معرفی ساز قیچک

قِـیچَک یا غیژک یکی از سازهای زهی در موسیقی ایرانی است که مانند کمانچه با آرشه نواخته می‌شود. جنس کاسهٔ طنینی قیچک از چوب گردو یا توت بوده و سیم‌های آن فلزی هستند. ساز قیچک دارای قدمت بسیار زیادی است و در موسیقی نواحی ایران کاربرد فراوانی داشته و دارد. این ساز از نظر نوازندگی شبیه به ویولن‌سل است و حتی در نوع بزرگ‌تر آن که به قیچک بم معروف است، از آرشهٔ ویولن‌سل استفاده می‌شود.

 

قیچک‌نواز هنگام نوازندگی، قیچک را نشسته به صورت عمودی با دست چپ نگه می‌دارد و با دست راست آرشه را به صورت افقی در حرکات رفت و برگشت بر سیم‌های آن می‌کشد. طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است.

 

• خاستگاه ساز قیچک
ساز قیچک اساساً محلی است و بیشترین رواج را در نواحی جنوب شرقی ایران و خصوصاً استان سیستان و بلوچستان و هرمزگان دارد. در سال‌های اخیر این ساز در شهرهای دیگر نیز استفاده می‌شود. در آن نواحی طبق عقیده و سنت اهالی، برای معالجه امراض به کار می‌رود. در شمال افغانستان نیز قیچک در موسیقی سنتی رواج وسیعی دارد. در ولایات مثل بغلان، کندز و بلخ از قیچک در محافل عروسی و دیگر مراسم خوشی استفاده می‌شود.

 

معرفی ساز قیچک

طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است

 

انواع ساز قیچک
با رواج بیشتر قیچک، با حمایت وزارت فرهنگ و هنر ساختمان و کوک آن تکمیل و تنظیم شد و سه گونه قیچک تکمیل‌تر به نام‌های قیچک سوپرانو (به طول ۵۶٫۵ سانتی‌متر)، قیچک آلتو (۶۳ سانتیمتر) و قیچک باس به همان نسبت بزرگ‌تر ساخته‌اند. وسعت هریک از این انواع حدود سه اکتاو است. قیچک سوپرانو سازی است که قابلیت تکنوازی و همنوازی هر دو را حائز است ولی دو نوع دیگر (آلتو و باس) بیشتر به منظور همنوازی در ارکستر به کار می‌رود. آرشهٔ قیچک، پس از استاندارد سازی، عیناً همان آرشه ویولن است.

 

اجزای اصلی ساز قیچک:
کاسه طنینی : بدنه اصلی قیچک از چوب یک تکه و معمولا گردو، توت یا چوب های محکم دیگر ساخته می‌شود. کاسه طنینی، حجیم و دو فرو رفتگی بزرگ در طرفین، آن را به ۲ قسمت بزرگتر و کوچکتر تقسیم می‌کند. قسمت کوچکتر در پایین ساز قرار دارد و بر دهانه آن پوست کشیده می شود و خرک روی قسمت پوست قرار می‌گیرد. دهانه قسمت بزرگتر باز است و دسته، تا روی نیمی از این قسمت ادامه می‌یابد.

 

پوست: معمولا در ساخت قیچک از پوست آهو یا گوسفند استفاده می‌شود.

گوشی‌ها: قیچک دارای ۴ گوشی است که به صورت میخ سر پهن ، ۲ به ۲ در طرفین سر پنجه قرار دارد.

 

معرفی ساز قیچک

ساز قیچک توانایی اجرای تکنوازی و گروه نوازی را دارد

 

شیطانک: قطعه چوبی کم ار تفاع و باریک است به عرض دسته ساز که بین سرپنجه و دسته قرار دارد و سیم‌ها از درون شیارهای کم عمق آن عبور می‌کنند و به طرف گوشی‌های می‌روند.

دسته: جنس دسته قیچک از همان جنس چوب بدنه است که به صورت یک تکه با بدنه تراشیده می‌شود. دسته این ساز کوتاه است و از یک طرف به قسمت بزرگ تر کاسه، و از طرف دیگر به سر پنجه متصل است. قیچک فاقد دستان بندی ست و تمام فواصل موسیقی ملی (پرده، نیم پرده، ربع پرده) بر روی آن قابل اجراست.

 

سر پنجه: جعبه‌ای کوچک و تو خالی و از جنس چوب است. در ابتدای طول دسته مجموعا چهار گوشی (به تعداد سیم‌ها) در طرفین آن قرار دارند و در انتهای آن تاج قیچک با خمیدگی رو به عقب قرار دارد.
خرک: خرک قیچک از جنس چوب یا استخوان است به ارتفاع تقریبی ۲ سانتی متر که با ۲ پایه کوچک خود، روی پوست کاسه کوچک ساز قرار می‌گیرد و سیم‌ها از درون آن عبور می‌کنند.

سیم‌گیر: قطعه ای کوچک و از جنس چوب یا فلز است که در انتهای بدنه کاسه قیچک نصب شده و سر ِگره دار سیم به آن بسته می‌شود.
تعداد و جنس سیم‌ها: قیچک دارای ۴ سیم از جنس فلز است که چهارمین سیم، روکش دار و ضخیم تر است. طول سیم‌ها در قیچک معمولی از سیم گیر تا شیطانک حدود ۳۳ سانتی متر است.

آرشه: در نوع محلی این ساز از کمانه استفاده می‌شد اما امروزه از آرشه ویلن و در نوع بزرگتر (قیچک باس) از آرشه ویلنسل استفاده می‌شود.

ترشحات زردرنگ واژن، درمان داره؟ سوال:سلام مدتی هست که من ترشح بد بو و زردرنگ دارم به پزشکم مراجعه کردم ولی درمان نشدم میشه منو راهنمایی کنید .در ضمن پریودهامم خیلی نامنظم هستش م...
عفونت قارچی واژن، چرا درمان نمیشم؟ سوال:سلام و خسته نباشید. به مدت هشت ماه دچار عفونت قارچی واژن با تیکه های پنیری شکل شده ام، تاکنون سه بار از روشهای گوناگون استفاده کرده ام ( قرص...
رابطه مقعدی، دوست داشتن کافیست؟ سوال:من سکس مقعدی با همسرم ماهی یک بار انجام میدم آیا واقعا ضرر داره چون این رابطه را دوست دارم نمیتونم انجان ندم آیا ضرر جدی دارد برای همسرم؟ او...
قد پسر پانزده ماهه، نرمال است؟ پاسخ دکتر احمدرضا فرسار، متخصص کودکان و عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی: دوست عزیز این ارقام قابل تفسیر نیست، باید منحنی رشد رسم شود و شیب منحن...
نشانه هایی که شما را از بروز ایست قلبی آگاه می کند ایست قلبی در صورتی که به موقع تشخیص داده نشود می تواند منجر به مرگ شود و جای هیچ برگشتی برای فرد قرار ندهد.ایست قلبی و حمله قلبی دو مقوله ی جدا از ...
آموزش تصویری «کیک عسل» با طعم قهوه وب سایت بدونیم: من دستور تهیه برای کیک عسل زیاد دیدم اما این بار دوست داشتم کیک عسل با طعم قهوه را امتحان کنم. به همین دلیل دستورات زیادی را سرچ کرد...
فهرست شاعران اهل اسپانیا آ رافائل آلبرتی ویسنته آله‌ایخاندره آنتونیو گاموندو ا میگل د اونامونو ب گونزالو د برسئو گوستاو آدولفو بکر اوسب...
اختلال رشد بچه، علائم شایع اختلال رشد بچه عبارت است از ناتوانی شیرخواران یا کودکان از رشد و نموی طبیعی . این واژه تا زمانی استفاده می شود که تشخیص خاصی برای توجیه این ناتوا...
تشخیص سرطان پستان، دکتر خودتان باشید سرطان پستان جزء سرطان های نسبتاً شایع و خطرناک در بین زنان می باشد. درمان موفقیت آمیز این سرطان بستگی به تشخیص اولیه و مراقبت های پزشکی دارد.معای...
درمان اسهال شدید نوزادان، چگونه؟ سوالاز شنبه 26 تیر ماه سال 95 بچم که تقریبا سه ماهه است دچار اسهال شده است من باید چه کار کنم تا اسهال بچم خوب شود؟ جواببا سلامگرچه توصیه ها بر ا...
مراقب نان خشک کپک‌زده که بجای ادویه به شما می فروشند باشید! ترکیبی از نان خشک کپک‌زده، رنگ‌های غیرمجاز شیمیایی و افزودنی‌های غیربهداشتی گاها می‌تواند جزو ترکیباتی باشد که با آنها ادویه فله‌ای غیربهداشتی و نام...
مسافرت در اوایل بارداری، ممنوعه؟ سوال:سلام من هفته چهار بارداریم میتونم برم.مسافرت قبل از بارداری بلیط قطار رزرو کردم که برم ایا امکان.هست که بدون دردسر مسافرت برم؟ جواب:اگر لکه ...
بالا بودن بتا در بارداری، موجب سقط می شود؟ سوالسلام خسته نباشیدمن 27مرداد که سه روز پریود شدم از اون موقه تا حالا پریود نشدم ودیروز تست بارداری دادم که گفتن مثبته بعد برگه ازمایش به صورت ز...
معرفی هیأت داوران بخش اقلام تبلیغاتی جشنواره فیلم فجر هیأت داوران بخش اقلام تبلیغاتی جشنواره فیلم فجر معرفی شدند که در ادامه به بیان بیوگرافی کوتاهی از این داوران می پردازیم. هیأت داوران بخش اقلام تبلی...
خلق و خوی کودک، قابل شناساییه؟ مواردی که در پایین ذکر شده است هیچ کدام به معنای بد یا خوب بودن نیست و هدف ما این است که با توجه به این نوشته کودکتون رو بهتر بشناسید و انتظارات واقع ...