بیوگرافی کامل ابوالعتاهیه

 

ابواسحاق اسماعیل بن قاسم بن سوید بن کیسان شناخته‌شده به ابوالعَتاهیه (زادهٔ ۱۳۰/۱۵۸ – مرگ ۲۱۱/۲۱۳ هجری قمری) برابر با ۷۴۸-۸۲۶ میلادی) شاعر عربی‌گوی ایرانی روزگار عباسیان بود. پیشهٔ اصلی او کوزه‌گری بود و به پارسایی و دانایی در روزگار خود نامور بود. همچنین او را به زندیقی متهم می‌کردند. ابوالعتاهیه از پیروان شعوبیه بود.

ابوالعتاهیه از موالی شمرده می‌شد.

کارنامه

زادگاه او به درستی آشکار نیست. می‌نماید که نیاکانش روزگاری در عین‌التمر می‌زیسته‌اند و تازش عرب‌های مسلمان به بردگی کشیده شده‌اند. ابوالعتاهیه هم‌روزگار با المهدی، هارون‌الرشید و مامون خلیفگان عباسی بود و از سوی آنان نواخته می‌شد. مستمری‌ای که در زمان هارون بدو پرداخت می‌شد برابر با ۵۰ هزار درهم بود.

شعرهای او شامل زهدیات می‌شود و درون‌مایه‌اش بیشتر دربارهٔ مرگ و بدبینی به زندگانی بود. از آنجایی که در این شعرها اشاره‌ای به بهشت و جهنم و جهان پس از مرگ نمی‌نمود به زندیق بودن متهم‌اش کرده بودند. وی از شاعران اثرگذار بر شعر عربی و در مدح و غزل استاد بود. همچنین شعرهایی در گردن‌فرازی به تبار ایرانیش و پرهیز از عربیت دارد. برای نمونه شعر زیر را برای ایرانی‌ای به نام والبه که می‌کوشید برای خود تباری عربی دست و پا کند سروده‌بود:

اوالب انت فی العرب کمثل الشیص فی الرطب
هلمّ الی الموالی الصید فی سعه و فی رحب
فانت بنا لعمرالله اشبه منک بالعرب

که معنایش چنین است:

ای والبه! تو در میان عرب مانند خرمای نارس در میانی رطب هستی، نزد موالی که بزرگوار و اصیلند بیا، تا در آسایش باشی. به خدا سوگند تو به ما شبیه‌تری تا به عرب

وی در زندگی شیوهٔ درویشی پیش‌گرفته و ژنده‌پوش بود. او همچنین شعرهایی در انتقاد از شیوهٔ فرمانروایی عباسیان داشت و دفاع از تنگ‌دستان که سرانجام سبب شد تا هارون وی را به زندان بیفکند. ولی پایداری او و شعرهایی که پس از آن بر دیوار زندان نوشت هارون‌اارشید را متاثر ساخت و فرمان آزادی و نواختن او را داد.

وی در بغداد مرد و همانجا به خاک سپرده‌شد.

کنیه

کنیهٔ او ابولعتاهیه اشاره به واژهٔ تازی عتاهیه دارد که به معنای مردمان نادان یا کم‌خردی است که اگر چنین باشد می‌تواند لقبی باشد که دشمنانش بر وی گذارده‌اند و دلیلش هم رُک‌گویی و یک‌دندگی او بوده‌است. همچنین پاره‌ای آورده‌اند که عتاهیه لقب پسر او محمد بوده و وی را از برای لقب پسرش چنین کنیه‌ای بوده‌است.

 

بیوگرافی کامل ابوالعلای شوشتری   ابوالعلاء شوشتری یا بوالعلاء شُشتری شاعر ایرانی پارسیگوی (بی‌دیوان) سده ۴ هجری است. او در زمان سامانیان می‌زیست. زندگی او در سده...
بیوگرافی کامل احمد بیک گرجی احمد بیک گرجی متخلص به اختر از شعرای فارسی سرای گرجی ایران در دوره‌های زندیه و قاجاریه است. زندگی احمد بیک فرزند فرامرز بیک در شیراز رشد و نمو...
بیوگرافی کامل کسایی مروزی   مجدالدین ابوالحسن کسایی مروزی (زادهٔ ۳۴۱ ه‍.ق در مرو)، شاعر ایرانی در نیمهٔ دوم سده چهارم هجری و (شاید) آغاز سده پنجم هجری است. چنان که از ن...
بیوگرافی کامل آهی ترشیزی   آهی ترشیزی با تخلص آهی جغتایی یکی از شاعران سده ۱۰ شمسی ایران بود. نام اصلی ولی سلطان قلی بیگ بود و وی از اهالی ترشیز در کاشمر در ناحیه خراس...
بیوگرافی کامل شهید بلخی   ابوالحسن شهید بن حسین جهودانکی بلخی، معروف به شهید بلخی (درگذشت ۳۲۵ هجری قمری) شاعر و متکلم و حکیم پایان سده سوم و چهارم هجری است. او بنا به...
بیوگرافی کامل حکیم عمر خیام   عُمَر خَیّام نام اصلی غیاث‌الدین ابوالفتح عمر بن ابراهیم خیام نیشابوری زمینهٔ کاری ریاضیات، اخترشناسی، شعر، فلسفه،...
بیوگرافی علی سرتیپی + عکس   علی سرتیپی زادروز ۱۳۴۰ خورشیدی تهران ملیت  ایرانی نام‌های دیگر علیرضا سرتیپی اصفهانی تحصیلات لیسانس مدیریت ...
بیوگرافی کامل سروش اصفهانی   میرزا محمدعلی سروش اصفهانی نام اصلی میرزا محمدعلی خان بن قنبرعلی اصفهانی سدهی زادروز ۱۲۲۸ ه‍. ق. سده (شهر) مرگ ۱۲۸۵ ه‍...
بیوگرافی کامل احمد نظام کرمانی احمد نظام کرمانی ملقب به نظام علیشاه (زاده : ؟ کرمان - درگذشت : ۱۲۴۶ هجری قمری، کرمان )شاعر و از دروایش قرن سیزدهم قمری است. از وی یک شرح منظوم بر کتا...
بیوگرافی رضا ذوالفقاری رضا ذوالفقاری زمینه فعالیت سینما ملیت  ایرانی پیشه بازیگر و عکاس   محمدرضا ذوالفقاری بازیگر و عکاس فیلم اهل ایر...
بیوگرافی کامل ابوذر بوزجانی ابوذر بوزجانی (درگذشته‌ی ۳۶۶ - ۳۶۷ هـ.ق) زاهد کرّامی و از صوفیان شاعر قرن چهارم ایرانی بوده است. او متولد بوزجان (بوژگان - تربت جام امروزی) ب...
بیوگرافی کامل مهدی اخوان ثالث   مهدی اخوان ثالث زمینهٔ کاری ادبیات ،موسیقی زادروز اسفند ۱۳۰۷ مشهد پدر و مادر علی و مریم مرگ ۴ شهریور ۱۳۶۹ ته...
بیوگرافی محسن زهتاب + عکس   محسن زهتاب زمینه فعالیت تئاتر، سینما و تلویزیون تولد ۱ فروردین ۱۳۱۴ تهران ملیت ایرانی پیشه بازیگر سال‌ه...
درباره ازدواج پروین اعتصامی پروین در نوزده تیرماه ۱۳۱۳ با پسر عموی پدرش «فضل‌الله اعتصامی» ازدواج کرد و چهار ماه پس از عقد و ازدواج به همراه همسرش برای زندگی به کرمانشاه رفت....
بیوگرافی کامل حافظ شیرازی   حافظ شیرازی نام اصلی خواجه شمس الدین محمد بن بهاءالدّین شیرازی زمینهٔ کاری شعر، فلسفه و عرفان زادروز ۷۰۶حدود...