بیوگرافی معصومه دده بالا ( هایده )

بیوگرافی معصومه دده بالا ( هایده )

 

 

نام اصلی معصومه دده بالا
نام مستعار هایده
تولد ۲۱ فروردین ۱۳۲۱ تهران، ایران
ملیت ایرانی
مرگ ۳۰ دی ۱۳۶۸ (۴۷ سال) سان‌فرانسیسکو، کالیفرنیا، ایالات متحده
سبک‌ها موسیقی پاپ فارسی، گلها کلاسیک ایرانی

 

معصومه دده بالا با نام هنری هایده، (۲۱ فروردین ۱۳۲۱ – ۳۰ دی ۱۳۶۸) خواننده ایرانی با صدای کنترآلتو بود که بیست و یک سال در زمینه موسیقی دستگاهی و موسیقی پاپ ایرانی فعالیت داشت.

 

فعالیت حرفه‌ای

هایده در تهران متولد شد. نام اصلی او معصومه دده بالا است. خواهر کوچک‌تر او، مهستی نیز از خوانندگان معروف ایرانی است که حدود سه سال پیش از هایده خوانندگی را آغاز کرد. هایده، آنگونه که خود به کرات در چندین مصاحبه متذکر شده است، تحت تاثیر صدای پر قدرت و شیوه آوازخوانی دلکش، خواننده صاحب سبک و بلند آوازه ان دوران، روی به عالم موسیقی آورد. وی در ۱۳۴۷، فعالیت حرفه‌ای خود را با خواندن ترانه «آزاده» اثر استادش علی تجویدی که بر روی آخرین سروده رهی معیری ساخته شده بود آغاز کرد . اجرای ترانه «آزاده» با ارکستر بزرگ گل‌ها در رادیو تهران آغاز کار هایده بود. وی پس از اجرای چندین اثر دیگر از تجویدی و دیگر آهنگسازان بنام، از جمله همایون خرم در برنامه گل‌ها، از نخستین سال‌های دهه ۱۳۵۰ به خواندن ترانه‌های پاپ علاقه‌مند شد که بیشتر از ساخته‌های فریدون خشنود، جهانبخش پازوکی، محمد حیدری و انوشیروان روحانی بودند.

هایده در شهریور ۱۳۵۷ چندین ماه پیش از پیروزی انقلاب ایران را به مقصد بریتانیا ترک کرد.

هایده از ۱۳۶۱ در لس آنجلس به فعالیت ادامه داد. یکی از نخستین برنامه‌های رسمی او در این شهر، کنسرتی در دانشگاه کالیفرنیا در لوس آنجلس (یو.سی.ال.ای) همراه با گروهی از سازهای ایرانی به سرپرستی منوچهر صادقی بود.

آلبوم‌ها

در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ آثار هایده در ایران به صورت صفحه گرامافون و نوار کاست منتشر شد. بیشتر این آثار و همچنین کارهایی که هایده در دهه ۱۹۸۰ در آمریکا خواند، در دهه ۱۹۹۰ و همچنین ۲۰۰۰ از نو روی سی‌دی منتشر شدند. قرار دادن ترانه‌های او در سی‌دی‌ها اغلب از نظم ویژه‌ای پیروی نمی‌کند.

دو آلبوم پایانی هایده «ای زندگی سلام» و «سوگند» رسماً به شکل آلبوم روی نوار و سی‌دی منتشر شده‌اند.

نام سی‌دی‌های منتشر شدهٔ دیگر از هایده که بیشتر نام یکی از ترانه‌های سی‌دی را بر خود دارند عبارتند از:

  • روزای روشن
  • خراباتی
  • پادشه خوبان
  • خداحافظ
  • شب عشق
  • فریاد
  • گل‌واژه
  • آزاده
  • بزن تار
  • رفتم
  • شانه‌هایت را برای گریه
  • آشنایی
  • بلبلی که خاموش شد
  • ناشنیده‌ها
  • اومدنت محاله
  • دشتستانی
  • بزم نوروز ۱۳۶۴

سه سی‌دی نیز از ترانه‌های هایده همراه با معین، ویگن و مهستی به نام‌های «گل‌های غربت»، «همخونه» و «اوج صدا» منتشر شده‌است.

کنسرت‌ها

هایده به جز برنامه‌های معمول خود در کشورهای گوناگون، در دانشگاه یوسی‌ال‌ای در کالیفرنیا، و در تالارهایی با شهرت جهانی مانند رویال آلبرت هال (به رهبری فرنوش بهزاد) در لندن و موزیک هاله (هامبورگ) کنسرت‌هایی اجرا کرد.

بیشتر ترانه‌های هایده در سال‌های پیش از انقلاب در تلویزیون ملی ایران و پس از انقلاب در تلویزیون جام‌جم در لس آنجلس و بخشی دیگر نیز در تلویزیون ایرانیان  به صورت نماهنگ (موزیک-ویدئو) در آمد.

مرگ

هایده در روز ۲۰ ژانویه ۱۹۹۰ برابر با ۳۰ دی ماه۱۳۶۸ فردای اجرای کنسرت در باشگاه کازابلانکا در حومه سان فرانسیسکو، بر اثر سکته قلبی درگذشت.

هایده در گورستان وست وود در لوس آنجلس با حضور هزاران نفر از ایرانیان مقیم آمریکا به خاک سپرده شد. هما سرشار (روزنامه‌نگار)، ویگن (خواننده) و حسن شهباز (مترجم و سردبیر فصلنامه رهاورد) از جمله سخنرانان در مراسم بودند.

 

مستند

پژمان اکبرزاده فیلم مستندی درباره فعالیت‌های هنری و آثار هایده ساخته که در ژانویه ۲۰۰۹ برای نخستین بار در آمستردام اکران شد.

این مستند یکصد دقیقه‌ای با عنوان «سخن از هایده» دربرگیرنده بررسی فعالیت‌های هایده، گزیده‌ای از اجراهای او در سبک‌های گوناگون و گفتگو با دوستان و همکاران نزدیک اوست. مستند در جشنواره فیلم نور در لوس آنجلس نامزد دریافت جایزه بهترین مستند شد

مستند «سخن از هایده» بیستم ژانویه ۲۰۱۰ در بیستمین سالگرد درگذشت هایده، توسط شبکه ایرانیان هلند منتشر شد و نسخه کوتاه شدهٔ آن نیز از شبکه فارسی تلویزیون صدای آمریکا پخش شد.

 

بیوگرافی پروانه سپانلو     پروانه سپانلو ملیت ایرانی مرگ ۱۴ خرداد ۱۳۹۱ (۶۲ سال) تورنتو   کانادا سبک‌ها آهنگ‌های سنتی و بزمی ...
بیوگرافی افشین + عکس   افشین نام اصلی افشین جعفری نام مستعار افشین تولد ۱۶ اردیبهشت ۱۳۵۷ ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی پاپ فارسی ...
بیوگرافی رحیم شهریاری + عکس   رحیم شهریاری آقباش نام اصلی رحیم شهریاری تولد ۱۳۴۹ محله شنب غازان تبریز ملیت ایرانی سازها آکاردئون &...
بیوگرافی شهاب تیام + عکس     شهاب تیام نام اصلی شهاب تیام تولد ۱۴ بهمن ۱۳۵۹ ۳ فوریهٔ ۱۹۸۱ ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی پاپ فارسی ...
بیوگرافی تارکان   تارکان تِوِت‌اوغلو (به ترکی: Tarkan Tevetoğlu) (تولد ۱۷ اکتبر ۱۹۷۲ آلتزی، آلمان) مشهور به تارکان از اهالی ترک‌تبار آلمان و یکی از مطرح‌ت...
بیوگرافی ملودی صفوی   ملودی صفوی تولد ۱۹۷۵ (میلادی) تهران ملیت  ایرانی سبک‌ها راک رگه پاپ-راک سازها گیتار   ملودی نواب ...
بیوگرافی محمد هدایت نوری   محمد هدایت نوری تولد ۱ دی ۱۳۰۸ ملیت  ایرانی مرگ ۹ مرداد ۱۳۸۹ سبک‌ها لایت کلاسیک سال‌های فعالیت ۶۰ سال ...
بیوگرافی امید جامع + عکس   امید جامع تولد ۴ آذر ۱۳۶۹ ملیت ایرانی سبک‌ها پاپ، راک سازها گیتار، پیانو سال‌های فعالیت ۱۳۸۶-تاکنون ...
بیوگرافی احسان خواجه‌ امیری + عکس   احسان خواجه‌ امیری تولد ۷ آبان ۱۳۶۳ ۲۹ اکتبر ۱۹۸۴ ملیت ایرانی سبک‌ها پاپ سازها ویولن، پیانو سال‌های فع...
بیوگرافی شکیلا   شکیلا تولد ۱۳ اردیبهشت ۱۳۴۱ ۳ مهٔ ۱۹۶۲  تهران ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی کلاسیک ایرانی سال‌های فعالیت ۱۳۶۸ ت...
بیوگرافی معزز ارسوی   مُعزِز اَرسوی (به ترکی استانبولی: Muazzez Ersoy) از خوانندگان ترکیه است. «ارسوی» در زبان ترکی ترکیه یعنی از «تبار جوانمرد». معزز ارسو...
بیوگرافی پریوش ستوده   پریوش نام اصلی پریوش ستوده نام مستعار پریوش ملیت ایرانی مرگ ۲۱ آبان ۱۳۸۶ بیمارستان شریعتی تهران سال‌ها...
بیوگرافی سعید مدرس + عکس   سعید مدرس تولد ۱ مرداد ۱۳۵۶ ۲۳ ژوئیهٔ ۱۹۷۷ ملیت  ایران سبک‌ها موسیقی الکترونیک، موسیقی پاپ ایرانی سازها گیت...
بیوگرافی زهره جویا   زهره جویا تولد مشهد ملیت ایرانی/ افغان سبک‌ها سنتی ایرانی - جاز - اپرا - فولکوریک   زهره جویا آوازخ...
بیوگرافی راتبه نیشابوری   راتبه نیشابوری زمینهٔ کاری شاعر ، موسیقی اسلامی و ایرانی (خواننده و بربط‌نواز) زادروز ۲۵۰-۲۵۱(شمسی) ۲۵۹ هجری قمری ۸۷۲ میلاد...