد رمضانی تولد شازند ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی مردمی   جمال وفایی هنرمند سینما و خواننده ی ای...
بیوگرافی سارا نایینی   سارا نایینی (متولد دوم تیرماه ۱۳۶۰ در شیراز) خواننده ایرانی است. او درکنسرت‌های خصوصی بسیاری به عنوان خواننده تک خوان و در کنسرتهای عمومی بس...
بیوگرافی منصوره قصری   منصوره قصری درگذشت ۱۶ شهریور ۱۳۸۴ وین محل زندگی اتریش و ایران ملیت ایرانی نام‌های دیگر بهجت قصری همسر توما...
بیوگرافی داوود بهبودی + عکس   داوود بهبودی تولد ۱۳۳۰، میانه ملیت  ایرانی سبک‌ها موسیقی پاپ سازها گیتار   داوود بهبودی خوانن...
بیوگرافی عرفان + عکس   عرفان نام اصلی عرفان حاج‌ رسولی‌ها نام مستعار عرفان تولد ۳ اوت ۱۹۸۳ ‏(۳۱ سال) ۱۲ مرداد ۱۳۶۲ اصفهان ملیت  ای...
بیوگرافی ری چارلز ؛ نابغه نابینا ری چارلز را می‌توان از بزرگ‌ترین موسیقی‌دانان قرن بیستم آمریکا دانست. این نابغه نابینا، در بسیاری از زمینه‌های موسیقی اولین و برترین محسوب می‌شد. ...

بیوگرافی کامل ایرج جنتی عطایی

 

بیوگرافی کامل ایرج جنتی عطایی

 

ایرج جنتی عطایی
نام اصلی ایرج جنتی عطایی
تولد ۱۹ دی ۱۳۲۵ مشهد
ملیت  ایرانی

 

ایرج جنتی عطایی شاعر، ترانه‌سرا و نمایشنامه‌نویس مشهور ایرانی است.

زندگی نامه

در ۱۹ دیماه ۱۳۲۵ در شهر مشهد زاده شد. همکاری وی با بابک بیات آهنگساز و داریوش اقبالی خواننده، منجر به خلق ترانه‌هایی مهم با درون‌مایه‌های سیاسی، اجتماعی، و عاشقانه شد که در تاریخ موسیقی پاپ ایرانی به دوران طلایی مشهور است.

او هم اکنون در کشور بریتانیا و شهر واتفورد اقامت دارد.

 

نمایشنامه

تعدادی از نمایشنامه‌های او عبارتند از:

  • پرومته در اوین
  • رستمی دیگر اسفندیاری دیگر
  • پروانه‌ای در مشت
  • یک رؤیای خصوصی (۱۳۹۲)

ترانه شناسی

ترانه‌هایی که ترانه‌سرای آن‌ها جنتی عطایی بوده است
خواننده نام ترانه آهنگساز
فریدون فرخزاد نه شرقی غمگین فریدون فرخزاد
فریدون فرخزاد هم پیمان پرویز اتابکی
داریوش گل بارون زده سیاوش قمیشی
داریوش بن‌بست بابک بیات
داریوش طلایه دار بابک بیات
داریوش علی کنکوری بابک بیات
داریوش رسول رستاخیز بابک بیات
داریوش خونه بابک بیات
داریوش / ستار شهر غم بابک بیات
داریوش فریاد زیر آب بابک بیات
داریوش جنگل بابک بیات
داریوش چی بگم بابک بیات
داریوش پسرم بابک بیات
داریوش هم غصه بابک بیات
داریوش یاور همیشه مومن فرید زلاند
داریوش برادر جان واروژان
داریوش همرنج واروژان
داریوش عشق من عاشقم باش واروژان
داریوش وطن خوزه فلیسیانو
داریوش سرگردان منوچهر چشم آذر
داریوش جنگل جاری عارف قزوینی
داریوش خانه سرخ داوود بهبودی
داریوش با من از ایران بگو داوود بهبودی
داریوش فاجعه داریوش
داریوش چکاوک فرید زلاند
داریوش روزنه فرید زلاند
داریوش آواز پری‌ها فرید زلاند
داریوش با شما آیندگانم بابک بیات
داریوش صدایم کن عباس خوشدل
داریوش عشق بی حاصل پرویز مقصدی
داریوش شب خون منوچهر طاهرزاده
داریوش جشن دلتنگی آندرانیک
داریوش پرسه آندرانیک
داریوش خاک خسته بابک افشار
داریوش مار در محراب پرویز مقصدی
داریوش مرا به خانه‌ام ببر ارمیک
داریوش پرنده مهاجر صابر راستین
داریوش گل بیتا صادق نوجوکی
داریوش شب شکن فرید زولاند
داریوش مرگ شب پرویز مقصدی
داریوش ساعت شوم بابک سعیدی
داریوش دلتنگم بابک سعیدی
داریوش معجزهٔ خاموش بابک سعیدی
گوگوش در امتداد شب بابک بیات
گوگوش گل هزار پر بابک بیات
گوگوش کتیبه بابک بیات
گوگوش معجزه گر بابک بیات
گوگوش ریشه بابک بیات
گوگوش بوی سفر بابک بیات
گوگوش یه نفر یه روز میاد بابک بیات
گوگوش/ شهریار هیچکی مثل تو نبود بابک بیات
گوگوش پل واروژان
گوگوش باور کن واروژان
گوگوش وقتشه واروژان
گوگوش همسفر واروژان
گوگوش شب شیشه‌ای واروژان
گوگوش خوابم یا بیدارم واروژان
گوگوش ماه پیشونی واروژان
گوگوش قصه وفا پرویز مقصدی
گوگوش می خوام اروم بگیرم پرویز مقصدی
گوگوش بی قرار پرویز مقصدی
گوگوش گریه کن ای قلب من پرویز مقصدی
گوگوش دل تنگم بناله پرویز مقصدی
گوگوش بیا که آرزوم همینه پرویز مقصدی
گیتی پاشایی دیوار جدائی پرویز مقصدی
منوچهر سخائی لالائی پرویز مقصدی
منوچهر سخائی بذار امشب بخوابم پرویز مقصدی
سیمین غانم مرد من بابک بیات
عارف دیشب خواب تو را دیدم پرویز مقصدی
عارف ای رسیده از راه سیاوش قمیشی
عارف نور و آینه و صدا سیاوش قمیشی
عارف پرنده بابک بیات
عارف بترس از من فرید زلاند
عارف برگشته مژگان پرویز مقصدی
عارف ای خدا فرید زلاند
عارف / قمیشی قصه گل وتگرگ سیاوش قمیشی
عارف مردم همیشه مردم سیاوش قمیشی
گیتی پاشایی دیوار جدائی پرویز مقصدی
ستار مرثیه بابک بیات
ستار شب و دیوار بابک بیات
ستار خانه به دوش بابک بیات
ابی تپش بابک بیات
ابی خورجین بابک بیات
ابی خاتون بابک بیات
ابی سبد بابک بیات
ابی مولای سبز پوش بابک بیات
ابی تو کی هستی بابک بیات
ابی سایه بابک بیات
ابی خاکستری بابک بیات
ابی باورکن واروژان
ابی کندو واروژان
ابی پوست شیر واروژان
ابی چیزی بگو سیاوش قمیشی
ابی درخت سیاوش قمیشی
ابی شب نیلوفری سیاوش قمیشی
ابی سیاه پوشا سیاوش قمیشی
ابی تحمل کن سیاوش قمیشی
ابی تندیس سیاوش قمیشی
ابی اخر قصه سیاوش قمیشی
ابی شب گریه سیاوش قمیشی
ابی ستاره‌های سربی سیاوش قمیشی
ابی رازقی فرید زلاند
ابی خانه و خاطره فرید زلاند
ابی گریه نکن فرید زلاند
ابی بوسه بر ماه فرید زلاند
ابی صدام کردی شوبرت آواکیان
ابی وقتی تو نیستی شوبرت آواکیان
ابی بگو آره بگو نه شوبرت آواکیان
ابی پروانه‌ای در مشت شوبرت آواکیان
لیلا فروهر قصه تو قصه من سیاوش قمیشی
مهرداد آسمانی شبیه هیچکس مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی بین دو گریه مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی ریتم وسوسه مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی نمی‌بخشم مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی به ساعتت نگاه نکن مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی ضد نور مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی ترانه‌هامو پس بده! مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی فستیوال گل مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی ماه‌بانو مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی تمام ما مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی مالیخولیا مهرداد آسمانی
مهرداد آسمانی آتیش‌بازی مهرداد آسمانی
سیاوش قمیشی کاش از اول ۱ سیاوش قمیشی
سیاوش قمیشی کاش از اول ۲ سیاوش قمیشی
سیاوش قمیشی مسافر سیاوش قمیشی
مانی رهنما دیدار بابک بیات
نلی عروسک شکسته پرویز اتابکی
ویگن گل سرخ پرویز مقصدی
ویگن غروب آشنایی پرویز مقصدی
شکیلا گوهر نه صدف بابک افشار
شکیلا آخرین کوکب بابک افشار
رامش گاهی به یاد من باش فرید زلاند
رامش زیبای در زنجیر فرید زلاند
رامش باران غزل فرید زلاند
رامش بلم رانان پرویز مقصدی
رامش دیگه بسه دل من پرویز مقصدی
رامش بی تو من کسی ندارم پرویز مقصدی
رامش بی تو دلم تنگه پرویز مقصدی
مرتضی گریه نکن داوود اردلان
منوچهر سخایی لالائی پرویز مقصدی
منوچهر سخایی بذار امشب بخوابم پرویز مقصدی
بیژن مرتضوی آواز خاموش فرید زلاند
فرهاد مهراد تو فکر یک سقفم فرهاد مهراد
شهره یخ باد فرید زلاند
بیژن مرتضوی گم فرید زلاند
راستین نه دیگه من فرید زلاند

 

این ترانه سرودهٔ ایرج جنتی‌عطایی است که در فیلم «فریاد زیر آب» با صدای داریوش اقبالی خوانده شده است.

 

ضیافتهای عاشق را، خوشا بخشش، خوشا ایثار خوشا پیدا شدن در عشق، برای گم شدن در یار
چه دریایی میان ماست، خوشا دیدار ما در خواب چه امیدی به این ساحل، خوشا فریاد زیر آب
خوشا عشق و خوشا خون جگر خوردن خوشا مردن، خوشا از عاشقی مردن
اگر خوابم اگر بیدار، اگر مستم اگر هوشیار مرا یارای بودن نیست، تو یاری کن مرا ای یار
تو ای خاتون خواب من، من تن خسته را دریاب مرا همخانه کن تا صبح، نوازش کن مرا تا خواب
همیشه خوابتو دیدن، دلیل بودن من بود چراغ راه بیداری، اگر بود از تو روشن بود
نه از دور و نه از نزدیک، تو از خواب آمدی ای عشق خوشا خودسوزی عاشق، مرا آتش زدی ای عشق
بیوگرافی کامل تورج رهنما   تورج رهنما (متولد ۱۳۱۶ در اهواز) مترجم، شاعر و پژوهشگر زبان و ادبیات آلمانی است. زندگی رهنما تحصیلات ابتدایی و دبیرستان را در ایران ...
بیوگرافی کامل حکیم سنایی   حکیم سنایی زادروز ۴۷۳ هجری غزنه درگذشت ۵۴۵ هجری غزنه آرامگاه غزنه ملیت ایران بزرگ باستان، افغانستان ...
بیوگرافی کامل عبدالحسین آیتی     عبدالحسین آیتی نام اصلی عبدالحسین بافقی یزدی زمینهٔ کاری شاعر، محقق٬ نویسنده زادروز ۱۲۵۰ خورشیدی ...
بیوگرافی کامل محمدعلی اسلامی ندوشن   محمدعلی اسلامی ندوشن زمینهٔ کاری ادبیات فارسی زادروز ۱۳۰۴ روستای ندوشن یزد ملیت  ایران نام(های) دیگر م. دید...
بیوگرافی کامل ابوالفتح سگزی ابوالفتح سگزی یا ابوالفتح سیستانی، از شاعران و ملوک برجسته سیستان در سده یازدهم هجری قمری است. علاوه بر حکومت داری، در سرودن شعر تبحر داشت. گرچه در سی...
بیوگرافی کامل فخرالدین عراقی   شیخ فخرالّدین ابراهیم بن بزرگمهر بن عبدالغفار همدانی یا فخرالّدین عراقیکه به او لقب کمیجانی و همدانی نیز داده اند از شاعران و عارفان ادب فار...
بیوگرافی کامل ابوالعتاهیه   ابواسحاق اسماعیل بن قاسم بن سوید بن کیسان شناخته‌شده به ابوالعَتاهیه (زادهٔ ۱۳۰/۱۵۸ - مرگ ۲۱۱/۲۱۳ هجری قمری) برابر با ۷۴۸-۸۲۶ میلادی) شاعر ع...
بیوگرافی سیدعلی سجادی‌ حسینی سیدعلی سجادی‌ حسینی زاده ۱۳۳۲ خورشیدی اهوار درگذشته ۲۵ مهر ۱۳۷۳ ملیت  ایران زمینه فعالیت کارگردان، فیلم‌نامه...
بیوگرافی کامل دقیقی طوسی   دقیقی طوسی زادروز ۳۲۰ خورشیدی ۳۳۰ هجری قمری توس، بلخ، بخارا، سمرقند، مرو، خراسان درگذشت میان سال‌های ۳۵۶ خورشیدی تا ۳۵۹ خور...
بیوگرافی کامل محمد آزرم   محمد آزرم زادروز ۱۳۴۹ تهران ملیت ایرانی پیشه شاعر، منتقد ادبی   محمد آزرم (۱۳۴۹-) شاعر، منتقد ادبی ...
بیوگرافی رشید کاکاوند + عکس   رشید کاکاوند (متولد ۱۳۴۶ در نیشابور)، شاعر، داستان‌نویس، ترانه‌سرا، پژوهشگر ادبیات، مجری رادیو و تلویزیون و مدرس دانشگاه آزاد اسلامی است...
بیوگرافی کامل فروغی بسطامی       فروغی بسطامی زادروز ۱۲۱۳ ه. ق. کربلا درگذشت ۲۵ محرم ۱۲۷۴ ه. ق. تهران نام‌های دیگر میرزا عباس ب...
درباره ازدواج پروین اعتصامی پروین در نوزده تیرماه ۱۳۱۳ با پسر عموی پدرش «فضل‌الله اعتصامی» ازدواج کرد و چهار ماه پس از عقد و ازدواج به همراه همسرش برای زندگی به کرمانشاه رفت....
بیوگرافی کامل خاقانی   خاقانی شَروانی زادروز ۵۲۰ قمری ۱۱۲۰ میلادی شروان یا شیروان درگذشت ۵۹۵ قمری ۱۱۹۰ میلادی تبریز آرامگاه مقبره الشعر...
بیوگرافی کامل نشاط اصفهانی   عبدالوهاب نشاط اصفهانی اولین وزیر خارجه ایران مشغول به کار ذیحجه ۱۲۳۶ – ۱۲۴۰ قمری پادشاه فتحعلی‌شاه قاجار تولد ...