بیوگرافی اسماعیل سامانی

بیوگرافی اسماعیل سامانی
تندیس اسماعیل سامانی در شهر دوشنبه تاجیکستان

 

مجسمه اسماعیل سامانی |  اسماعیل سامانی |  مقاله درباره اسماعیل سامانی |  آیا اسماعیل سامانی ازدواج کرده بود؟ |  دلیل مرگ اسماعیل سامانی |  اسماعیل سامانی کیست؟

 

اسماعیل سامانی
امیر سامانی
دوران ۲۷۹-۲۹۵ (قمری)
نام کامل ابو ابراهیم اسماعیل بن احمد
لقب(ها) امیر ماضی
زادروز شوال ۲۳۴ (قمری)
زادگاه فرغانه
مرگ صفر ۲۹۵ (قمری)
محل مرگ بخارا
پیش از احمد بن اسماعیل سامانی
پس از نصر یکم
دودمان سامانی
پدر نصر یکم

 

اسماعیل سامانی (شوال ۲۳۴ هـ.ق.، فرغانه — صفر ۲۹۵ هـ.ق.، بخارا ) بنیانگذار دودمان سامانیان بود. وی شهر بخارا را به پایتختی برگزید و به زبان و فرهنگ ادبیات فارسی دلبستگی بسیار داشت و رودکی سروده‌هایی در ستایش از وی دارد.

آغاز زمامداری

وی خود را از دودمان بهرام چوبین می‌دانست و در راه زنده نگاه داشتن زبان فارسی تلاش زیادی نمود.

اسماعیل از سوی برادر بزرگترش نصر که نماینده و زمامدار خلیفه بغداد در خراسان به پایتختی سمرقند بود، به زمامداری بخارا گماشته شد. به دلیل کردار نیکویش به زودی مردم زیادی را به خود جلب کرد. هنگامی که بر سر بخش نمودن مالیات، نصر با وی دچار اختلاف شد، در برابرش برخاست و پیروز گشت. با وجود کامیابی رفتار بزرگوارانه‌ای با او داشت و حتی پس از نبرد با پیاده شدن از اسب بر پای برادر بوسه زد و برادر کوچکترش اسحاق را به دلیل پیاده نشدن از اسب در مقابل نصر سرزنش نمود. اسماعیل زمامداری سمرقند را دوباره به نصر سپرد.

رویارویی با عمرو لیث صفاری

پس از مرگ نصر که از دیدگاه حکومت عباسی نماینده خراسان بشمار می‌آمد، عمرو لیث صفاری که در پی گسترش شاهنشاهی خود بر ضد تازیان بود، به فرارود چشم دوخت. در جنگی که عمرو لیث با اسماعیل راه انداخت، اسماعیل پیروز گشت. اسماعیل تمام سربازان عمرو لیث را بدون درخواست غرامت آزاد ساخت. و انگشتری را که یکی از سربازانش از عمرو لیث غنیمت گرفته بود را ۳۰۰۰ درهم خرید و به عمرو لیث بازگرداند.

اسماعیل چون می‌دانست معتضد عباسی خواهان به چنگ آوردن عمرو لیث است، اما خواهان تحویلش به معتضد نبود، پس از جنگ سپاهش را به فرارود بازگرداند و تنها ۳۰ سرباز را به طور نمایشی برای بازداشت عمرو لیث در سیستان نگاه داشت تا بدین وسیله خاندانش بتوانند وی را برهانانند اما پس از گذشت یک ماه هیچ کس نیامد و اسماعیل برای جلوگیری از بهانه‌جویی خلیفه بغداد مجبور شد عمرلیث را به جانب فرارود فراخواند.

عمرو لیث پس از ناامیدی از خاندانش چنین گفت:

من بر سر پادشاهان چون استاد بودم بر سر کودکان، چون کودکان از دست استاد رهایی یابند کی خواهند که باز آنجا باید نشست

رفتار زمان زمامداری

اسماعیل با همگان رفتاری بس نیکو داشت. در گاه زمستان سوار بر اسب به میان مردم می‌رفت تا اگر کسی گلایه‌ای دارد به وی بگوید. روزی در مرو شتری را در کشتزاری دید که آسیبی به آن زده بود. دستور داد تا دارندهٔ شتر را بیابند و خسارت کشتزار را از وی ستانده و به کشاورز بدهند. چون آگاهی پیدا شد که شتر از آن خود شاه است، مبلغی بیشتر از خسارت به کشاورز داد.

البته اسماعیل در نبردی شمار زیادی از مردم شهر طراز را کشت و ۱۰ تا ۱۵ هزار از ایشان را اسیر نمود.

وی علاقه زیادی به گسترش زبان فارسی داشت و با وجود داشتن سپاه کافی برای یورش به بغداد، این کار را نکرد و با حفظ آرامش بیشتر در گسترهٔ زمامداریش تلاش نمود فارسی را گسترش دهد.

اسماعیل همچنین یک سد دفاعی متشکل از سپاهیانش در مرزهای خاوری ایران برای جلوگیری از یورش ترکان ایجاد نمود که تا سال‌ها پس از وی پابرجا بود.

اسماعیل در آبان سال ۲۸۶ خورشیدی در اثر بیماری درگذشت و در بخارا در آرامگاه ویژه‌ای به خاک سپرده شد.

پسرش احمد جانشین وی گشت.

بیوگرافی اسماعیل سامانی
آرامگاه اسماعیل سامانی در بخارا

 

اسماعیل در دیدگاه دیگران

اسماعیل به دلیل کردار بزرگ منشانه‌اش مورد ستایش نویسندگان و چکامه‌سرایان بسیاری بوده است.

برتولد اشپولر، درباره وی چنین می‌گوید:

تمدن و فرهنگ ایران بی‌نهایت مدیون او و خاندانش است و هنوز هم باید عمل و رفتار او و جانشینانش را به عنوان مشوق دانش و هنر مدنظر قرار داد.
قبای خسروی در بر، نیابد هرکسی را خوش سر هر ناسزایی را نزیبد تاج سلطانی
صلاح ملک اگر خواهی، بیاموز ای شه عالم طریق پادشاهی را ز اسماعیل سامانی
اسماعیل سامانی ان نامدار همی بود در سروری کامکار
همان دولتش شانزده سال شد ز دور سپهری دگر حال شد
پیام امد از مرگ نزدیک او سوی دار باقی دراورد رو
دو صد با نود بود و تاریخ پنج که بربست از سرای سپنج
ازو ماند نام نکو یادگار خنگ جان ان مهتر نامدار

امروزه

در تاجیکستان اسماعیل سامانی را بنیانگذار تاجیکستان برمی‌شمارند و بنای یادبود اسماعیل سامانی در دوشنبه، از نمادهای این کشور است. مهم‌ترین جایزهٔ علمی این کشور نیز به نام اسماعیل سامانی، برابر ۲ هزار دلار آمریکایی است.

همچنین بلندترین کوه تاجیکستان که تا پیش از فروپاشی شوروی قله کمونیسم نام داشت، پس از استقلال تاجیکستان به نام وی نامگذاری شده است.

 

درباره ثروتمند ترین مرد جهان : بیل گیتس مجله «فوربس» فهرست سالانه خود از ثروتمندترین افراد جهان را منتشر کرده و بار دیگر بیل گیتس در صدر این فهرست نشسته است. او در ۲۱ سال گذشته ۱۶ بار این ...
بیوگرافی انوشیروان عادل   عکس انوشیروان عادل انوشیروان عادل کی بود؟ همسر و فرزندان انوشیروان عادل انوشیروان عادل انوشیروان عادل در چه قرنی می زیست؟ مرگ انوش...
بیوگرافی فرهاد سوم اشکانی   فرهاد سوم (اشک یازدهم) یازدهمین شاه ایران از خاندان اشکانی است (۷۰ یا ۶۹- ۵۸ یا ۵۷ ق. م). او فرزند سیناتروک بود و پس از پدرش به شاهی رسید. د...
تبارنامه و شجره نامه شاهان زیاری تبارنامه و شجره نامه شاهان زیاری شجره نامه آل زیار شجره نامه زیاریان پسران و جانشینان مردآویچ نسب و خاندان آل زیار    ...
بیوگرافی عزالدوله بختیار آفتابه زرین با نام عزالدوله، نگارخانه آرتور سکلر   عزالدوله بختیار دوران ۳۵۶ هجری قمری/ ۹۶۷ میلادی تا ۳۶۷ ه. ق / ۹۷۸ میلادی ...
بیوگرافی شاه عباس اول صفوی شاه عباس اول در چه قرنی می زیست؟ همسر و فرزندان شاه عباس اول تحقیق درباره شاه عباس اول زندگی نامه شاه عباس اول لقب و القاب شاه عباس اول آرامگا...
بیوگرافی سورنا   مقاله درباره سورنا دلیل مرگ سورنا نام اصلی سورنا سورنا مقاله در مورد سورنا زندگی نامه کامل سورنا سورنا در چه قرنی می زیست؟ تحقیق...
بیوگرافی آقا محمد خان قاجار   آقامحمدخان قاجار تاجگذاری ۱۵ ربیع‌الثانی ۱۱۹۵ (قمری) ۱ فروردین ۱۱۶۱ خورشیدی ۲۱ مارس ۱۷۸۲ (میلادی) در ساری لقب(ها) بنیا...
بیوگرافی خسرو چهارم ساسانی   خسرو چهارم شاهنشاه ساسانی دوران (۶۳۰ تا ۶۳۲ میلادی) پیش از یزدگرد سوم پس از هرمز ششم دین زرتشتی &nbs...
بیوگرافی شاه محمد خدابنده سکه ضرب شده در زمان سلطنت شاه محمد خدابنده   زندگی نامه شاه محمد خدابنده دلیل مرگ شاه محمد خدابنده آیا شاه محمد خدابنده ازدواج کرده بود؟...
بیوگرافی الغ‌ بیگ تمبر یادبود الغ‌ بیگ - انتشار در سال ۱۹۹۴ - ازبکستان   بیوگرافی و زندگی نامه اُلُغ‌بیگ فرزند شاهرخ و نوه تیمور لنگ پادشاه ستاره‌شناس ر...
بیوگرافی اردشیر سوم هخامنشی آرامگاه اردشیر سوم در تخت جمشید   لقب و القاب اردشیر سوم دین و مذهب اردشیر سوم تحقیق درباره اردشیر سوم زندگی نامه کامل اردشیر سوم ارد...
بیوگرافی ارد سوم اشکانی   اُرُد سوم یا ورُد سوم (اشک شانزدهم) شانزدهمین شاه ایران از خاندان اشکانی است. وی از سال ۴ تا ۷ میلادی سلطنت کرد. اُرد سوم شاهزاده‌ای اشکانی ...
بیوگرافی عباس میرزا تحقیق در مورد عباس ميرزا عکس عباس ميرزا زندگی نامه عباس ميرزا لقب و القاب عباس ميرزا نام اصلی عباس ميرزا عباس ميرزا کی بود؟ بیوگرافی عباس مي...
بیوگرافی خسرو پنجم ساسانی   خسرو پنجم شاه ساسانیان سلطنت ۶۳۱ زادگاه ساسانیان بعد از آزرمی‌دخت قبل از آزرمی‌دخت دودمان House of Sa...