بیوگرافی اسماعیل سامانی

بیوگرافی اسماعیل سامانی
تندیس اسماعیل سامانی در شهر دوشنبه تاجیکستان

 

مجسمه اسماعیل سامانی |  اسماعیل سامانی |  مقاله درباره اسماعیل سامانی |  آیا اسماعیل سامانی ازدواج کرده بود؟ |  دلیل مرگ اسماعیل سامانی |  اسماعیل سامانی کیست؟

 

اسماعیل سامانی
امیر سامانی
دوران ۲۷۹-۲۹۵ (قمری)
نام کامل ابو ابراهیم اسماعیل بن احمد
لقب(ها) امیر ماضی
زادروز شوال ۲۳۴ (قمری)
زادگاه فرغانه
مرگ صفر ۲۹۵ (قمری)
محل مرگ بخارا
پیش از احمد بن اسماعیل سامانی
پس از نصر یکم
دودمان سامانی
پدر نصر یکم

 

اسماعیل سامانی (شوال ۲۳۴ هـ.ق.، فرغانه — صفر ۲۹۵ هـ.ق.، بخارا ) بنیانگذار دودمان سامانیان بود. وی شهر بخارا را به پایتختی برگزید و به زبان و فرهنگ ادبیات فارسی دلبستگی بسیار داشت و رودکی سروده‌هایی در ستایش از وی دارد.

آغاز زمامداری

وی خود را از دودمان بهرام چوبین می‌دانست و در راه زنده نگاه داشتن زبان فارسی تلاش زیادی نمود.

اسماعیل از سوی برادر بزرگترش نصر که نماینده و زمامدار خلیفه بغداد در خراسان به پایتختی سمرقند بود، به زمامداری بخارا گماشته شد. به دلیل کردار نیکویش به زودی مردم زیادی را به خود جلب کرد. هنگامی که بر سر بخش نمودن مالیات، نصر با وی دچار اختلاف شد، در برابرش برخاست و پیروز گشت. با وجود کامیابی رفتار بزرگوارانه‌ای با او داشت و حتی پس از نبرد با پیاده شدن از اسب بر پای برادر بوسه زد و برادر کوچکترش اسحاق را به دلیل پیاده نشدن از اسب در مقابل نصر سرزنش نمود. اسماعیل زمامداری سمرقند را دوباره به نصر سپرد.

رویارویی با عمرو لیث صفاری

پس از مرگ نصر که از دیدگاه حکومت عباسی نماینده خراسان بشمار می‌آمد، عمرو لیث صفاری که در پی گسترش شاهنشاهی خود بر ضد تازیان بود، به فرارود چشم دوخت. در جنگی که عمرو لیث با اسماعیل راه انداخت، اسماعیل پیروز گشت. اسماعیل تمام سربازان عمرو لیث را بدون درخواست غرامت آزاد ساخت. و انگشتری را که یکی از سربازانش از عمرو لیث غنیمت گرفته بود را ۳۰۰۰ درهم خرید و به عمرو لیث بازگرداند.

اسماعیل چون می‌دانست معتضد عباسی خواهان به چنگ آوردن عمرو لیث است، اما خواهان تحویلش به معتضد نبود، پس از جنگ سپاهش را به فرارود بازگرداند و تنها ۳۰ سرباز را به طور نمایشی برای بازداشت عمرو لیث در سیستان نگاه داشت تا بدین وسیله خاندانش بتوانند وی را برهانانند اما پس از گذشت یک ماه هیچ کس نیامد و اسماعیل برای جلوگیری از بهانه‌جویی خلیفه بغداد مجبور شد عمرلیث را به جانب فرارود فراخواند.

عمرو لیث پس از ناامیدی از خاندانش چنین گفت:

من بر سر پادشاهان چون استاد بودم بر سر کودکان، چون کودکان از دست استاد رهایی یابند کی خواهند که باز آنجا باید نشست

رفتار زمان زمامداری

اسماعیل با همگان رفتاری بس نیکو داشت. در گاه زمستان سوار بر اسب به میان مردم می‌رفت تا اگر کسی گلایه‌ای دارد به وی بگوید. روزی در مرو شتری را در کشتزاری دید که آسیبی به آن زده بود. دستور داد تا دارندهٔ شتر را بیابند و خسارت کشتزار را از وی ستانده و به کشاورز بدهند. چون آگاهی پیدا شد که شتر از آن خود شاه است، مبلغی بیشتر از خسارت به کشاورز داد.

البته اسماعیل در نبردی شمار زیادی از مردم شهر طراز را کشت و ۱۰ تا ۱۵ هزار از ایشان را اسیر نمود.

وی علاقه زیادی به گسترش زبان فارسی داشت و با وجود داشتن سپاه کافی برای یورش به بغداد، این کار را نکرد و با حفظ آرامش بیشتر در گسترهٔ زمامداریش تلاش نمود فارسی را گسترش دهد.

اسماعیل همچنین یک سد دفاعی متشکل از سپاهیانش در مرزهای خاوری ایران برای جلوگیری از یورش ترکان ایجاد نمود که تا سال‌ها پس از وی پابرجا بود.

اسماعیل در آبان سال ۲۸۶ خورشیدی در اثر بیماری درگذشت و در بخارا در آرامگاه ویژه‌ای به خاک سپرده شد.

پسرش احمد جانشین وی گشت.

بیوگرافی اسماعیل سامانی
آرامگاه اسماعیل سامانی در بخارا

 

اسماعیل در دیدگاه دیگران

اسماعیل به دلیل کردار بزرگ منشانه‌اش مورد ستایش نویسندگان و چکامه‌سرایان بسیاری بوده است.

برتولد اشپولر، درباره وی چنین می‌گوید:

تمدن و فرهنگ ایران بی‌نهایت مدیون او و خاندانش است و هنوز هم باید عمل و رفتار او و جانشینانش را به عنوان مشوق دانش و هنر مدنظر قرار داد.
قبای خسروی در بر، نیابد هرکسی را خوش سر هر ناسزایی را نزیبد تاج سلطانی
صلاح ملک اگر خواهی، بیاموز ای شه عالم طریق پادشاهی را ز اسماعیل سامانی
اسماعیل سامانی ان نامدار همی بود در سروری کامکار
همان دولتش شانزده سال شد ز دور سپهری دگر حال شد
پیام امد از مرگ نزدیک او سوی دار باقی دراورد رو
دو صد با نود بود و تاریخ پنج که بربست از سرای سپنج
ازو ماند نام نکو یادگار خنگ جان ان مهتر نامدار

امروزه

در تاجیکستان اسماعیل سامانی را بنیانگذار تاجیکستان برمی‌شمارند و بنای یادبود اسماعیل سامانی در دوشنبه، از نمادهای این کشور است. مهم‌ترین جایزهٔ علمی این کشور نیز به نام اسماعیل سامانی، برابر ۲ هزار دلار آمریکایی است.

همچنین بلندترین کوه تاجیکستان که تا پیش از فروپاشی شوروی قله کمونیسم نام داشت، پس از استقلال تاجیکستان به نام وی نامگذاری شده است.

 

بیوگرافی برکیارق   برکیارق جای حکومت ایران دودمان سلجوقیان تاجگذاری ۴۸۷ یا ۴۸۵ (قمری) ری لقب رکن الدین پایان حکومت ۴۹۸ (قمری) ...
بیوگرافی ابوالفتح‌ خان زند ابوالفتح‌ خان زند سومین پادشاه دودمان زند ایران بود. پادشاهی ابوالفتح‌خان در سال ۱۱۵۸ خورشیدی و فقط در حدود ۷۰ روز بود. ابوالفتح‌خان فرزند کریم‌...
بیوگرافی گئومات مغ بیوگرافی کامل گئومات مغ مقاله در مورد گئومات مغ گئومات مغ بیوگرافی گئومات مغ زندگی نامه گئومات مغ لقب و القاب گئومات مغ همسر و فرزندان گئومات م...
بیوگرافی افشین سردار ایرانی زندگی نامه کامل افشین دلیل مرگ افشین افشین اهل کجا بود؟ مقاله در مورد افشین افشین در چه قرنی می زیست؟ تحقیق در مورد افشین بیوگرافی کامل افشین آ...
بیوگرافی یزدگرد دوم ساسانی   یزدگرد دوم شاهنشاه ساسانی دوران ۴۳۸ میلادی - ۴۵۷ میلادی مرگ ۴۵۷ میلادی پیش از هرمز سوم پس از بهرام پنجم ...
بیوگرافی محمدرضا شاه پهلوی   محمدرضا شاه پهلوی دوران از ۲۵ شهریور ۱۳۲۰ تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ تاجگذاری ۴ آبان ۱۳۴۶ کاخ گلستان، تهران لقب(ها) شاهنشاه ...
بیوگرافی باو پسر شاپور   باو فرمانروای سلسله باوندیان دوران ۶۶۵-۶۸۰ (میلادی) مرگ ۶۰ (قمری) ۶۸۰ (میلادی) پیش از سهراب یکم باوندی پس ا...
بیوگرافی سلوکوس دوم   سلوکوس دوم کالی‌نیکوس (به یونانی: Σέλευκος Β' Καλλίνικος) پادشاه سلوکی میان سال‌های ۲۴۶-۲۲۵ (پیش از میلاد) بود. لقب وی کالی‌نیکوس در یونانی ...
بیوگرافی خشایارشای کبیر مقاله درباره خشایارشا عکس خشایارشا مرگ خشایارشا بیوگرافی کامل خشایارشا زندگی نامه کامل خشایارشا تحقیق درباره خشایارشا آرامگاه خشایارشا کجاست؟ خ...
بیوگرافی سلطان ابوسعید سکه ابوسعید     ابوسعید بهادرخان نهمین ایلخان مغول دوران ۷۱۶-۷۳۶ ه. ق. ۱۳۱۶-۱۳۳۵ م. زادروز ۱۳۰۵ م. مرگ ...
بیوگرافی شمس‌ الدوله دیلمی سکه متعلق به شمس‌الدوله دیلمی   شمس‌ الدوله دیلمی دلیل مرگ شمس‌ الدوله دیلمی عکس شمس‌ الدوله دیلمی شمس‌ الدوله دیلمی در چه قرنی می زیس...
بیوگرافی خسرو اشکانی   خسرو یا اشک بیست و چهارم یکی از شاهان ایران از خاندان اشکانی بود. وی بیست‌ و چهارمین شاه اشکانی بود و از حدود سال ۱۱۰ تا ۱۲۹ میلادی پادشاهی ...
بیوگرافی مهرداد سوم اشکانی   مهرداد سوم (اشک دوازدهم) (به لاتین:Mithridates III) دوازدهمین شاه ایران از خاندان اشکانی است (۵۸ یا ۵۷- ۵۶ پ. م). او فرزند فرهاد سوم بود و پ...
بیوگرافی خسرو پرویز بازماندهٔ طاق کسری در تیسفون سال ۱۹۳۲ (میلادی)   مرگ خسرو پرویز تحقیق درباره خسرو پرویز زندگی نامه کامل خسرو پرویز دین و مذهب خسرو پروی...
بیوگرافی عمادالدوله دیلمی زندگی نامه عمادالدوله دیلمی زندگی نامه کامل عمادالدوله دیلمی مقاله در مورد عمادالدوله دیلمی آرامگاه عمادالدوله دیلمی عکس عمادالدوله دیلمی عمادال...