نگاهی به زندگی هوشنگ گلشیری

«اگر در آبی خرد نهنگی پیدا شود، راه چاره اش گویا این است که آب را گل آلود کند تا نبینند که نهنگ است. من، البته اگر نهنگ این آب خرد داستان نویسی ایران باشم، این طورها زیسته ام: گاهی سر به دیواره ها کوبیده ام…»

هوشنگ گلشیری

هوشنگ گلشیری در سال ۱۳۱۶ در اصفهان به دنیا آمد و … قصدم این نیست که در این مرور کوتاه از زندگی و مرگ هوشنگ گلشیری بنویسم. هوشنگ گلشیری داستان نویس، منتقد، آموزگار داستان نویسی، سردبیر مجله کارنامه و…. در این مختصر نخست بخشی از «چرا داستان می نویسم» به قلم هوشنگ گلشیری را می خوانید. سپس توصیفی از منش گلشیری به روایت ضیا موحد شاعر معاصر و یکی از دوستان نزدیک او و در انتها فهرستی از آثار در دسترس هوشنگ گلشیری

نگاهی به زندگی هوشنگ گلشیری

برشی از «چرا داستان می نویسم» (هوشنگ گلشیری)

«با این همه داستان یکی از مهمترین  ابزار شناخت دیگران است. پس ما می نویسیم تا دیگران را بشناسیم. ما نویسندگان گاهی در شناخت خودمان از همین ابزار سود می جوییم. زمانی، درسال های دور، داستانی نوشتم و بعد به قصد کار بر موسیقی کلم آن را ضبط کردم. شبی که داشتم به صدای خودم گوش می دادم، از لحن صدا دریافتم که راوی داستن عاشق شده است. واقعه های داستان گاهی برگرفته از اتفاقاتی بود که در زندگی من اتفاق می افتاد، اما من خودآگاهانه می خواستم فقط راوی آنها باشم. پس از این داستان من شش داستان دیگر نوشتم. با مصالح زندگی روزمره ای که برای خودم یا در کنار من اتفاق می فتاد.

حاصل کار هفت داستان پیوسته بود، چیزی میان یک رمان وهفت داستان کوتاه پیوسته. بعضی از منتقدان گفته اند که این اثر ثبت وضعیت روشنفکران زمانه است در تقابل با فرهنگ غرب، چرا که زن در آن داستان غربی بود و راوی آدمی برآمده از سنت. سرانجام و با سفر زن راوی می نشیند تا وقایع رفته را بنویسد. پس ما می نویسیم تا ببینیم در عرصه دنیای خصوصی مان چه می گذرد و ابزار این شناخت داستان است…..»

نگاهی به زندگی هوشنگ گلشیری

برش هایی از «یادی از دوست» (ضیاء موحد)

«در زندگی گلشیری مثل این که هیچ چیز شخصی و خصوصی وجود نداشت. در خانه اش همیشه به روی ما باز بود و اگر کسی مدت کوتاهی با او رفت و آمد می کرد از همه چیز زندگی گذشته و حال او آگاهی می یافت. برای او آن چه مهم بود ادبیات بود. کسی که بیشترین آزار را به او رسانده بود همین که شعر، داستان یا مقاله ای خواندنی می نوشت زنگ کدورت را به آنی از قلب او پاک می کرد.

اصلاً دلخوری های اش از دیگران دوام نمی آورد و خیلی زود آن ها را فراموش می کرد. برای او اصل ادبیات بود. هر چیز دیگر از سیاست و مادیات تا اموری که بسیاری از افراد آن ها را تا حد راز و پنهان کاری بالا می برند در چشم او اموری گذرا و فراموش شدنی بود.اصل ادبیات بود. ادبیات را بهانه ی سیاست نمی کرد. این سیاست بود که بهانه ی ادبیات می شد. این ادامه ی همان گرایش مسلط بر جنگ اصفهان بود که اعتراض بسیاری از جمله آل احمد و ساعدی را برانگیخت….
گلشیری بر خلاف پرخاش جویی های اش آدم بسیار محجوبی بود. حجب و حیایی داشت ذاتی و این ویژگی همه ی آدم های هنری و فرهیخته است.

گاهی تشخیص صراحت از وقاحت و اطمینان به نفس از پررویی و بی شرمی آسان نیست. گلشیری در برابر افراد پررو ساکت می نشست، حتا گاهی به وضوح دست و پای اش را گم می کرد و تنها وقتی کار به استخوان اش می رسید منفجر می شد. این واکنش هم  درست واکنش آدم های محجوب و خجالتی است. دربرابر تحسین دیگران هم، برخلاف بعضی که آن را با پررویی حق خود می دانند، شرمنده سرش را زیر می انداخت.

فیلم شازده احتجاب را که نشان می دادند کارگردان، بهمن فرمان آرا، برابر پرده ی سینما آمد و گفت امشب هوشنگ گلشیری، نویسنده ی شازده احتجاب، هم در سینما حضور دارد. تماشاگران برخاستند، به جانب گلشیری برگشتند و فریاد تحسین و شادی شان فضا را به لرزه درآورد. درست در همین لحظه گلشیری به جانب من که پشت سر او ایستاده بودم و نگاهی کرد چنان شرم آگین و چنان درمانده که هیچ گاه آن را فراموش نمی کنم. گویی دنبال پناهگاهی می گشت…..

نقد گلشیری از داستان، بسیار حرفه ای و از سر آگاهی عمیق از داستان نویسی جهان بود. به داستان نگاه ساختارشناسانه و ارزیابانه داشت. تازه را از کهنه، تقلید را از خلق و عادت را از خرق عادت خوب تشخیص می داد. نویسنده ای که بیش از سی سال پیش در سنی کم تر از سی سال شازده احتجاب را با شگرد پیشرفته ی داستان نویسی جهان و تسلط بی همتا در بازی با زبان و زمان و با نثری شیوا و استوار نوشته بود و توانسته بود با این شگردها بخشی از تاریخ ایران را چنان گزارش کند که خواننده تا کتاب را تمام نکند زمین نگذارد چگونه می توانست، برای مثال، بامداد خمار را به عنوان گامی تازه در داستان نویسی ایران بپذیرد؟…»

نگاهی به زندگی هوشنگ گلشیری

گزیده آثار هوشنگ گلشیری

نیمه تاریک ماه (مجموعه داستان کوتاه) انتشارات نیلوفر ، چاپ دوم: ۸۲

نگاهی به زندگی هوشنگ گلشیری

 


شازده احتجاب، انتشارات نیلوفر، چاپ چهاردهم: ۸۴

نگاهی به زندگی هوشنگ گلشیری

 


آینه های دردار، انتشارات نیلوفر، چاپ ششم: ۹۳

نگاهی به زندگی هوشنگ گلشیری

 


باغ در باغ، انتشارات نیلوفر، چاپ سوم: ۸۸

نگاهی به زندگی هوشنگ گلشیری
بیوگرافی امیل زولا   امیل زولا زمینهٔ کاری نویسندگی زادروز ۲ آوریل ۱۸۴۰ فرانسه-پاریس مرگ ۲۹ سپتامبر ۱۹۰۲ فرانسه- پاریس   ...
بیوگرافی شارلوت برونته   شارلوت برونته زادروز ۲۱ آوریل ۱۸۱۶ تورنتون، یورکشر پدر و مادر پاتریک برونته مرگ ۳۱ مارس ۱۸۵۵ میلادی (۳۸ سال) ...
بیوگرافی ایرج افشار     ایرج افشار یزدی زادروز ۱۶ مهر ۱۳۰۴ یزد پدر و مادر دکتر محمود افشار نصرت برازنده مرگ ۱۸ اسفند ۱۳۸۹ تهران...
بیوگرافی آنتونی رابینز   نام اصلی آنتونی رابینز زمینهٔ کاری روانشناسی، خودیاری زادروز ۲۹ فوریه ۱۹۶۰ (۵۳ ساله) شمال هالیوود، کالیفرنیا، ایالات م...
بیوگرافی آن سالیوان   آن سالیوان زاده جوآنا منسفیلد سالیوان ۱۴ آوریل ۱۸۶۶ فیدینگ هیلز، ایجوام، ماساچوست مرگ ۲۰ اکتبر ۱۹۳۶ میلادی (۷۰ سال) ف...
بیوگرافی اف. اسکات فیتزجرالد   اف. اسکات فیتزجرالد نام اصلی فرانسیس اسکات کی فیتزجرالد زمینهٔ کاری رمان و داستان‌های کوتاه زادروز ۲۴ سپتامبر ۱۸۹۶...
بیوگرافی هلن کلر   هلن کلر نام اصلی هلن آدامز کِلِر زادروز ۲۷ ژوئن ۱۸۸۰ تاسکامبیا، آلاباما مرگ ۱ ژوئن ۱۹۶۸ میلادی (۸۷ سال) وستپورت، ک...
بیوگرافی محمد تقی ایمان‌ پور   محمدتقی ایمان‌پور زمینهٔ کاری نویسنده و استاد دانشگاه ملیت ایرانی دانشگاه دانشگاه فردوسی مشهد   محمد تق...
بیوگرافی جهانگیر آموزگار   وزیر بازرگانی مشغول به کار : ۱۳۴۰ – ۱۳۴۱ پیش از غلامحسین جهانشاهی عضو هیآت اجرایی صندوق بین‌المللی پول اطلاعات شخصی...
بیوگرافی آنتوان چخوف   آنتوان پاولوویچ چِخوف زادروز ۲۹ ژانویه، ۱۸۶۰ تاگانروک جنوب روسیه. درگذشت ۱۵ ژوئیه، ۱۹۰۴ چشمه آب معدنی بادِن‌وایلر در آلم...
بیوگرافی پائولو کوئلیو   پائولو کوئلیو زمینهٔ کاری رمان، قطعات ادبی کوتاه زادروز ۲۴ اوت ۱۹۴۷ ‏(۶۷ سال) ریو دو ژانیرو، برزیل ملیت  برزیلی ...
سالشمار زندگی ارنست همینگوی   نام ارنست همینگوی را که می‌نوشم به یاد پیرمرد و دریا، برف‌های کلیمانجارو، واداع با اسلحه، پاریس جشن بیکران و کلی فیلم و داستان دیگر می‌ا...
بیوگرافی هنری فورد   هنری فورد زادروز ۳۰ ژوئیه ۱۸۶۳ گرینفیلد تاونشیپ، دیربورن، میشیگان، ایالات متحده آمریکا درگذشت ۷ آوریل ۱۹۴۷ فیر لین، دی...
بیوگرافی ویکتور هوگو   ویکتور هوگو زادروز ۲۶ فوریهٔ ۱۸۰۲ بزانسون درگذشت ۲۲ مه ۱۸۸۵ میلادی (۸۳ سال) پاریس آرامگاه پانتئون (پاریس) ملی...
بیوگرافی موریس مترلینک   نام اصلی موریس پُلیدور ماری برنار مترلینک زادروز ۲۹ اوت ۱۸۶۲ گنت، بلژیک مرگ ۹ مه ۱۹۴۹ میلادی (۸۶ سال) نیس، فرانسه ...