بیوگرافی کامل اسدی طوسی

بیوگرافی کامل اسدی طوسی

 

ابونصر علی بن احمد
اسدی طوسی
زادروز اواخر قرن چهارم
۳۹۰ هجری قمری
توس
درگذشت ۴۶۵ هجری قمری تبریز
آرامگاه مقبره الشعرای تبریز(آذربایجان-ایران)
محل زندگی توس، تبریز
ملیت ایرانی
نام‌های دیگر اسدی طوسی
پیشه شاعر، نویسنده فرهنگ نویس
سال‌های فعالیت قرن پنجم هجری قمری
نهاد مبتکر فن مناظره
سبک خراسانی، حماسی
لقب اسدی طوسی
دوره غزنویان، سلجوقیان
آثار گرشاسب‌نامه فرهنگ لغات یا لغت فُرس مناظرات مغ و مسلمان

 

ابونصر علی بن احمد اسدی طوسی شاعر ایرانی قرن پنجم هجری و سرایندهٔ اثر حماسی گرشاسپ‌نامه است. وی در سال ۴۶۵ هجری در گذشت. مقبره وی در تبریز است.

اسدی از چند جهت دیگر هم در تاریخ ادبیات ایران حائز اهمیت است: کهن‌ترین دستنویس فارسی که به دست آمده‌است به خط اسدی طوسی‌است. علاوه بر این وی نخستین واژه‌نامهٔ فارسی را (بنا بر آنچه امروز ما رسیده‌است) به نام لغت فرس تدوین کرد.

آثار و افکار اسدی

اسدی به داستان‌سرایی گرائیده و به نظم داستان‌هایی که از بسیاری جهات به شاهنامه فردوسی نزدیک است، پرداخته است. شعرهای اسدی به واسطه تناسب و حسن استعمال، جلوه خاصی یافته و به تشبیه و مجازهای تازه و صنایع لفظی و معنوی مشحون است. اسدی طوسی از علمای لغت بوده و در این فن استاد بوده و بسیاری از دیوان‌های گذشتگان را به دقت و ژرف‌نگری خوانده و لغات کمیاب را به دست آورده و گاهی همان کلمات را در اشعار خود به کار برده و بدین سبب در گرشاسب‌نامه بسیاری از لغات فارسی که حتی در اشعار قرن پنجم و ششم هم کم‌تر استعمال شده است، دیده می‌شود. آوردن این لغات اگرچه نظر به حفظ زبان، شایسته تحسین و یکی از دلایل برتری این منظومه است اما تا حدی به فصاحت و رواج آن آسیب رسانده است. بهترین گواه، آن است که شاهنامه فردوسی که چندین برابر منظومه اسدی است از این کلمات کمتر دارد، با این‌که عنایت فردوسی به نگهداری زبان بیشتر بوده است.

گرشاسپ‌نامه

موضوع این کتاب، داستان پهلوانی است به نام گرشاسب که برحسب روایات پدر نریمان، نیای رستم بوده و در هند و دیگر سرزمین‌ها رزم‌ها کرده و نام‌آور شده است. این کتاب در تاریخ ۴۵۸ هجری قمری یعنی ۵۸ سال پس از اختتام شاهنامه فردوسی به انجام رسیده است. گرشاسپ‌نامه از روی گرشاسپ‌نامه‌ای که ابوالمؤید بلخی شاعر و نویسنده قرن چهارم به نثر آورده است، اقتباس شده و ظاهرأ جزو داستان‌های شاهنامه ابومنصوری هم بوده است. گرشاسب‌نامه منظوم با اصل داستان اختلاف چندانی ندارد و اسدی تغییری در آن اعمال ننموده است.

فرهنگ لغات یا لغت فُرس

اسدی در تألیف این کتاب خدمتی در خور ستایش به زبان فارسی کرده و علاوه بر ضبط و تعریف واژگان، به ذکر نام و شعرهای پیش‌گامان مانند ابوشکور بلخی، شهید بلخی و رودکی نیز پرداخته است. واژه‌نامه اسدی به جهت دقت و صحت تفسیر، بهترین واژه‌نامه و نیز قدیمی‌ترین فرهنگ موجود در زبان فارسی است.

آثار

صاحب مجمع‌الفصحا چهار قصیده مناظره را به نام اسدی توسی مشتمل بر مناظره آسمان و زمین – مناظره شب و روز – مناظره مغ و مسلمان -مناظره نیزه و کمان، ضبط کرده است. گرشاسب‌نامه و لغت فرس از آثار بزرگ این شاعر دانشمند است. در زیر، چند بیت از گرشاسب‌نامه به نام «در وصف دختر کورنگ‌شاه و آمدن جمشید نزد وی» درج می‌شود:

 

جم اندیشه از دل فراموش کرد سه جام می از دست او نوش کرد
ز دادار پس یادکردن گرفت به آهستگی رأی خوردن گرفت
به جم گفت: می دوست داری مگر که چیزی جز از می نخواهی دگر؟
جمش گفت: دشمن ندارمش نیز شکیبد دلم گر نیابمش نیز
به اندازه به، هرکه او می‌خورد که چون خورد افزون، بکاهد خرد
عروسی است می، شادی آیین او که باید خرد داد کابین او
ز دل برکشد می، تف درد و تاب چنان چون بخار زمین، آفتاب
دل تیره را روشنایی می است که را کوفت می، مومیایی می است
به رادی کشد زفت، بدمرد را کند سرخ رخساره زرد را
به خاموش، چیره‌زبانی دهد به فرتوت، زور جوانی دهد
خورش را گوارش، می افزون کند ز دل درد و انده بیرون کند
خورش نِه بر ِمیهمان، گونه گون مگویش از این کم خور و زآن فزون
اگرچه بود میزبان خوش‌زبان پزشکی نه نغز آید از میزبان
بیوگرافی کامل شیرزاد آقایی   شیرزاد آقایی نویسنده و شاعر ایرانی متولد سال ۱۹۳۸ در شیراز، ایران، در ۱۴ اوت سال ۲۰۰۵ برابر با ۲۳ مرداد ۱۳۸۴ در استکهلم، درگذشت. شیرزاد آ...
بیوگرافی کامل حافظ شیرازی   حافظ شیرازی نام اصلی خواجه شمس الدین محمد بن بهاءالدّین شیرازی زمینهٔ کاری شعر، فلسفه و عرفان زادروز ۷۰۶حدود...
بیوگرافی کامل عماد خراسانی   عماد خراسانی نام اصلی عمادالدین حسنی برقعی زمینهٔ کاری غزل‌سرا زادروز بهار ۱۳۰۰ خورشیدی توس پدر و مادر سیدمح...
بیوگرافی کامل رودکی   ابوعبدالله جعفر بن محمد بن حکیم بن عبدالرحمن بن آدم رودکی زمینهٔ کاری شاعر، موسیقی‌دان زادروز ۲۴۴ هجری قمری ۲۳۷ ...
بیوگرافی کامل عارف قزوینی   عارف قزوینی نام اصلی ابوالقاسم عارف قزوینی زمینهٔ کاری شاعر، تصنیف‌ساز زادروز ۱۲۵۹ خورشیدی قزوین، ایران ...
بیوگرافی کامل عبدالقادر گیلانی   عبدالقادر بن صالح جنگی دوست زادروز ۱ رمضان ۴۷۱ قمری ۲۲ اسفند ۴۵۷ خورشیدی مازندران یا گیلان درگذشت ۸ ربیع‌الاول ۵۶۱ قمری ۲۹...
بیوگرافی کامل منوچهری دامغانی   اَبوالنَّجم احمَدبن قوص‌بن احمد منوچهری دامغانی (در گذشته به‌سال ۴۳۲ هجری) معروف به منوچهری شاعر ایرانی اهل دامغان بود.   زندگی کو...
بیوگرافی کامل ابن حسام   مولانا محمد پسر حسام الدین خوسفی شناخته شده به اِبنِ حِسام شاعر ایرانی در گذشته به سال ۸۷۵ هجری است. آرامگاه وی در شهر خوسف از توابع بیرجند ...
بیوگرافی کامل رجب ابراهیمی   رجب ابراهیمی زادروز آبان ۱۳۱۴ روستای کورعباسلو اردبیل محل زندگی اردبیل.تهران ملیت ایرانی لقب فرهاد ...
بیوگرافی سیدعلی سجادی‌ حسینی سیدعلی سجادی‌ حسینی زاده ۱۳۳۲ خورشیدی اهوار درگذشته ۲۵ مهر ۱۳۷۳ ملیت  ایران زمینه فعالیت کارگردان، فیلم‌نامه...
بیوگرافی سیروس شاندرمنی   سیروس خشایار با هنری سیروس شاندرمنی (زاده ۱۳۱۰ خورشیدی در بندر انزلی) بازیگر سینما اهل ایران بود فیلمشناخت غیرت (۱۳۵۵) هدف (۱۳۵۴) ق...
بیوگرافی افشین ذی نوری + عکس   افشین ذی نوری زمینه فعالیت دوبلور، مجری تلویزیون، بازیگری تولد ۱۳۵۵ تهران ملیت ایرانی   افشین ذی‌نو...
بیوگرافی کامل نظامی گنجوی   جمال‌الدین ابومحمد الیاس بن یوسف نظامی زادروز ۵۳۷ گنجه درگذشت ۶۰۸ گنجه آرامگاه گنجه محل زندگی گنجه ...
بیوگرافی علی سرتیپی + عکس   علی سرتیپی زادروز ۱۳۴۰ خورشیدی تهران ملیت  ایرانی نام‌های دیگر علیرضا سرتیپی اصفهانی تحصیلات لیسانس مدیریت ...
بیوگرافی کامل سید محمد حسین شهریار   سید محمد حسین شهریار نام اصلی محمدحسین بهجت تبریزی زادروز ۱۲۸۵ خورشیدی تبریز پدر و مادر حاج میرآقا خشگنابی ...