آشنایی با کاخ عالی‌ قاپو اصفهان

آشنایی با کاخ عالی‌ قاپو اصفهان

 

نام کاخ عالی‌ قاپو
کشور  ایران
استان استان اصفهان
شهرستان اصفهان
اطلاعات اثر
کاربری موزه
دیرینگی دوره صفوی
دورهٔ ساخت اثر دوره صفوی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۰۴
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

کاخ عالی‌قاپو (به ترکی به معنی «درگاه بلند» ساختمانی است که در واقع درب ورودی دولتخانه صفوی بوده‌است و در ابتدا شکلی ساده داشته و به مرور زمان و در طول سلطنت شاه عباس طبقاتی به آن افزوده شدند و در زمان شاه عباس دوم ایوان ستوندار به آن افزوده شد. این بنا در ضلع غربی میدان نقش جهان و روبروی مسجد شیخ لطف‌الله واقع شده‌است. ارتفاع آن ۴۸ متر است و ۶ طبقه دارد که با راه‌پله‌های مارپیچ می‌توان به آنها رسید. آنچه باعث گردیده است عالی قاپو در زمره آثار باشکوه و بسیار نفیس عصر صفوی قرار گیرد، مینیاتورهایی هست که کار هنرمند معروف عصر صفوی رضا عباسی است و همچنین گچبری‌های آخرین طبقه کاخ عالی قاپو است که تالار آن «اتاق موسیقی» یا «اتاق صوت» نیز نامیده می‌شود.

تاریخچه بنا

این بنا پس از انتقال پایتخت از قزوین به اصفهان توسط شاه عباس اول بین سالهای ۹۷۳ تا ۹۷۷ خورشیدی بعنوان مقر و دولتخانه حکومتی سلاطین صفوی شروع به ساخت شد.

مدت زمان ساخت

این کاخ طی ۵ مرحله معماری و در زمان جانشینان شاه عباس اول بخصوص شاه عباس دوم و شاه سلیمان بین ۷۰ تا ۱۰۰ سال ادامه و تکمیل یافت. حتی به دلیل وجود کتیبه‌ای بخط نستعلیق در زمان شاه سلطان حسین آخرین پادشاه صفوی، تزئینات طبقه سوم اضافه یا مرمت شده‌است.

استادکاران و معماران بنا

کتیبه یا سند مستندی مبنی بر عنوان نام معمار بنا در دست نیست ولی به احتمال زیاد معمار بنا یکی از استادان و معماران مهندس معروفی چون استاد علی اکبر اصفهانی یا استاد محمدرضا ابن استاد حسین بنای اصفهانی دو معمار مشهور مساجد جامع عباسی و مسجد شیخ لطف الله بوده‌است.

دلیل نامگذاری

قاپو یا قاپی در زبان ترکی به معنی در، درگاه و ورودی است و عالی به معنی باشکوه، بزرگ و با ارزش می‌باشد. گفته می‌شود که در اصلی بنا را شاه عباس از نجف و مقبره علی بن ابی طالب به این مکان انتقال داده‌است. کتیبه بالای سردر ورودی با عنوان انا مدینه العلم و علی بابها و استقرار ۱۱۰ توپ جنگی در مقابل کاخ به حساب ابجد نام علی را عنوان می‌نماید (ع=۸۰، ل=۲۰، ی=۱۰).

تزئینات داخلی و خارجی بنا

تزئینات خارجی بوسیله آجر که در لچکها (قسمتهای هلالی در بالای هر ورودی) بوسیله کاشی هفت رنگ و تزئینات و خطوط اسلیمی می‌باشد و تزئینات داخلی بوسیله نقوش زیبای گل و بته و شکارگاه و حیوانت و پرندگان بر روی گچ (لایه چینی و کشته بری) و یا مینیاتورهای تصویری ایرانی (به سبک نقاشی‌های رضا عباسی) و خارجی (بوسیله نقاشان اروپایی که در زمان شاه سلیمان در دربار صفوی حضور داشتند به سبک نقاشی اروپایی به سبک توسط نقاشان معروفی مانند آنژل ولوکار) می‌باشد.

مراحل پنجگانه ساخت بنا

مرحله اول

ساخت بنایی تنها به عنوان ورودی جهت سایر بناها و مجموعه کاخهای سلطنتی می‌باشد

مرحله دوم

در این مرحله لزوم گسترش بنا و اضافه نمودن طبقات فوقانی بدلیل گسترش پایتخت و افزایش جمعیت شهری و با اهمیت جلوه دادن مقر حکومتی احساس گردید. بدین منظور طبقات سوم و چهارم و نیم طبقه پنجم اضافه گردیدند.

مرحله سوم

تکمیل ساختمان برجی شکل کاخ با اضافه نمودن آخرین طبقه (معروف به سالن موسیقی).

مرحله چهارم

اضافه نمودن پیش زدگی به سمت میدان نقش جهان (میدان امام خمینی) جهت افزایش طول کاخ و تبدیل آن به ایوان ستوندار در مرحله بعدی ساختمان

مرحله پنجم

اضافه نمودن ۱۸ ستون به ایوان با فضا ایجاد شده مرحله قبل بعلاوه ایجاد پله‌های شاهی و ساخت و تکمیل سیستم آبرسانی بنا جهت انتقال آب به طبقات به خصوص حوض مسی ایوان

پله‌های کاخ

این کاخ در حال حاضر دارای سه دستگاه پله، شامل دو دستگاه پله مارپیچ بصورت قرینه در قسمت غربی ساختمان و یک دستگاه پله بصورت پلکانی (بصورت چند پله و اتاقهای بین راه به شکل زیگزاگی) معروف به پله‌های شاهی که به منظور تشریفات ساخته شده‌است.

طبقات ششگانه بنای عالی قاپو

بنای عالی قاپو با ارتفاعی حدود ۴۸ متر تا کف بازار بلندترین کاخ چند طبقه تا چند دهه اخیر در شهر اصفهان بوده‌است. بدلیل اضافات و الحاقات معماری در هر سو نمایی متفاوت دارد به طوری که از جلو بنا از میدان نقش جهان ۲ طبقه از پشت ساختمان ۵ طبقه، از طرفین بنا ۳ طبقه و با احتساب طبقه همکف بعنوان اولین طبقه، در کل ۶ طبقه می‌باشد.

آستانه ورودی

کمپفر دربارهٔ آستانه کاخ عالی‌قاپو چنین گفته است:

کاخ عالی‌قاپو دارای آستانه‌ای است از جنس مرمر که در تکریم و اجلال پادشاه سهم عمده‌ای دارد و عابرینی که می‌خواهند بدون شرف‌یابی به خدمت شاه برسند در آنجا به زمین می‌افتند و آستانه را می‌بوسند بنابرین همه سعی می‌کنند کفششان به آستانه نخورد وگرنه نگهبان آنان کتک جانانه‌ای می‌زند.

 

غذا خوردن کودک، چرا دل درد میگیره؟ سوالباسلام بچه من لاغره و موقعی که گرسنش میشه پنج قاشق غذا که میخوره سیر میشه ودلشم درد میگیره وزنش 13 کیلو وقدش90و سنش سه سال و نیمه. آیا نرماله...
فیلم: روش های جدید برای پوست گرفتن میوه ها این ویدیو روش های جالبی برای پوست کندن میوه ها به شما نشان می دهد که این کار را برایتان ساده تر می کند....
برای افزایش شیرمادر چی خوبه؟ سوالپسرپنج ماهه دارم از زمان تولدش شیر زیادی داشتم اما روزبه روزکم شد وسیر نمیشد تاالان که تقیبا ندارم.دو هفته شده دارم بهش شیرخشک میدم دیگه شیر ...
برای تقویت هوش جنین چه بخوریم؟ برای هوش جنین چه بخوریم؟!آهن در انتقال اکسیژن و خونرسانی به جنین نقش مهمی دارد. متاسفانه بسیاری از زنان دچار فقر آهن هستند. مصرف آهن میتواند در ا...
اولین ساعت متحرک قابل پوشیدن جهان اولین ساعت اولین ساعت متحرک قابل پوشیدن در سال ۱۵۰۹ توسط Peter Hemlein در آلمان ساخته شد. ...
علائم بارداری پرخطر، چرا توجه کنیم؟ بارداری زمانی پرخطر محسوب می‌شود که پزشک احتمال وقوع عارضه‌ای را تشخیص دهد که می‌تواند مادر، کودک یا هر دو را تحت تاثیر قرار بدهد. در چنین مواقعی...
چرا آکنه بوجود می آید و راه درمانش چیست؟ هنگامی که یک فرد به سن بلوغ میرسد،آکنه یا به زبان همگانی جوش زدن به سراغش می آید.این جوش زدن بر اساس غرور جوانی به وجود می آید و نام دیگرش هم جوش ...
روش درمان دندان های فاصله دار فاصله دندان فاصله دندانهای جلو فاصله دندان جلو فاصله دندان ها فاصله دندانی دندان فاصله دار دندانهای فاصله دار دندانهاي فاصله دار فاصله بین دندان درما...
چگونه کودک را به درس خواندن تشویق کنیم؟ اگر می خواهید فرزندتان در مدرسه برتری داشته باشد؟ استراتژی پرداخت پول را به عنوان جایزه به او کنار بگذارید. یک گروه از کارشناسان امور فرزند پروری...
ژورنال جذاب ترین مدل لباس ورزشی دخترانه و اسپرت زنانه جدیدترین و شیک ترین مدل لباس ورزشی دخترانه و اسپرت زنانه  انواع مجموعه مدل لباس ورزشی زنانه شیک و جدید پیشنهاد مدل لباس زنانه های جدید...
علت تب در بارداری، واقعا خطرناکه؟ زنان باردار با چالش های بسیاری در حین بارداری خودشان مواجه هستند که در مراحل اولیه بارداری بسیار حساس تر است. از این رو آیا خطرناک است که شما در ...
عوارض بوی تند در بارداری، اسپری ضرر داره؟ چرا اسپری و عطر برای خانمهای حامله زیان آور است؟حتما شما نیز شنیده اید که زدن خوشبو کننده هایی مثل ادکلن عطر و اسپری برای خانمهای حامله زیان آو...
کف بینی و خط زندگی آشنایی با خط زندگی خط زندگي يا خط حيات ، خطي خميده است كه بر دور پايه انگشت شست چرخيده و در روي يك رگ خوني قرار گرفته است كه با قلب ، شكم و ديگر دس...
دندان در آوردن نوزاد، علائم و زمان آن زمانی که برای اولین بار دندان‌های کودک دیده می‌شود، ممکن است نشانه‌هایی در او ایجاد گردد. در این مقاله قصد داریم به همین موضوع بپردازیم. آیا می‌د...
دوگانگی تربیتی، چگونه جلوگیری کنیم؟ سوالچگونه می توان در محیطی که اطرافیان و حتی پدر بچه اهل موسیقی اند چگونه باید رفتار کرد که کودک دچار دوگانگی نشود؟جواببا سلام و عرض تحیت.دوست مح...