بیوگرافی مرضیه

بیوگرافی مرضیه

 

 

نام اصلی خدیجه اشرف‌السادات مرتضایی
نام مستعار مرضیه
تولد ۱ فروردین ۱۳۰۳
۱۹۲۴ (میلادی) تهران
ملیت ایران
مرگ ۲۱ مهر ۱۳۸۹ (۸۶ سال)
۱۲ اکتبر ۲۰۱۰ پاریس
سبک‌ها موسیقی کلاسیک ایرانی

 

خدیجه اشرف‌السادات مرتضایی با نام هنری مَرضیه (زاده ۱ فروردین ۱۳۰۳ خورشیدی – درگذشته ۲۱ مهر ۱۳۸۹ خورشیدی) خواننده ایرانی است.

 

زندگی‌نامه

خدیجه اشرف‌السادات مرتضایی با نام هنری مرضیه در ۱ فروردین سال ۱۳۰۳ در تهران در خانواده‌ای هنردوست چشم به جهان گشود و در ساعت ۱ ظهر ۲۱ مهر ماه سال ۱۳۸۹، در ۸۶ سالگی در اثر بیماری سرطان در پاریس درگذشت. پدر و مادرش از یک خانواده هنردوست بودند و هنرمندانی از قبیل مجسمه‌ساز، نقاش و مینیاتوریست و موسیقیدان در اقوامش بودند. اما مادرش بود که بطور خاص او را تشویق به خواندن کرد و در همه دوران زندگی‌اش از او پشتیبانی می‌کرد.

وی در مصاحبه‌ای درباره خود گفته‌بود:

«در زمانی که خانواده‌های ایرانی به ندرت فرزندان دخترشان را برای تحصیل علم می‌فرستادند پدر من با وجودی که یک فرد روحانی بود؛ مرا تشویق به آموزش تحصیلات مرسوم زمان نمود. وقتی که من آغاز به خواندن کردم خواننده شدن برای زنان خیلی غیر عادی بود و در عین حال یک خواننده در آن زمان باید هم دانش مدرسه‌ای می‌داشت و هم دانش کلاسیک موسیقی و هم چنین یک صدای خوب. در ضمن استادان موسیقی زیادی باید صدای او را تأئید می‌کردند و همچنین تئوری موسیقی را باید بخوبی می‌دانست. من سالهای زیادی را به آموختن در زیر نظر استادان بزرگ موسیقی ایرانی گذراندم پیش از اینکه شروع به خواندن کنم.»

مرضیه در سال ۱۹۴۲ (۱۳۲۱ خورشیدی) زیر نظر اسماعیل مهرتاش، استاد بزرگ موسیقی، فعالیت هنری خود را آغاز کرد. در ابتدا با بازی در نقش شیرین در نمایش «خسرو و شیرین» در تئاتر باربد در تهران به محبوبیت رسید. این نمایش که ۳۷ شب روی صحنه بود برای او یک کامیابی بزرگ و سریع به بار آورد و با استقبال بسیار مردم روبه‌رو شد. مرضیه پس از آن به چنان شهرت و مهارتی در خواندن آواز دست یافت که تصنیف‌نویسان و شاعران برای اجرای آثار خود توسط این هنرمند با یکدیگر رقابت می‌کردند.

جلب نظر روزافزون اساتید موسیقی او را به نخستین زن خواننده در برنامه گل‌ها بدل نمود. مرضیه در حدود ۱۰۰۰ آواز و ترانه در دوران شکوفایی هنریش خواند که در پیشرفت موسیقی ایرانی بسیار اثرگذار بود.

تصانیف دو صدایی

بانو مرضیه در طول دوره هنری خود ۵ بار تصانیف دو صدایی خواندن که ۳ بار آن با استاد بنان، یکبار با علی بهاری و یکبار هم با نوه دختری خود جانان خرم بوده چنگ رودکی که به جوی مولیان معروف شد با همکاری استاد بنان، آهنگسازی استاد روح‌الله خالقی و شعری از رودکی خلق شد همین تصنیف در کنسرت المپیا پاریس با همراهی جانان خرم نوه مرضیه و تنظیم مجدد توسط محمد شمس بازخوانی شد.

مطلع شعر:

بوی جوی مولیان آید همی / یاد یار مهربان آید همی

دواثر دیگر اجرا شده با استاد بنان مربوط به برنامه گلهای رنگارنگ ۲۵۴ و ۱۳۴ است که بصورت آواز ضبط و در دسترس است.

اما تصنیف دیگر که در سالهای نخست ورود مرضیه به دنیای هنر با همکاری بهاری سروده شده بود سالها بود که در گذر زمان از یادها و نظرها محو شده بود بطوری که خود مرضیه هیچگاه وجود چنین اثری را ابراز نکرد. بنابه گفته استاد بزرگ لشگری بعد ساخت تصنیف آقای لشگری احساس می‌کند بخشی از فضای تصنیف خالی است و نیاز به یک صدای مردانه دارد از همین رو از آقای بهاری که در استودیو مشغول نواختن ویلن بوده درخواست می‌کنند تا با مرضیه در این مورد همکاری کند و ایشان هم می‌پذیرند شعر تصنیف (موی سپید) از کارهای استاد کرمانشاهی است.

مطلع شعر:

ای شب ای شب کو صبح امیدم / رحمی آخر بر موی سپیدم

پس از انقلاب

مرضیه در سال ۱۳۷۳ از ایران رفت و در فرانسه به تشویق دوستانش مریم و هدایت‌الله متین دفتری پناهندگی گرفت. او در آنجا به شورای ملی مقاومت ایران اعلام پیوستگی کرد و در سفرهای گوناگون به کشورهای مختلف کنسرت‌های زیادی داد. در این دوران او با هنرمندان معروف و شاعران و آهنگسازان و نوازندگان مشهوری چون محمد شمس و شاپور باستان‌سیر و عماد رام و محمد علی اصفهانی و اسماعیل وفا یغمایی و راس پاپل و حمیدرضا طاهر زاده و هنرمند فقید بریتانیایی، لرد یهودی منوهین، کارهای متعددی ارائه نموده‌است.

ورود دوباره مرضیه به صحنه، به هر دلیل و با هر امکان، رویدادی جذاب و کنجکاو کننده برای شنوندگان آثار او در سال‌های پیش از انقلاب بود. رفتار و گفتار مرضیه نیز این رویداد را جذاب‌تر می‌کرد. در یکی از نخستین کنسرت‌هایش در لوس‌آنجلس، زمانی که شنوندگان با یکی از ترانه‌ها دست زدند، خطاب به آنها گفت: «من مطرب نیستم، وقتی می‌خوانم فقط گوش بدهید.». کنسرت به گزارش لوس‌آنجلس تایمز با «تدابیر شدید امنیتی» برگزار و عبور همه شرکت‌کنندگان از زیر ردیاب‌های فلزی، موجب ۴۵ دقیقه تاخیر شد.

 

درگذشت

مرضیه سال‌های پایانی عمرش را در پاریس گذراند. در فروردین ۱۳۸۹ دخترش هنگامه امینی را که مبتلا به بیماری سرطان بود از دست داد و چندی بعد خود نیز ظهر روز چهارشنبه ۲۱ مهرماه ۱۳۸۹، در سن ۸۶ سالگی بر اثر بیماری سرطان در بیمارستان آمریکایی‌ها در شهر پاریس درگذشت.

تنها پسر او که حاصل ازدواج دوم اوست در آمریکا زندگی می‌کند همچنین نوه دختری او جانان خرم بتازگی ترانه‌هایی خوانده که از جمله آن می‌توان به ترانه دختر کولی که سالها پیش مادربزرگش خوانده بود اشاره کرد جانان هم اکنون در پاریس زندگی می‌کند .

 

همه چیز درباره گروه جیپسی کینگز فعالیت های جیپسی کینگز گروه مشهور و پاپیولار جهانی که در ایران هم محبوبیت بسیاری دارد را مرور می کنیم. گروه جیپسی کینگز تاسیس: سال 1972 کشور:...
بیوگرافی افشین + عکس   افشین نام اصلی افشین جعفری نام مستعار افشین تولد ۱۶ اردیبهشت ۱۳۵۷ ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی پاپ فارسی ...
بیوگرافی سزن آکسو   سزن آکسو (به ترکی استانبولی: Sezen Aksu) با نام اصلی Fatma Sezen Yıldırım (فاطمه سزن ییلدیریم) یکی از خوانندگان زن موسیقی پاپ کشور ترکیه...
بیوگرافی یاس     یاس نام اصلی یاسر بختیاری نام مستعار یاس تولد ۳۰ خرداد ۱۳۶۱ مسجدسلیمان ملیت  ایرانی سبک‌ها ر...
بیوگرافی فرامرز اصلانی + عکس   فرامرز اصلانی به سال 1331 در مریلند دیده به جهان گشود. فرامرز فارغ‌التحصیل رشته روزنامه‌نگاری است. اصلانی فارغ التحصیل رشته روزنامه ن...
بیوگرافی مازیار + عکس   مازیار نام اصلی عبدالرضا کیانی‌ نژاد نام مستعار مازیار تولد ۱ تیر، ۱۳۳۱ بابل ملیت  ایرانی مرگ ۱۶ فرورد...
بیوگرافی جواد یساری   جواد یساری تولد ۲۳ اسفند ۱۳۲۵ تهران ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی مردمی   جواد یساری ( زاده ۲۳ اسفند ۱۳...
بیوگرافی سپیده رئیس سادات   سپیده رئیس‌ السادات تولد آذر ۱۳۵۹ ملیت ایران سبک‌ها موسیقی اصیل ایرانی سازها سه‌تار   سپیده ر...
بیوگرافی هاتف خواننده   هاتف نام اصلی علی هاتفی تولد خرداد ۱۳۴۰ جنوب تهران ملیت ایرانی سبک‌ها پاپ   علی هاتفی با نام ...
بیوگرافی سیروان خسروی + عکس های جدید بیوگرافی و زندگینامه سیروان خسروی را در ادامه مشاهده فرمائید..   نام : سیروان نام خانوادگس : خسروی تاریخ تولد : 1361/5/4 محل تولد  : ت...
بیوگرافی علی اصحابی + عکس     علی اصحابی تولد ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۱ دامغان ملیت  ایران سبک‌ها پاپ سال‌های فعالیت خواننده، آهنگساز ...
بیوگرافی سیمین غانم   سیمین غانم زادروز ۱۳۲۳ تنکابن، مازندران محل زندگی تهران ملیت ایرانی پیشه خواننده سبک پاپ ایرانی، سنتی ...
بیوگرافی راتبه نیشابوری   راتبه نیشابوری زمینهٔ کاری شاعر ، موسیقی اسلامی و ایرانی (خواننده و بربط‌نواز) زادروز ۲۵۰-۲۵۱(شمسی) ۲۵۹ هجری قمری ۸۷۲ میلاد...
بیوگرافی مرجان وحدت مرجان وحدت متولد ۱۳۵۵ تهران، مرجان وحدت از کودکی مقدمات موسیقی و ساز پیانو را نزد خانم مینو محبی آغاز کرد. آواز ایرانی (سنتی) را نزد خانم پری ملکی ...
بیوگرافی مریم حیدرزاده   مریم حیدرزاده زمینهٔ کاری ادبیات ٬ هنر زادروز ۲۹ آبان ۱۳۵۶ تهران ملیت ایرانی محل زندگی تهران پیشه شاعر...