بیوگرافی قطب‌ الدین شیرازی

 

نام کامل قطب الدین محمود بن مسعود بن مصلح شیرازی
زادروز صفر ۶۳۳ قمری (آبان ۶۱۴)
زادگاه شیراز،
تاریخ مرگ یکشنبه ۱۷ یا ۲۴ رمضان ۷۱۰ قمری
(۲۶ بهمن یا ۳ اسفند ۶۸۹)
محل مرگ تبریز، ایران
دین اسلام
استادان کاتبی قزوینی، خواجه نصیرالدین طوسی ، صدرالدین قونوی
شاگردان قطب‌الدین رازی

 

قطب‌الدین محمود بن مسعود مصلح شیرازی (زاده ۶۳۳ درگذشته ۷۱۰ ه.ق) یکی از علمای ایرانی قرن هفتم و اوایل قرن هشتم هجری است که نقش مهمی در گسترش حکمت و فلسفه، علوم طبیعی، پزشکی و هنر خود داشته است.

فرزند مولانا ضیاءالدین مسعودبن مصلح شیرازی پزشک معروف و از مشایخ صوفیه در سال ۶۳۳ هجری قمری در شیراز پا به عرصه هستی نهاد.

قطب‌الدین علاوه بر شاگردی در نزد پدر از محضر بزرگانی چون کمال‌الدین ابوالخیر بن مصلح کازرونی، شمس‌الدین محمد بن احمدالحکیم الکیشی، شرف‌الدین زکی بوشکانی، خواجه نصیر طوسی، نجم‌الدین کاتبی، علامه قطب‌الدین مؤیدالدین عرضی و کمال کوفی بهره فراوانی یافت تا آنجا که علاوه بر پزشکی، بر علوم دیگری چون ریاضی، فلسفه، علوم ادبی، دین شناسی، موسیقی، نواختن رباب و سرودن شعر، بازی شطرنج و فنون شعبده‌بازی به چیرگی شگفت‌انگیزی دست یافت. او مدتی در شهرهای سیواس و ملطیه به شغل قضاوت اشتغال یافت و در زمانی دیگر از طرف تکودار، ایلخان مغول به سمت سفارت، همراه اتابک پهلوان به مصر نزد ملک قلادون الفی اعزام شد. آرامگاه وی در مقبرهالوزرای چرنداب تبریز است.

علامه در اندک زمانی در علوم معقول و منقول سرآمد فضلای عصر خود بود و در طول مدت حیات خود بیش از بیست اثر به فارسی و عربی از خود باقی گذاشت.

قطب‌الدین شیرازی در علم موسیقی، فیزیک از سرآمدان زمان خود بوده‌است. اگرچه قطب‌الدین را نمی‌توان شاگرد صفی‌الدین ارموی -نظریه‌پرداز موسیقی قرن هفتم- دانست؛ وی او را باید بدون شک نخستین شارح کتب صفی‌الدین ارموی قلم‌داد کرد. قطب‌الدین بخش مفصلی از کتاب دائرهالمعارف چندجلدی خود به نام درهالتاج را به موسیقی اختصاص داده و در آن‌جا به تشریح نظریات صفی‌الدین ارموی، مخصوصاً مطالبی که در رساله الشرفیه بیان شده، پرداخته‌است.

در سال ۱۳۹۰ هزار و دویست و پنجاهمین سالگرد تولد قطب الدین شیرازی از طرف ایران و سازمان یونسکو جشن گرفته شد.

آثار

  • دره التاج لغرهالدباج (یکی از مهمترین آثار علامه قطب‌الدین می‌باشد که دانشنامه‌ایست فلسفی به معنای «علم‌العلوم». کتاب درهالتاج (۷۰۵-۶۹۳) پس از شفای ابن سینا مهمترین کتاب جامعی است که در فلسفه تألیف شده است و به طور کلّی دوازده رشته از علوم و از آن جمله موسیقی را در برمی‌گیرد
  • نهایه الأدراک فی درایه الأدراک (به عربی، در زمینهٔ نجوم و هیئت، دارای ۴ مقاله: مقدّمات، هیئت اجرام، زمین و مقادیر اجرام. همچنین دارای مطالب جدیدی در بارهٔ مکانیک، زمین شناسی، هوا شناسی و نور و مباحثی در بارهٔ نظرات کیهانی ابن هیثم و ابوبکر محمّد بن احمد خرقی)
  • تحفه الشاهیه(به عربی، در نجوم و هیئت)
  • ترجمه فارسی کتاب اصول اقلیدس از خواجه نصیر در هندسه
  • اختیارات مظفری (به فارسی، در نجوم و هیئت)
  • رساله فی حرکه الدرجه فی النسبه بین المستوی و المنحنی (منسوب به علّامه، در هیئت و ریاضی)
  • شرح کتاب حکمهالأشراق از شهاب‌الدین سهروردی (از این روست که او را فیلسوف اشراقی دانسته‌اند.)
  • تحفه السعدیه (شرحی بر کتاب قانون در طب از ابن سینا)
  • شرح کتاب مفتاح العلوم از سکاکی (مفاتح المفتاح)
  • شرح کتاب مختصر الأصول از ابن حاجب (در فقه)
  • رساله در تحقیق عالم مثال (در بارهٔ عالم مثال، معاد جسمانی و کیفیت آخرت.)
  • رسالهٔ فعلت فلاتلم (در هیئت)
  • شرح کتاب روضه‌الناظر از خواجه نصیر طوسی
  • اجوبه‌المسائل (در طرح چند پرسش و ابهام فلسفی)

آثار مشکوک منسوب به قطب‌الدین شیرازی

علّامه قطب‌الدین رسالات و تألیفات دیگری نیز دارد که در منسوب کردن برخی از این آثار به علامه در نظر مورخان جای شبهه و ابهام است و از آن میان می‌توان به رسالات زیر اشاره نمود:

  • حاشیه بر کتاب الکشاف عن الحقایق التنزیل از زمخشری
  • فتح المنان فی تفسیر القرآن
  • خریده العجایب
  • رساله فی بیان الحاجه الی الطب و آداب الاطباء و وصایائهم
  • شرح کتاب نجات ابن سینا
  • شرح اشارات ابن سینا
  • مشکلات التفاسیر یا مشکلات القرآن
  • مشکل الاعراب
  • شرح الاسرار از شهاب‌الدین سهروردی
  • التبصره فی الهیئه

 

بیوگرافی نیما ارکانی حامد   نیما ارکانی حامد چند سالشه؟ شاگردان نیما ارکانی حامد بیوگرافی کامل نیما ارکانی حامد تحقیق درباره نیما ارکانی حامد نیما ارکانی حامد وی...
بیوگرافی دکتر حمید رضا خزاعی   دکتر حمید رضا خزاعی زادروز شهریور ماه ۱۳۴۵  بیرجند محل زندگی بیرجند وتهران و فرانسه- کانادا -آمریکا ملیت ایرانی پ...
بیوگرافی آندره ماری آمپر   آندره-ماری آمپِر (به فرانسوی: André-Marie Ampère) ‏(۲۰ ژانویه ۱۷۷۵ - ۱۰ ژوئن ۱۸۳۶ میلادی) ریاضیدان، فیزیکدان و مکتشف فرانسوی است. وی به‌...
بیوگرافی بهمنیار ابوالحسن بهمنیار بن مرزبان اصفهانی (مرگ: ۴۴۶ خورشیدی) فیلسوف ایرانی و از برجسته ترین شاگردان ابن سینا بودو کتاب المباحثات ابن سینا بیشتر در پاسخ به پر...
بیوگرافی استیون هاوکینگ   استیون ویلیام هاوکینگ (به انگلیسی: Stephen William Hawking) (زادهٔ: ۸ ژانویه ۱۹۴۲) فیزیکدان نظری، کیهان‌شناس و نویسندهٔ بریتانیایی و مدی...
بیوگرافی رضا قوامی‌ پور   رضا قوامی‌پور کومله متولد ۳۰ دسامبر ۱۹۹۲  لنگرود، ایران اقامتگاه اهل گیلان و ساکن رشت نهادها مرکز تحقیقات مکاترونیک ش...
بیوگرافی اسحاق نیوتن   سِر ایزاک نیوتن (به انگلیسی: Sir Isaac Newton) (زاده ۲۵ دسامبر ۱۶۴۲ – درگذشته ۲۰ مارس ۱۷۲۷) فیزیک‌دان، ریاضی‌دان، ستاره‌شناس، فیلسوف و ش...
بیوگرافی حسن باستانی     حسن باستانی زادروز ۱۳۴۰ تهران ملیت ایرانی پیشه پژوهشگر،نمایش‌نامه‌نویس، طراح وکارگردان تئاتر سال‌ها...
بیوگرافی جیمز ژول   جیمز پرسکات ژول (به انگلیسی: James Prescott Joule)، متولد ۲۴ دسامبر ۱۸۱۸ تا ۱۱ اکتبر ۱۸۸۹، از فیزیکدانان انگلیسی بود. او نخستین کسی بود ...
بیوگرافی دکتر سیاوش شهشهانی دکتر سیاوش میرشمس شهشهانى متولد ۱۰ خرداد ۱۳۲۱ در تهران است. در هجده سالگى ایران را براى ادامه تحصیل به مقصد میشیگان آمریکا ترک کرد. در کالج هوپ می...
بیوگرافی رابرت بویل   رابرت بویل (به انگلیسی: Robert Boyle) ‏ (۲۵ ژانویه ۱۶۲۷ در لیزمور کاسل ایرلند - ۳۰ دسامبر ۱۶۹۱)، شیمی‌دان، فیزیک‌دان، فیلسوف طبیعی و مخت...
بیوگرافی لویی پاستور     لویی پاستور (به فرانسوی: Louis Pasteur) (زاده ۱۸۲۲ - درگذشته ۱۸۹۵)، از شیمی‌دانان و زیست‌شناسان مشهور فرانسوی است. شهرت وی ...
بیوگرافی کاوه پهلوان   بیوگرافی کاوه پهلوان تحقیق درباره کاوه پهلوان کاوه پهلوان دین کاوه پهلوان مجسمه کاوه پهلوان مذهب کاوه پهلوان شاگردان کاوه پهلوان ...
بیوگرافی الغ‌ بیگ تمبر یادبود الغ‌ بیگ - انتشار در سال ۱۹۹۴ - ازبکستان   بیوگرافی و زندگی نامه اُلُغ‌بیگ فرزند شاهرخ و نوه تیمور لنگ پادشاه ستاره‌شناس ر...
بیوگرافی ابوالفضل بلعمی   محمد بن عبداللّه بلعمی مشهور به ابوالفضل بلعمی، بلعمی بزرگ یا خواجه بلعمی (درگذشت ۳۲۹ قمری/۳۱۹ خورشیدی) از دانشمندان و وزیران دورهٔ سامانی ا...