بیوگرافی اسماعیل جرجانی

 

حکیم ابوالفضائل سیداسماعیل گرگانی
الجرجانی المتطبب
نام اصلی الامیر السید الامام زین‌الدین اسماعیل بن الحسن بن محمد بن محمود بن احمد الحسینی
متولد ۴۳۴ ه.ق‌ جرجان و به روایتی اصفهان
درگذشت ۵۳۱ یا ۵۳۵ ه.ق‌ مرو
نام‌های دیگر ملقب به زین‌الدین یا شرف‌الدین و مکنی به ابوالفتح )یا ابوالفضل یا ابوابراهیم
اقامتگاه گرگان، قم، ری، فارس، خوارزم و مرو

 

زین‌الدین ابوالفضائل اسماعیل بن حسین جرجانی معروف به سید اسماعیل پزشکی ایرانی بود که به عربی و فارسی می‌نوشت. او در ۴۳۴ قمری از جرجان در شرق دریای خزر برخاست و در دربار خوارزم برآمد و در ۱۱۳۵ ـ ۱۱۳۶میلادی مطابق با ۵۳۱ قمری، درگذشت.

ذخیره‌خوارزمشاهی

وی رساله ی طبی مفصلی به ‌فارسی نوشت به نام ذخیره خوارزمشاهی‌، که احتمالاً اندکی پس از ۱۱۱۰میلادی ، برای قطب‌الدین محمد (پادشاهی‌اش از ۱۰۹۷ تا ۱۱۲۷میلادی)، تألیف شده است. احتمالاً این نخستین دائرهالمعارف طبی بود که به جای عربی به ‌فارسی نوشته می‌شد و از کتب پایه و جامع در پزشکی سنتی امروز است.

ذخیره شامل قریب ۷۵۰۰۰۰ واژه، در نه کتاب (۷۵ باب، ۱۱۰۷ فصل) است، و کتاب دهمی به نام کتاب قرابادین بعداً بدان ضمیمه شده است. برای جانشین قطب‌الدین، اتسز (پادشاهی‌اش از ۱۱۲۷ تا ۱۱۵۶میلادی)، رسالهٴ دیگری نوشت به نام اَغراض الطب که (بیشتر براساس ذخیره بود) و در حدود ۱۱۲۷ ـ ۱۱۳۵میلادی، به اتمام رسید. خلاصه‌ای از ذخیره را مترجم ناشناسی به عبری ترجمه کرد. این امر بسیار مهم است، چون از آثار طبی فارسی عملاً هیچ ترجمه ی دیگری به‌عبری وجود ندارد.

سایر آثار

مشخص نیست سایر آثار جرجانی ابتدا به فارسی نوشته شده، یا عربی یا به هر دو زبان یا به چه زبانی. در زیر نام و مشخصات چند اثر دیگر وی ذکر شده است :

  1. التذکره االاشرفیه فی‌الصناعه الطبیه : مجموعه ای است طبی که آن را به علاءالدین پسر ایل ارسلان اهدا کرد.
  2. خفی علایی : در ۱۱۱۳میلادی ، خلاصه ی فشرده‌ای از التذکره را در دو کتاب تکمیل کرد و آن را خفی علایی نام نهاد.
  3. المُنَـبٍه : یک رسالهٴ فلسفی که در آن پوچی تمایلات دنیوی را بیان کرده است.
  4. الاغراض الطبیه و المباحث العلائیه.
بیوگرافی ابو الوفا محمد بوزجانی   نام: محمد بوزجانی عنوان: ابوالوفا محمد بن محمد بوزجانی زادروز: ۱۰ ژوئن ۹۴۰ میلادی-۲۸ شعبان ۳۲۸ قمری/بوژگان، حومه شهر تر...
بیوگرافی پروفسور مجید سمیعی   آثار مجید سمیعی کتاب های مجید سمیعی تحقیق در مورد مجید سمیعی عکس همسر و فرزندان مجید سمیعی مجید سمیعی چند سالشه؟ مجید سمیعی آشنایی ...
بیوگرافی محمد رضا بهرنگی مقاله در مورد محمد رضا بهرنگی دانشگاه محمد رضا بهرنگی شاگردان محمد رضا بهرنگی محمد رضا بهرنگی ویکی پدیا دین محمد رضا بهرنگی بیوگرافی محمد رضا بهرن...
بیوگرافی استیو جابز   استیون پاول جابز (به انگلیسی: Steven Paul Jobs) (زادهٔ ۲۴ فوریهٔ ۱۹۵۵ در سان‌فرانسیسکو — درگذشتهٔ ۵ اکتبر ۲۰۱۱ در پالوآلتو) کارآفرین، مخ...
بیوگرافی جابر ابن حیان   جابر ابن حیان زادروز احتمالاً ۷۲۱میلادی توس، ایران درگذشت احتمالاً ۸۱۵میلادی کوفه محل زندگی ایران ملیت ایران...
بیوگرافی عبدالرضا جمیلیان   عبدالرضا جمیلیان (زاده ۱۳۴۴ در شهر اراک) یک متخصص ارتودنسی ایرانی است که در سال ۱۳۸۹ موفق به اختراع روشی جدید در درمان بیماران مال اکلوژن کل...
بیوگرافی برزویه پزشک   بُرْزویه، پزشک نامدار و پیشوای پزشکان ایران در عصر خسرو انوشیروان ساسانی، گردآورندهٔ کلیله و دمنه و احتمالاً مترجم پنجه تنتره از سانسکریت به...
بیوگرافی جان نش ؛ نابغه ریاضیات جان نش، نابغه ریاضیات که داستان زندگی اش الهام بخش فیل تحسین شده «ذهن زیبا» بود که در آن راسل کرو نقش او و جنیفر کانلی نقش همسرش آلیشیا را بازی کرد، ه...
پرویز جبل عاملی کیست؟ زندگی نامه کامل پرویز جبل عاملی پرویز جبل عاملی اهل کجاست؟ پرویز جبل عاملی عکس همسر و فرزندان پرویز جبل عاملی دانشگاه پرو...
بیوگرافی مصطفی احمدی روشن مصطفی احمدی روشن زادروز ۱۷ شهریور ۱۳۵۸ شهرستان همدان استان همدان درگذشت تهران آرامگاه امامزاده علی اکبر چیذرتهران م...
بیوگرافی استیون هاوکینگ   استیون ویلیام هاوکینگ (به انگلیسی: Stephen William Hawking) (زادهٔ: ۸ ژانویه ۱۹۴۲) فیزیکدان نظری، کیهان‌شناس و نویسندهٔ بریتانیایی و مدی...
بیوگرافی هانری بکرل   هانری آنتوان بکرل (به فرانسوی: Antoine Henri Becquerel) ‏(۱۸۵۲-۱۹۰۸) فیزیک‌دان فرانسوی و یکی از کاشفان پدیدهٔ پرتوزایی بود. وی در پاریس و ...
بیوگرافی عبدالملک شیرازی ابوالحسن عبدالملک بن محمد شیرازی‌، ریاضیدان و اخترشناس مسلمان اهل ایران که در نیمه‌ٴ دوم سده‌ٴ دوازدهم‌ میلادی برآمد. او مخروطات آپولونیوس را، براس...
بیوگرافی حسن باستانی     حسن باستانی زادروز ۱۳۴۰ تهران ملیت ایرانی پیشه پژوهشگر،نمایش‌نامه‌نویس، طراح وکارگردان تئاتر سال‌ها...
بیوگرافی ابوزید بلخی ابوزید احمد بن سهل بلخی (در حدود ۳۲۲ هجری قمری) جغرافی‌دان، ریاضی‌دان، از پیروان فرقهٴ امامیه و شاگرد کندی بود. وی نویسنده‌ای بسیارنویس و آگاه به دانش...