بیوگرافی احمد بن اسماعیل سامانی

بیوگرافی احمد بن اسماعیل سامانی
سکه احمد بن اسماعیل
 نام اصلی احمد بن اسماعیل |  بیوگرافی کامل احمد بن اسماعیل |  دلیل مرگ احمد بن اسماعیل |  آیا احمد بن اسماعیل ازدواج کرده بود؟ |  تحقیق درباره احمد بن اسماعیل |  لقب و القاب احمد بن اسماعیل |  مجسمه احمد بن اسماعیل

 

احمد بن اسماعیل سامانی
امیر سامانی
دوران ۲۹۵-۳۰۱هجری قمری
۹۰۷-۹۱۴ میلادی
نام کامل ابو نصر احمد بن اسماعیل سامانی
لقب(ها) امیر شهید
مرگ اول جمادی‌الاول ۳۰۱ / ژانویه ۹۱۴
محل مرگ حوالی بخارا
پیش از نصر دوم سامانی
پس از اسماعیل سامانی
دودمان سامانی
پدر اسماعیل سامانی
فرزندان ابوالحسن نصر بن احمد

 

ابو نصر احمد بن اسماعیل سامانی (درگذشت اول جمادی‌الاول ۳۰۱ / ژانویه ۹۱۴ بخارا ) ، مشهور به امیر شهید، طی دوران حکمرانی پدرش اسماعیل سامانی، در ناحیه گرگان والی بود و پس از درگذشت پدرش (۲۹۵-۳۰۱ ق. / ۹۰۷ – ۹۱۴ م.) یه فرمانراویی حکومت سامانی رسید.

اولین باری که از احمد سامانی ذکری می‌شود، در حوالی سال ۹۰۰ م. است که بعنوان والی گرگان مطرح می‌شود. به هرحال چون نمی‌تواند بر ضد جستانیان وارد جنگ شود، بزودی از والی‌گری کنار گذاشته می‌شود.

در زمان پدرش، دولت سامانی نه تنها در سغد – محل اولیه حکومت ایشان – حکومت می‌کرد، بلکه در استان ثروتمند خراسان هم که پس از شکست عمرولیث صفاری (سال ۹۰۱ م / ۲۸۸ ق نزدیک بلخ) به‌دست ایشان افتاده بود حکمروایی می‌نمود. این تسلط تقریباً در تمام قرن دهم میلادی (چهارم ه. ق) ادامه پیدا نمود. اولویتهای درجه اول احمد، تحکیم قدرتش در فرارود و مستحکم نمودن موقعیت ری بعنوان یک شهر مهم در شمال ایران بود. مکتفی و سپس مقتدر، خلیفه‌های عباسی نقش او را بعنوان امیر تایید کردند. او پس از تثبیت موقعیت بخارا، بسوی ری رفت اما مجبور شد دوباره به شرق سوی سمرقند برگردد تا عمویش اسحاق‌ابن منصور را که برای تاج و تخت فکر و خیال داشت و در صدد شورش بود را دستگیر کند. در ۲۹۶ ق. / ۹۰۸ – ۹۰۹ م. به ری برگشت.

سامانیان پس از تسخیر خراسان توانستند در سیستان فشار بیشتری به بازماندگان صفاری عمرولیث بیاورند. در ۲۹۸ ق / ۹۱۰ م، مقتدر به شکل رسمی احمد را والی سیستان اعلام کرد و برای پایان دادن به حکومت صفاریان تشویقش نمود. احمد سامانی با بهره‌گیری از ناسازگاری بین دو شاه‌زاده صفاری یعنی محمد بن علی بن لیث و معدل بن علی برادرش، لشکری به سرداری حسین بن علی مرورودی به سیستان فرستاد و پس از چندی هم خود با سپاهی از هرات به بُست آمد. امیر سامانی با مقاومت ناچیزی روبرو شد و محمد بن علی لیث را دستگیر نمود، سپس به زَرَنگ پایتخت سیستان تاخت و معدل بن علی لیث را هم اسیر کرد و به بخارا فرستاد و در آنجا برایش کمک ماهیانه‌ای مقرر کرد. در ۲۹۹ ق / ۹۱۱ م، پسرعموی خود یعنی منصور بن اسحاق را بعنوان والی به سیستان فرستاد.

به زودی بالا بردن مالیتها بعلاوه نارضایتی درونی لشکر اشغالگر سامانی به خیزشی ضد سامانی در زرنگ منجر شد. در سال ۳۰۰ ه. ق/۹۱۳ م. منصور مجبور شد به خراسان بگریزد. پس از آن، سامانیان برای دومین بار این ناحیه اشغال کردند. دراصل یکی از رهبران خوارج، به نام محمد بن هرمز معروف به مولی صندلی، ناراضیان سیستان را بر ضد منصور شورانده بود و بعنوان پشتیبانی از یک پسر ده ساله از خاندان صفاری، در صدد زنده ساختن دوباره حکومت خوارج در سیستان بود. احمد سامانی دگرباره ناگزیر شد سپاهی دیگر به زرنگ گسیل کند که این بار سردار سپاهش حسین مرورودی بود. او ۹ ماه سیستان را محاصره کرد که طی آن با دشواریهای زیادی روبرو شد. سرانجام، فقط با مرگ مولی صندلی موفق به گرفتن زرنگ شد.

با آن که حسین مرورودی سیستان را فتح نمود، احمد سامانی حکومت آن جا را که مرورودی حق خود می‌دانست به سیمجور دواتی داد. با وجود اینکه منصور بن اسحاق در حکومت زرنگ با کفایت نبود، اما با وجود این امیر سامانی بازهم او را به حکومت نیشابور فرستاد، چنان که پدرش اسحاق نیز مدتی پیش از آن عفو شده و به سمرقند بازگشته بود.

بجای منصور، سیمجور دواتی، که فرماندهی از غلامان سامانی بود به حکومت سیستان منصوب شد که بلافاصله پس از مرگ احمد سامانی، با نابسامان شدن اوضاع دربار، بدست مردم سیستان سرنگون شد و سیستانیان دوباره فردی از خاندان صفاری را به حکومت رساندند.

اهمیت راهبردی شهر ری برای سامانیان در این نکته بود که در مقابل فرمانروایان علوی گرگان و طبرستان بعنوان جاپایی عمل کند.اسماعیل ابن احمد سامانی، بعنوان یک فرمانروای اهل سنت معتقد، در سال ۲۸۷ ه. ق / ۹۰۰ م. بر ضد این فرمانروایان لشکرکشی نموده بود و محمد بن زید فرمانروای محلی آن ناحیه را به قتل رسانده بود. بنا به گفته ابن مسکویه، تا سال ۳۰۲ ه. ق/۹۱۴- ۹۱۵ م. ، یعنی تا آخر حکومت احمد سامانی، شورش مردم این نواحی (گرگان و طبرستان) ادامه داشت. شورش مردم ناحیه جنوب دریای خزر، تحت رهبری حسن ابن علی اطروش، معروف به ناصر الکبیر انجام می‌شد. احمد سامانی برای سرکوب ناصر کبیر، محمد بن علی صعلوک، والی ری را به طبرستان فرستاد که شکست خورد.

در نتیجه امیر احمد خود در صدد سرکوبی این شورش برآمد. گفته شده بغیر از سی هزار سوار که در بخارا داشت ده هزار سوار دیگر از نواحی ترکستان تجهیز کرد تا به طبرستان عزیمت کند. هنگام حرکت تهدید کرده بود تا خاک طبرستان را با بخارا برد، اما فرصتی برای اجرای این تهدید پیدا نکرد و هنوز دو منزل از بخارا دور نشده بود که در لشکرگاه، غلامانش او را در خواب سر بریدند (جمادی‌الثانی ۳۰۱ ق / ژانویه ۹۱۴ م). مدت حکومت او شش سال و چهارماه بود.

تعدادی از پاسداران غلام ترک که محافظ احمد سامانی بودند در کشتن او نقش داشتند. بنا به گفته گردریزی، یک نفر بنام ابوالحسن نصر که منشی بود، عامل اصلی توطئه محسوب می‌شد، در صورتی که مستوفی می‌گوید غلامان به این علت بر احمد خشم گرفتند که علما را بر ایشان مقدم می‌داشت و او را بنا به حسد کشتند. همو می‌گوید که احمد سامانی استفاده از عربی را بعنوان زبان دیوانی بجای فارسی دوباره باب کرد، که احتمالاً یک تغییر گذرا بوده. سوای علاقه او به یادگیری و گردهم‌آوری دانشمندان و شهرتش بعنوان عادل بودن و تبحر در شکار، تصویر شفافی از شخصیت او موجود نیست. نقش تاریخی او واضحاً تثبیت نمودن دستآوردها و فتوحات پدرش بود به نحوی که حکومت سامانی از مشکلات دوران پسرش جان بدر برد.

احمد مردی عالم‌پرور و علم‌دوست بود و این از وجود دانشمندان و نویسندگان برجسته‌ای که با او ارتباط داشتند پیداست چنان که محمد بن زکریای رازی دو رساله به درخواست امیر و به نام او نوشته که نشان می‌دهد با امیر سامانی دوستی داشته و حتی حدس زده‌اند که یک وقت برای معالجه امیر از ری به خراسان رفته است.

 

بیوگرافی سیناتروک اشکانی   سیناتروک اشک دهم دوران ۷۶ یا ۷۵ تا ۷۰ یا ۶۹ ق. م پیش از فرهاد سوم پس از مهرداد دوم دودمان اشکانیان پدر...
بیوگرافی شاپور اول تندیس مومی شاپور یکم در موزهٔ تاریخ فارس، شیراز   نام اصلی شاپور اول دلیل مرگ شاپور اول تحقیق در مورد شاپور اول مقاله درباره شاپور اول ...
بیوگرافی سلطان مسعود غزنوی نقاشی از نبرد دندانقان   سلطان مسعود غزنوی فرزند سلطان محمود، از پادشاهان غزنوی بود که به سال ۴۳۲ به دست لشکریانش ابتدا زندانی و سپس کشته ...
بیوگرافی خسرو پرویز بازماندهٔ طاق کسری در تیسفون سال ۱۹۳۲ (میلادی)   مرگ خسرو پرویز تحقیق درباره خسرو پرویز زندگی نامه کامل خسرو پرویز دین و مذهب خسرو پروی...
نام و مدت حکومت و لقب های پادشاهان سامانی نام و لقب نه تن از امیران این خاندان یکی پس از دیگری و مدت حکومتشان، از این قرار است: سامان خدا اسد بن سامان یحیی بن اسد نصر بن ...
بیوگرافی خسرو سوم   خسرو سوم شاهنشاه ساسانی پیش از جوانشیر پس از شهربراز پدر کواد   خسرو سوم که پس از شهربراز به حکومت...
بیوگرافی قطب الدین محمد نام کامل قطب الدین محمد پیش از علاءالدین اتسز پس از نوشتکین غرچه دودمان خوارزمشاهیان پدر انوشتکین غرجه فرزندان عل...
بیوگرافی آنتیوخوس دوم   آنتیوخوس دوم تئوس (به یونانی: Αντίοχος Β' Θεός)(۲۸۶-۲۶۴ (پیش از میلاد)) پادشاه سلوکی از ۲۶۱ تا سال مرگش بود (۲۵ سال). لقب او تئوس در زبان یو...
بیوگرافی عزالدوله بختیار آفتابه زرین با نام عزالدوله، نگارخانه آرتور سکلر   عزالدوله بختیار دوران ۳۵۶ هجری قمری/ ۹۶۷ میلادی تا ۳۶۷ ه. ق / ۹۷۸ میلادی ...
بیوگرافی عمرو لیث   عمرو لیث امیر صفاری دوران ۲۶۵-۲۸۷ (قمری) مرگ ۲۸۹ (قمری) محل مرگ بغداد پیش از طاهر بن محمد بن عمرولیث پ...
بیوگرافی مظفرالدین‌ شاه قاجار   مظفرالدین‌شاه قاجار تاجگذاری ۱۲۷۵ خورشیدی، عمارت بادگیر تهران زادروز ۳ فروردین ۱۲۳۲ زادگاه تهران، ایران مرگ ...
بیوگرافی اونتاش ناپیریشا   اونتاش ناپیریشا یا اونتاش گال یا اونتاش هوبان (۱۲۷۵-۱۲۴۰ پیش از میلاد) پادشاه بزرگ عیلامی و بنیانگذار زیگورات چغازنبیل است. او در کتیبه‌ای ن...
بیوگرافی بهرام سوم ساسانی   بهرام سوم شاهنشاه ساسانی دوران ۲۹۳ میلادی - ۲۹۳ میلادی مرگ ۲۹۳ میلادی پیش از نرسه پس از بهرام دوم پدر ...
بیوگرافی جلال‌الدین خوارزمشاه   جلال الدین مِنکُبِرنی(مینکبرنی) لقب جلال‌الدین خوارزمشاه (زاده:۵۹۶ هجری قمری - درگذشت:۶۲۸ هجری قمری) آخرین پادشاه سلسلهٔ خوارزمشاهیان اس...
بیوگرافی حسن بن زید ( داعی کبیر ) نام اصلی داعی کبیر |  لقب و القاب داعی کبیر |  دلیل مرگ داعی کبیر |  دین و مذهب داعی کبیر | داعی کبیر کیست؟ |  دلیل مرگ حسن بن زید |  بیوگرافی کامل حسن بن زید |  ت...