آشنایی با کاخ عالی‌ قاپو اصفهان

آشنایی با کاخ عالی‌ قاپو اصفهان

 

نام کاخ عالی‌ قاپو
کشور  ایران
استان استان اصفهان
شهرستان اصفهان
اطلاعات اثر
کاربری موزه
دیرینگی دوره صفوی
دورهٔ ساخت اثر دوره صفوی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۰۴
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

کاخ عالی‌قاپو (به ترکی به معنی «درگاه بلند» ساختمانی است که در واقع درب ورودی دولتخانه صفوی بوده‌است و در ابتدا شکلی ساده داشته و به مرور زمان و در طول سلطنت شاه عباس طبقاتی به آن افزوده شدند و در زمان شاه عباس دوم ایوان ستوندار به آن افزوده شد. این بنا در ضلع غربی میدان نقش جهان و روبروی مسجد شیخ لطف‌الله واقع شده‌است. ارتفاع آن ۴۸ متر است و ۶ طبقه دارد که با راه‌پله‌های مارپیچ می‌توان به آنها رسید. آنچه باعث گردیده است عالی قاپو در زمره آثار باشکوه و بسیار نفیس عصر صفوی قرار گیرد، مینیاتورهایی هست که کار هنرمند معروف عصر صفوی رضا عباسی است و همچنین گچبری‌های آخرین طبقه کاخ عالی قاپو است که تالار آن «اتاق موسیقی» یا «اتاق صوت» نیز نامیده می‌شود.

تاریخچه بنا

این بنا پس از انتقال پایتخت از قزوین به اصفهان توسط شاه عباس اول بین سالهای ۹۷۳ تا ۹۷۷ خورشیدی بعنوان مقر و دولتخانه حکومتی سلاطین صفوی شروع به ساخت شد.

مدت زمان ساخت

این کاخ طی ۵ مرحله معماری و در زمان جانشینان شاه عباس اول بخصوص شاه عباس دوم و شاه سلیمان بین ۷۰ تا ۱۰۰ سال ادامه و تکمیل یافت. حتی به دلیل وجود کتیبه‌ای بخط نستعلیق در زمان شاه سلطان حسین آخرین پادشاه صفوی، تزئینات طبقه سوم اضافه یا مرمت شده‌است.

استادکاران و معماران بنا

کتیبه یا سند مستندی مبنی بر عنوان نام معمار بنا در دست نیست ولی به احتمال زیاد معمار بنا یکی از استادان و معماران مهندس معروفی چون استاد علی اکبر اصفهانی یا استاد محمدرضا ابن استاد حسین بنای اصفهانی دو معمار مشهور مساجد جامع عباسی و مسجد شیخ لطف الله بوده‌است.

دلیل نامگذاری

قاپو یا قاپی در زبان ترکی به معنی در، درگاه و ورودی است و عالی به معنی باشکوه، بزرگ و با ارزش می‌باشد. گفته می‌شود که در اصلی بنا را شاه عباس از نجف و مقبره علی بن ابی طالب به این مکان انتقال داده‌است. کتیبه بالای سردر ورودی با عنوان انا مدینه العلم و علی بابها و استقرار ۱۱۰ توپ جنگی در مقابل کاخ به حساب ابجد نام علی را عنوان می‌نماید (ع=۸۰، ل=۲۰، ی=۱۰).

تزئینات داخلی و خارجی بنا

تزئینات خارجی بوسیله آجر که در لچکها (قسمتهای هلالی در بالای هر ورودی) بوسیله کاشی هفت رنگ و تزئینات و خطوط اسلیمی می‌باشد و تزئینات داخلی بوسیله نقوش زیبای گل و بته و شکارگاه و حیوانت و پرندگان بر روی گچ (لایه چینی و کشته بری) و یا مینیاتورهای تصویری ایرانی (به سبک نقاشی‌های رضا عباسی) و خارجی (بوسیله نقاشان اروپایی که در زمان شاه سلیمان در دربار صفوی حضور داشتند به سبک نقاشی اروپایی به سبک توسط نقاشان معروفی مانند آنژل ولوکار) می‌باشد.

مراحل پنجگانه ساخت بنا

مرحله اول

ساخت بنایی تنها به عنوان ورودی جهت سایر بناها و مجموعه کاخهای سلطنتی می‌باشد

مرحله دوم

در این مرحله لزوم گسترش بنا و اضافه نمودن طبقات فوقانی بدلیل گسترش پایتخت و افزایش جمعیت شهری و با اهمیت جلوه دادن مقر حکومتی احساس گردید. بدین منظور طبقات سوم و چهارم و نیم طبقه پنجم اضافه گردیدند.

مرحله سوم

تکمیل ساختمان برجی شکل کاخ با اضافه نمودن آخرین طبقه (معروف به سالن موسیقی).

مرحله چهارم

اضافه نمودن پیش زدگی به سمت میدان نقش جهان (میدان امام خمینی) جهت افزایش طول کاخ و تبدیل آن به ایوان ستوندار در مرحله بعدی ساختمان

مرحله پنجم

اضافه نمودن ۱۸ ستون به ایوان با فضا ایجاد شده مرحله قبل بعلاوه ایجاد پله‌های شاهی و ساخت و تکمیل سیستم آبرسانی بنا جهت انتقال آب به طبقات به خصوص حوض مسی ایوان

پله‌های کاخ

این کاخ در حال حاضر دارای سه دستگاه پله، شامل دو دستگاه پله مارپیچ بصورت قرینه در قسمت غربی ساختمان و یک دستگاه پله بصورت پلکانی (بصورت چند پله و اتاقهای بین راه به شکل زیگزاگی) معروف به پله‌های شاهی که به منظور تشریفات ساخته شده‌است.

طبقات ششگانه بنای عالی قاپو

بنای عالی قاپو با ارتفاعی حدود ۴۸ متر تا کف بازار بلندترین کاخ چند طبقه تا چند دهه اخیر در شهر اصفهان بوده‌است. بدلیل اضافات و الحاقات معماری در هر سو نمایی متفاوت دارد به طوری که از جلو بنا از میدان نقش جهان ۲ طبقه از پشت ساختمان ۵ طبقه، از طرفین بنا ۳ طبقه و با احتساب طبقه همکف بعنوان اولین طبقه، در کل ۶ طبقه می‌باشد.

آستانه ورودی

کمپفر دربارهٔ آستانه کاخ عالی‌قاپو چنین گفته است:

کاخ عالی‌قاپو دارای آستانه‌ای است از جنس مرمر که در تکریم و اجلال پادشاه سهم عمده‌ای دارد و عابرینی که می‌خواهند بدون شرف‌یابی به خدمت شاه برسند در آنجا به زمین می‌افتند و آستانه را می‌بوسند بنابرین همه سعی می‌کنند کفششان به آستانه نخورد وگرنه نگهبان آنان کتک جانانه‌ای می‌زند.

 

فئودور داستایوفسکی و صرع فئودور داستایوفسکی فئودور داستايوفسکي ابله(فئودور داستایوفسکی) آثار فئودور داستایوفسکی بیوگرافی فئودور داستایوفسکی کتابهای فئودور داستایوفسکی کتاب ...
اولین ساعت متحرک قابل پوشیدن جهان اولین ساعت اولین ساعت متحرک قابل پوشیدن در سال ۱۵۰۹ توسط Peter Hemlein در آلمان ساخته شد. ...
داشتن فرزند صالح، قصد بارداری دارید؟ سوالباسلام انشاالله دارم برای بارداری اقدام میکنم.میخواستم ازجنابعالی ابتداخواهش کنم دعاکنیداین ماه فرزندی سالموصالح خداوندبه ماهدیه دهد.درضمن می...
تغذیه بعد از عمل لوزه در کودکان می خواهیم در مورد لوزه بیشتر بدانیم لوزه دو غده است در دو سوی گلو که از ورود میکروب ها به بدن از راه دهان جلوگیری می کند و سیستم ایمنی بدن را تقو...
مسافرت هوایی در بارداری، امکان دارد؟ سوالباسلام من در هفته 17 بارداری هستم و قصد مسافرت به مشهد با اتوبوس را دارم که تقریبا 12 ساعت طول می کشد آیا این سفر برای خود و جنین مشکلی ایجاد...
عکس امیرحسین آرمان در حال پیراش مو! امیرحسین آرمان در حال پیراش مو! پایه صندلی را هم با فتوشاپ برداشته اند که مثلاً خیلی خفن و مجیک هستیم! ...
بیماری مادرزادی، چشم های سخنگو! آیا تاکنون به این فکر کرده اید که چرا چشم بعضی افراد رنگی است؟ بعضی چشم آبی دارند، بعضی چشمان سبز، بعضی دیگر عسلی و…. در میان رنگ های متنوع چشم، ...
طرز تهیه آش شله مشهدی به دلیل مواد مغذی به کار رفته در آش شله مشهدی، این آش یکی از بهترین گزینه ها برای سفره افطارتان در ماه رمضان است. مواد لازم برای آش شله مشهدی : ...
آشنایی با ریچارد هموند مجری برنامه تخت گاز ریچارد مارک هموند مرد کوتاه قد و خوش نقش تخت گاز، هم زمان با کلارکسون وارد برنامه شد، البته با فعالیت در زمینه هایی بسیار گسترده تر. هموند سابقه هم...
تاثیر مواد مخدر بر نوزاد، چرا می لرزه؟ مطالعات محققان ایتالیایی نشان داده نوزادانی که بواسطه والدین خود در هنگام تولد به مواد مخدر وابستگی دارند، در دوران مدرسه عملکرد تحصیلی ضعیفی دار...
سریال خوش ‌غیرت خوش غیرت سریالی ایرانی ست که به همت گروه حماسه و دفاع شبکه اول سیما و با کارگردانی علی شاه حاتمی ، به تهیه‌کنندگی محمود فلاح و محصول سال ۱۳۸۳ است. این...
تاثیر مشکلات خانوادگی بر کودک، چقد بد! خانواده پایه گذار بخش مهمی از سرنوشت ما است و در تعیین سبک و خط مشی زندگی و آینده، اخلاق، صحت و سلامت روانی مان نقش بزرگی برعهده دارد. رشد عاطفی ...
چرا سیدحسن خمینی در مراسم اقامه نماز بر پیکر آیت‌الله هاشمی حضور نداشت؟ ازدحام جمعیت در اطراف دانشگاه تهران به حدی بود که سیدحسن خمینی نتوانست خود را به مراسم اقامه نماز برساند جماران نوشت: سیدحسن خمینی به دلیل ازدحام ج...
نشانه های حسادت در زوجین  حسادت در رابطه عاشقانه و زندگی مشترک چه پیامدهایی برجای میگذارد زوجینی که با این رفتار مواجه می شوند چه واکنش هایی از خود نشان میدهند می خواهیم در ای...
ورود ابرهای بارش زا به کشور پس از عدم بارندگی طی چند هفته های اخیر و سپری کردن زمستانی خشک و بدون باران سازمان هواشناسی اعلام کرد در هفته جدید شاهد ورود ابرهای بارش زا از سمت غرب...