زندگی و مرگ امام محمد غزالی

محمد غزالی به سال ۴۵۰ هجری قمری در توس از اعمال خراسان دیده به جهان گشود. در دوران کودکی در زادگاهش تعلیمات خود را فرا گرفت. پدرش از رشتن پشم، گذران زندگی می‌کرد. آنچه می‌رشت در دکانی در بازار پشم فروشان می‌فروخت و بدین سبب او را غزالی می‌گفتند. پدر محمد غزالی اهل ورع و تقوی بود و غالباً در مجالس فقیهان حضور می‌یافت. دو پسر داشت: محمد و احمد.

این دو هنوز خردسال بودند که او از دنیا رفت. طبق وصیت وی، پسرانش را به یکی از دوستانش که ابوحامد احمد بن محمد الراذکانی نام داشت و صوفی مسلک بود سپردند. آن مرد نیز به وصیت عمل کرد تا آنگاه که میراث پدر به پایان رسید. روزی به آنها گفت: «هر چه از پدر برای شما مانده در وجه شما بکار بردم. من مردی فقیر هستم و از دارایی بی نصیب، اکنون باید برای تحصیل فقه به مدرسه‌ای بروید تا با آنچه به عنوان ماهیانه می‌گیرید، نانی بدست آورید که مرا سخت کیسه تهی است». محمد و برادرش احمد ناگزیر به یکی از مدارس طلاب در نیشابور رفتند و به تحصیل ادامه دادند. ابوحامد محمد غزالی بی اندازه باهوش و تند ذهن بود. علوم دینی و ادبی را نزد احمد الراذکانی فراگرفت و سپس مدتی در یکی از مدارس طوس به تحصیل پرداخت. آنگاه به گرگان نزد ابونصر اسماعیل رفت. بعد از مدتی دوباره به زادگاه خود، طوس برگشت و مدت سه سال در طوس به مطالعه و تکرار دروس پرداخت.

ابی حامد محمد الغزالی در روز دو شنبه ۳ دی ۴۹۰ شمسی، ۱۴ جمادی‌الثانی سال ۵۰۵ هجری قمری، و در سن ۵۵ سالگی در شهر توس (طوس) درگذشت و در طابران توس بخاک سپرده شد. منقول است در زمان مرگ بر بالای سرش کاغذی یافتند که درآن توصیه کرده بود یاران برمرگ او جزع نکنند و جسم وی را تنها به‌منزله جامه یا خانه‌ای تلقی کنند که یک چند در آن بسر برده و بعد ترکش کرده است.

بیوگرافی مهدی حائری یزدی     نام: مهدی حائری یزدی عنوان: آیت‌الله زادروز: فروردین ۱۳۰۲ قم مرگ: ۱۸ تیر ۱۳۷۸ تهران مذهب: شیعه ...
زندگی و مرگ شهید مطهری دکتر مرتضی مطهری شهید آیت الله مطهری در 13 بهمن 1298 هجری شمسی در فریمان واقع در 75 کیلومتر شهر مقدس مشهد در یک خانواده اصیل روحانی چشم به جهان گشو...
بیوگرافی مانی پیامبر نقاش   مانی زادروز ۲۱۶ میلادی روستای مردینو در اطراف تیسفون درگذشت ۲۷۶ میلادی ایران جندی شاپور آرامگاه جندی شاپور مح...
بیوگرافی امام فخر رازی   فخر رازی زادروز ۵۴۳ (قمری) ری درگذشت ۶۰۶ (قمری) هرات آرامگاه هراتمرادخان محل زندگی ری،هرات،خراسان ملیت ایر...
درباره زندگی و مرگ امام موسی صدر امام موسی صدر یکی از جذاب ترین چهره های انقلابی شیعه در دهه 40 و 50 شمسی، مرد بلندبالا و خوش چهره ای که لبنان را به کانونی برای تجمع نیروهای انقلاب...

زندگی و مرگ شهید مطهری

دکتر مرتضی مطهری

شهید آیت الله مطهری در ۱۳ بهمن ۱۲۹۸ هجری شمسی در فریمان واقع در ۷۵ کیلومتر شهر مقدس مشهد در یک خانواده اصیل روحانی چشم به جهان گشود. او پس از طی دوران طفولیت به مکتبخانه رفته و به فراگیری دروس ابتدایی پرداخت. او در سن دوازده سالگی به حوزه علمیه مشهد عزیمت کرد و به تحصیل مقدمات علوم اسلامی مشغول شد. او سپس در سال ۱۳۱۶ برای تکمیل تحصیلات خود عازم حوزه علمیه قم شد. مطهری در سال ۱۳۳۱ با عالیه روحانی، دختر یکی از روحانیون مشهد ازدواج کرد. حاصل این پیوند چهار دختر و سه پسر است. علی مطهری و محمد مطهری دو تن از فرزندان او هستند.

زندگی و مرگ شهید مطهری

«مولف شهید» یکی از لقب هایی است که شهید مطهری به آن شهرت داشت و نقش بسزایی در تربیت دینی جامعه به عهده داشت. گفتمان او تفاوت گسترده ای با شهید بهشتی داشت. تالیف کتاب در موضوعات مورد نیاز جامعه و ایراد سخنرانی رد دانشگاه ها، اسلامی کردن محتوای نهضت اسلامی پزشکان، مسجد هدایت، مسجد جامع نارمک و غیره بخشی از فعالیت های او بود.

به طور کلی استاد شهید به یک نهضت اسلامی معتقد بود نه به هر نهضتی. او برای دستیابی به این هدف برای اسلامی کردن محتوای نهضت، تلاش های ایدئولوژیک بسیاری انجام داد و با کج روی ها و انحرافات مبارزه سرسختانه کرد.

در سال ۱۳۴۶ به کمک چند تن از دوستان اقدام به تاسیس حسینیه ارشاد کرد.. شهید مطهری در زمان بازگشت امام خمینی به ایران، مسئولیت کمیته استقبال از امام را شخصا به عهده گرفت و تا پیروزی انقلاب اسلامی و پس از آن همواره در کنار امام خمینی مشاور مورد اعتماد برای ایشان بود. مطهری از مهم ترین چهره های انقلاب ایران بود و قرائتش از تشیع بیشترین قرابت را با اندیشه های امام خمینی داشت. او در اردیبهشت ماه سال ۱۳۵۸ در حالی که از یکی از جلسات فکری سیاسی بیرون آمده بود با شلیک گلوله گروه فرقان به شهادت رسید.

همه چیز درباره سید صادق طباطبایی سید صادق طباطبایی سید صادق طباطبایی درگذشت سید صادق طباطبایی فر سید محمد صادق طباطبایی دانشگاه اصفهان سيد صادق طباطبايي خاطرات سید صادق طباطبایی سید ...
بیوگرافی و زندگی نامه احمد دنیا مالی احمد دنیا مالی احمد دنیا مالی ویکی احمد دنيا مالي دکتر احمد دنیامالی مهندس احمد دنیامالی رزومه احمد دنیامالی بیوگرافی احمد دنیا مالی...
بیوگرافی دکتر سعید رضا عاملی دکتر سعیدرضا عاملی مدرس و پژوهشگر حوزه‌های ارتباطات، دنیای مجازی، و جهانی شدن، متولد سال ۱۳۴۰ است. استاد گروه ارتباطات- دانشکده علوم اجتماعی ـ دا...
بیوگرافی احمد رضا رادان احمد رضا رادان سرتیپ احمد رضا رادان بیوگرافی سردار احمدرضا رادان احمد رضا رادان کجاست اختلاس احمد رضا رادان زندگینامه احمد رضا رادان ...
بیوگرافی حسن قالیباف اصل حسن قالیباف اصل حسن قالیبافان حسن قاليباف اصل حسن قاليباف دکتر حسن قالیباف اصل شهید حسن قالیباف دکتر حسن قالیباف حسن بیادی قالیباف...
بیوگرافی محمد علی فروغی   نام کامل محمّدعلی فروغی دردشتی سرشناس به ذکاءالملک زادروز ۱۲۵۴ خورشیدی زادگاه تهران، ایران تاریخ مرگ پنجم آ...
آشنایی با یاسر هاشمی فرزند پنجم هاشمی رفسنجانی او که متولد سال 1350 است، ترجیح داده از حاشیه های سیاسی به دور باشد و فعالیت های خود را بیشتر در زمینه های اقتصادی گسترش دهد. در موارد سیاسی موضع او م...
بیوگرافی و زندگی نامه سید عباس عراقچی سید عباس عراقچی سید عباس عراقچی فیس بوک سید عباس عراقچی توییتر سید عباس عراقچی و همسرش سید عباس عراقچی کیست سيد عباس عراقچی سید عباس...
بیوگرافی و زندگی نامه ابراهیم اصغرزاده ابراهیم اصغرزاده ابراهیم اصغرزاده دیروز امروز فردا ابراهیم اصغرزاده شریعتمداری ابراهیم اصغرزاده روزنامه اعتماد ابراهیم اصغرزاده اعتماد ...
بیوگرافی آنتونی شرلی   آنتونی شرلی (به انگلیسی: Anthony Shirley) (زاده ۱۵۶۵-مرگ ۱۶۳۵) نام یک جهانگرد انگلیسی است که در سال ۱۶۰۳ به علت اعتراض در زندان جیمز اول...
بیوگرافی شهیندخت مولاوردی شهیندخت مولاوردی در سال ۱۳۴۴ در شهر خوی در استان آذربایجان‌غربی دیده به جهان گشود. وی سال 1363 در دوره کارشناسی حقوق دانشگاه شهید بهشتی پذیرفته شد و ...
بیوگرافی محمد مفتح   محمد مفتح زادروز ۲۸ خرداد ۱۳۰۷ همدان درگذشت ۲۷ آذر ۱۳۵۸ آرامگاه در حرم فاطمه معصومه در قم صحن امام رضا(ع) ملی...
بیوگرافی بنجامین فرانکلین   بنجامین فرانکلین ۶مین فرماندار ایالت پنسیلوانیا مشغول به کار ۱۷۸۵ – ۱۷۸۸ سفیر ایالات متحده در فرانسه مشغول به ک...
بیوگرافی جواد اطاعت جواد اطاعت جواد اطاعت جام زهر جواد اطاعت+مناظره جواد اطاعت ویکی پدیا جواد اطاعت در کابینه روحانی سایت جواد اطاعت مناظره جواد اطاعت و...
بیوگرافی محسن رضایی محسن رضایی محسن رضایی بازگشت به سپاه محسن رضایی سایت محسن رضایی اختلاس محسن رضایی و همسرش محسن رضایی سپاه محسن رضایی در روز قدس مح...

درباره زندگی و مرگ امام موسی صدر

امام موسی صدر

یکی از جذاب ترین چهره های انقلابی شیعه در دهه ۴۰ و ۵۰ شمسی، مرد بلندبالا و خوش چهره ای که لبنان را به کانونی برای تجمع نیروهای انقلابی و تحصیلکرده بدل کرد. دایی صادق طباطبایی و خواهرش که همسر سیداحمد خمینی شد، مصطفی چمران، یکی از یاران نزدیک او بود. نماینده رئیس پارلمان کشور لبنان در سخنرانی خود در تهران، به ذکر یک خاطره ای در مورد امام موسی صدر بسنده کرد که همین خاطره تصویر مناسبی از میزان تاثیرگذاری و اهمیت این شخصیت را به خوبی نشان می دهد. خلیل حمدان که پژوهش ها و کتاب های متعددی در مورد امام موسی صدر نیز نوشته است، در یکی از سخنرانی های خود گفته بود: «سندی هست از امام خمینی (ره) که ایشان در این سند گفته اند بعد از اخراج از عراق اگر امام موسی صدر در لبنان بود، من به لبنان می رفتم و نه به فرانسه…».

درباره زندگی و مرگ امام موسی صدر

در متون تاریخی نیز در مورد نقش امام موسی صدر نوشته شده: «در پی دستگیری امام خمینی و در اوایل تابستان ۱۳۴۲، امام صدر راهی اروپا و مصر شد، تا از طریق واتیکان و الازهر، شاه را برای آزادسازی امام تحت فشار قرار دهد. با آزادشدن امام در پایان این سفر، آیت الله خویی تصریح کرد که این آزادی، بیش از هر چیز مرهون سفر آقای صدر بوده است.

امام موسی صدر در بهار سال ۱۳۴۴ گروهی از جوانان مومن شیعه را به مصر اعزام کرد تا در دوره ای شش ماهه، فنون نظامی را فرا گیرند. با بازگشت این جوانان که اولین کادرهای مقاومت لبنان بودند، عملیات ایذایی مشترک رزمندگان فلسطینی- لبنانی در شمال فلسطین اشغالی آغاز شد. او در تابستان ۱۳۴۵ و پس از اجتماعات عظیم و چندروزه شیعیان لبنان در بیعت با ایشان، رسما از حکومت وقت درخواست کرد تا همانند دیگر طوایف آن کشور، مجلسی برای سازماندهی شیعه و پیگیری مسائل آن تاسیس شود. مجلس اعلای اسلامی شیعیان که اولین بخش از برنامه درازمدت امام صدر بود، در اول خرداد ۱۳۴۸ تاسیس، و خود او با اجماع آرا به ریاست آن انتخاب شد.»

در بخش دیگری از زندگی نامه او آمده: «امام موسی صدر در دیدارهای مکرر سال ۱۳۵۷ خود با رهبران سوریه، عربستان سعودی و برخی دیگر از کشورهای جهان عرب، اهمیت انقلاب اسلامی ایران، پیروزی قریب الوقوع آن و ضرورت هم پیمانی آنان با این انقلاب را به آنها گوشزد کرد. او در شهریور ۱۳۵۷ و یک هفته پیش از ربوده شدن خود، با انتشار مقاله «ندای پیامبران» در روزنامه لوموند، امام خمینی را به عنوان تنها رهبر انقلاب اسلامی ایران معرفی کرد.

امام موسی صدر در ۳ شهریور سال ۱۳۵۷ و در آخرین مرحله از سفر دوره ای خود به کشورهای عربی، بنا بر دعوت رسمی معمر قذافی وارد لیبی شد و در روز ۹ شهریور ربوده شد. در این میان برخی قرائن حکایت از آن دارند که امام موسی صدر همچنان در قید حیات است. اما این اخبار هر روز از سندیت کمتری برخوردار می شوند.

خبری که در ۱۳ اردیبهشت ۱۳۸۰ توسط سایت «جبهه نجات ملی لیبی» روی اینترنت منتشر شد، مدعی آن است که امام موسی صدر در اواخر سال ۱۳۷۶  توسط برخی زندانیان زندان ابومسلم شهر طرابلس مشاهده شده است. اما شایعاتی هم وجود دارد که در همان سال ۷۸ میلادی در دیدار با قذافی مجادله ای کلامی بین این دو شکل می گیرد که در نهایت به دستور قتل شهید بزرگوار ختم می شود.

 

بیوگرافی مهدی حائری یزدی     نام: مهدی حائری یزدی عنوان: آیت‌الله زادروز: فروردین ۱۳۰۲ قم مرگ: ۱۸ تیر ۱۳۷۸ تهران مذهب: شیعه ...
زندگی و مرگ امام محمد غزالی محمد غزالی به سال ۴۵۰ هجری قمری در توس از اعمال خراسان دیده به جهان گشود. در دوران کودکی در زادگاهش تعلیمات خود را فرا گرفت. پدرش از رشتن پشم، گذران ز...
بیوگرافی مانی پیامبر نقاش   مانی زادروز ۲۱۶ میلادی روستای مردینو در اطراف تیسفون درگذشت ۲۷۶ میلادی ایران جندی شاپور آرامگاه جندی شاپور مح...
زندگی و مرگ شهید مطهری دکتر مرتضی مطهری شهید آیت الله مطهری در 13 بهمن 1298 هجری شمسی در فریمان واقع در 75 کیلومتر شهر مقدس مشهد در یک خانواده اصیل روحانی چشم به جهان گشو...
بیوگرافی امام فخر رازی   فخر رازی زادروز ۵۴۳ (قمری) ری درگذشت ۶۰۶ (قمری) هرات آرامگاه هراتمرادخان محل زندگی ری،هرات،خراسان ملیت ایر...

بیوگرافی امام فخر رازی

 

فخر رازی
زادروز ۵۴۳ (قمری) ری
درگذشت ۶۰۶ (قمری) هرات
آرامگاه هراتمرادخان
محل زندگی ری،هرات،خراسان
ملیت ایرانی، طبرستان
نام‌های دیگر ابن خطیب، خطیب ری، فخرالدین،
امام المشککین
پیشه فیلسوف و دانشمند و حکیم
سال‌های فعالیت سدهٔ قرن ششم و هفتم
لقب فخر الدین، امام فخر رازی
مذهب اسلام، سنی
آثار حفظ البدن، تفسیر کبیر، مفاتیح‌الغیب و رساله‌های بسیاری به عربی و فارسی
فرزندان ضیاالدین؛ شمس الدین

 

ابوعبدالله محمد بن عمر بن حسین بن حسن تَیْمیِّ بَکْریِّ طبرستانی رازی، فقیه، متکلم، فیلسوف، مفسر و حکیم مسلمان ایرانی که درسال ۵۴۴ (قمری) در ری متولد شد و وفاتش در سال ۶۰۶ (قمری)، در هرات اتفاق افتاد.

لقبش فخرالدین است و به امام رازی یا امام فخر رازی نیز شهرت دارد. او بر علوم عقلی و نقلی، تاریخ، کلام، فقه، اصول و علوم ادبی عصر خود تسلط کامل داشت. کتابهایش در دوران حیاتش بسیار مورد استقبال قرار گرفت و به عنوان کتب درسی از آنها استفاده می‌شد. پدرش ضیاءالدین عمر بن حسین رازی آملی خود از بزرگان علم و عرفان بود که از آمل به ری سفر کرده بودند.

دوره زندگی

برجسته‌ترین دوره زندگی امام فخر رازی در شهرهرات بوده و در مجمع درسی اش بیشتر از دو هزار نفر دانشمند شرکت می‌کردند و حتی در هنگام سواری نیز بیش از سیصد نفر از فقها وشاگردانش برای بهره بردن از دانشش او را همراهی می‌کردند. وی در اصول و کلام مذهب اشعری و در فروع و فقه مذهب شافعی داشت. برای فراگیر علم و تدریس و تقریر خطابه‌های علمی به شهرهای بزرگ و مراکز علمی از جمله خوارزم سفر کرد. در آنجا با معتزله به بحث و مجادله افتاد و سرانجام از آنجا اخراج شد. بعداً به ماوراءالنهر و شهرهای بخارا، سمرقند، خجند و چندین شهر دگر با فقها و علما مناظراتی کرد و بر همه فائق آمد و هیچکس یارای جر و بحث و مناظره با او نبود، گاهی هم در مباحثه تند می‌شد و بدگویی می‌کرد. او سخنرانی ماهر و مورد احترام فوق العاده پادشاهان و حکام زمان خودش بود. ثروت زیادی داشت، در علوم فقه، تفسیر، کلام، فلسفه، طب و ریاضیات متبحر بود و در تمام این زمینه‌ها تالیفاتی دارد که تالیفاتش نیز مثل خودش، شهرت و اهمیت زیادی پیدا کرد و در سراسر ممالک اسلامی مورد بحث و تحقیق قرار گرفت. امام فخر رازی، در اواخر زندگیش در هرات ساکن بود. در آن زمان، هرات نیز در تصرف محمد خوارزمشاه بود. وی نخستین کسی بود که از شیوه «سبر» و «تقسیم» در کتاب‌های خویش استفاده کرد. به این معنی که هر مساله‌ای را با موشکافی کم‌نظیری می‌شکافت، آن را به کوچکترین اجزای سازنده آن تجزیه می‌کرد و از همه زوایا و وجوه به آن می‌نگریست.

سفر

از جمله سفرهای مهم او، سفری به خوارزم بود که در آنجا با طرفداران عقاید معتزله سخت درگیر شد، و قدرت گروهی از داعیه داران مقیم خوارزم را به خطر افکند. پس از پیروزی امام فخر، زمینهٔ تحریک عوام فراهم آمد و احتمال برپایی فتنه و آشوب مردم، حکام خوارزم را به وحشت افکند. ناگزیر از حمایتش دست برداشتند و از خوارزم اخراجش کردند. پس از آن راه ماوراءالنهر در پیش گرفت. در شهرهای سمرقند و بخارا، خجند و بناکت، با علما و فقهای سرشناس به مباحثه و مناظره پرداخت. از جمله با رضی الدین نیشابوری، رکن الدین قزوینی و شرف الدین مسعودی در مجالس عمومی به جدل و مناظره نشست و بر همگان چیره شد. در سال ۵۸۲ قمری اختر شناسان سمرقندی و طرفداران احکام نجوم، پیش بینی کرده بودند که در این سال در برج میزان طوفانی از باد رخ می‌نماید که شهر را زیر و زبر می‌کند. امام فخر با شرف الدین مسعودی در مورد بطلان حکم منجمان به مباحثه نشست و سرانجام بر وی پیروز شد و بر سخن منجمان و بطور کلی به احکام نجومی خط بطلان کشید. صاحب مجمل فصیحی این حادثه را چنین توصیف کرده‌است: «در این سال اجتماع اختران هفتگانه در ماه رجب ۵۸۲ در برج میزان واقع شد و مدتها در افواه افتاده بود که«طوفان باد»خواهد شد. طوفانی که سی گز یا بیست گز، از (خاک) زمین برگیرد! و از ابتدای قران تا یکماه بادی نجنبید که برگ درختی حرکت یابد یا شعلهٔ چراغی فرو نشاند، و در این واقعه شعرا به جد و هزل چیزی گفته‌اند.

شخصیت اجتماعی

امام فخر رازی خطیبی زبر دست بود و مردم خراسان برای شنیدن سخنانش شوق و رغبت بسیار نشان می‌دادند. وی مورد احترام فوق العادهٔ شاهان و امیران و وزیران روزگار خود قرار داشت و از ثروت و اعتبار فراوان برخوردار شد. در جدل و مناظره سخت نیرومند بود و کسی را یارای مباحثه با او نبود. در مناظره گاهی تندی می‌کرد و بدمی گفت. در علوم زمان خود مانند: فقه، تفسیر، کلام، فلسفه، طب و ریاضیات متبحر بود و در تمام این زمینه‌ها تألیفات مرغوب دارد. تألیفات وی نیز مانند خودش شهرت و اهمیت فراوان یافت و در سراسر ممالک اسلامی آن روزگار مورد بحث و تدریس قرار گرفت. امام فخر ذهنی آزاد و مستقل داشت و می‌کوشید که تحت تأثیر هیچ مکتبی قرار نگیرد. هم بر نهج البلاغه علی بن ابیطالب ع شرح نوشت و هم بر سقط الزند ابو العلاء معری. با این همه در کلام پیرو مذهب اشعری و در فقه پیرو امام شافعی بود.

وفات و آرامگاه

امام فخر رازی در روز دوشنبه، عید فطر سال ۶۰۶ قمری در شهر هرات در گذشت. او بسیار مورد علاقه و احترام دولت وقت بود و برخی می‌گویند بهمین سبب فرقه کرامیه به خاطر حسادت به موقعیتش او را مسموم نمودند. مرقدش در شمال غرب شهر هرات و در سمت غربی متوسط جاده خیابان هرات واقع بوده و زیارتگاه خاص و عام می‌باشد. در طول جنگ‌های اخیر و هجوم روسها به افغانستان، مقبره امام فخر رازی ویران گردیده اما در این اواخر مختصر بازسازی گردیده‌است.

 

بیوگرافی امام فخر رازی

 

شاگردان

  • شمس الدین خسرو شاهی
  • قطب الدین مصری
  • زین الدین کشی
  • شمس الدین خوئی
  • شهاب الدین نیشابوری

آثار

فخر رازی آثار بسیاری در علوم نقلی و عقلی دارد که برخی از مهمترین آنها عبارتند از:

  • تفسیر کبیر که به «مفاتیح الغیب» موسوم است.
  • الاربعین فی اصول الدین، این کتاب دارای چهار مسئله از مسائل کلامی است. او این کتاب را برای پسرش محمد تالیف نمود.
  • اساس التقدیس، این کتاب برای سیف الدین ملک عادل نوشته شده‌است و در قاهره منتشر شده‌است.
  • اسرارالتنزیل و انوارالتاویل، امام فخر رازی می‌خواسته‌است این کتاب را در چهار مبحت: اصول، فروع، اخلاق و مناجات بنویسد. ولی بعد از پایان مبحث اول در گذشت.
  • اسرارالنجوم
  • الانارات فی شرح الاشارات، در این کتاب از بوعلی سینا انتقاد نموده‌است.
  • البیان و البرهان
  • تحصیل الحق، رساله‌ای در مورد کلام
  • تعجیزالفلاسفه
  • تهذیب الدلایل و عیون المسائل
  • زبده العالم فی الکلام
  • شرح قانون ابن سینا
  • شرح نهج البلاغه
  • الشجره المبارکه
  • حفظ البدن

معرفی تفسیر از نظر برخی صاحب نظران

  • سید نورالله حسینی شوشتری: فخر الدین رازی، اساس تفسیر خودش را از تفسیر «روض الجنان و روح الجنان» اثر “ابوالفتوح رازی” گرفته و برای رفع توهم، بعضی از تشکیکات خود را بر آن اضافه کرده‌است.
  • حلبی، قول شوشتری را رد می‌کند و معتقد است که چون امام فخر رازی، عقل گرا بوده، بسیاری اوقات با خواندن تفاسیر عقلی از جمله تفاسیر شیعی، متاثر گشته و برخلاف عقاید اشاعره سخن گفته‌است.
  • ذهبی: این تفسیر از نوع تفسیر به رأی جائز است.
  • طباطبایی: از طرفی این تفسیر را تفسیری کلامی می‌گوید و از طرف دیگر، تفسیر متکلمان را تطبیق نامیده و رد کرده‌است.

 

بیوگرافی فرانسیس بیکن ( فیلسوف )   فرانسیس بیکن (به انگلیسی: Francis Bacon) (زاده ۲۲ ژانویه ۱۵۶۱ - مرگ ۹ آوریل ۱۶۲۶) فیلسوف، سیاستمدار، دانشمند، حقوقدان و نویسنده انگلیسی ...
بیوگرافی مهدی حائری یزدی     نام: مهدی حائری یزدی عنوان: آیت‌الله زادروز: فروردین ۱۳۰۲ قم مرگ: ۱۸ تیر ۱۳۷۸ تهران مذهب: شیعه ...
بیوگرافی بطلمیوس   کلاودیوس بْطُلِمیوس (۹۰ - ۱۶۸ میلادی) (به یونانی: Κλαύδιος Πτολεμαίος) یکی از فیلسوفان و اخترشناسان یونان باستان بود که به احتمال زیاد د...
بیوگرافی گزنفون   کسنوفون یا گزنفون (به یونانی: Ξενοφῶν) فیلسوف و مورخ یونانی است که سالیان دراز از زندگی خود را در آسیا گذراند. دوران زندگی او حدوداً بین...
بیوگرافی ژان پل سارتر   ژان-پل سارْتْرْ زادروز ۲۱ ژوئن ۱۹۰۵ پاریس، فرانسه مرگ ۱۵ آوریل ۱۹۸۰ پاریس، فرانسه ملیت  فرانسوی جایگاه خاکسپا...
بیوگرافی ملاصدرا   صدرالدین محمد بن ابراهیم قوام شیرازی محل زندگی شیراز، قزوین، اصفهان ملیت ایرانی نام‌های دیگر ملاصدرا لقب صدر...
بیوگرافی ابن رشد   ابن رشد Averroes نام کامل محمدبن احمد بن رشد اندلسی زادروز ۱۱۲۶ زادگاه کوردوبا، اسپانیا تاریخ مرگ ۱۰ دسامبر ۱۱۹۸ ...
بیوگرافی سهروردی ( شیخ اشراق )   نام کامل شهاب الدین یحیی بن حبش بن امیرک سهروردی لقب نورالانوار، شهاب‌الدین ، شیخ اشراق، شیخ مقتول و شیخ شهید حیطه فلس...
بیوگرافی فارابی معلم ثانی   نام کامل ابو نصر محمد بن محمد فارابی لقب معلم ثانی ملیت ایرانی زادروز سال ۲۶۰ هجری زادگاه فاراب، خراسان.، ا...
بیوگرافی تالس   تالِس یا طالِس(به یونانی: Θαλης)؛ فیلسوف مکتب مَلَطی بود که در نیمهٔ دوم سدهٔ ششم پیش از میلاد می‌زیست. از او به عنوان آغازگر فلسفه و نخ...
بیوگرافی گوتفرید لایبنیتس   گوتفرید ویلهلم فون لایب‌نیتس (به آلمانی: Gottfried Wilhelm Leibniz) ‏ (۱۶۴۶ - ۱۷۱۶)، فیلسوف، ریاضیدان و فیزیک‌دان آلمانی بود که همچنین ن...
بیوگرافی افلاطون   آریستوکلس ملقب به افلاطون یا پلاتون (به یونانی باستان: Πλάτων،‏ با تلفظ: Plátōn) ‏(۴۲۸/۴۲۷ پ. م. تا ۳۴۸/۳۴۷ پ. م) دوّمین فیلسوف از فیلسو...
زندگی و مرگ شهید مطهری دکتر مرتضی مطهری شهید آیت الله مطهری در 13 بهمن 1298 هجری شمسی در فریمان واقع در 75 کیلومتر شهر مقدس مشهد در یک خانواده اصیل روحانی چشم به جهان گشو...
درباره زندگی و مرگ امام موسی صدر امام موسی صدر یکی از جذاب ترین چهره های انقلابی شیعه در دهه 40 و 50 شمسی، مرد بلندبالا و خوش چهره ای که لبنان را به کانونی برای تجمع نیروهای انقلاب...
بیوگرافی ارسطو   اَرَسطو (به یونانی: Αριστοτέλης، تلفظ: آریستوتِلِس) (زادهٔ ۳۸۴ ق م. -درگذشتهٔ ۳۲۲ ق م) از فیلسوفان یونان باستان بود. او که یکی از مهم‌تر...

بیوگرافی مانی پیامبر نقاش

بیوگرافی مانی پیامبر نقاش

 

مانی
زادروز ۲۱۶ میلادی روستای مردینو در اطراف تیسفون
درگذشت ۲۷۶ میلادی ایران جندی شاپور
آرامگاه جندی شاپور
محل زندگی تیسفون بابل
ملیت ایرانی
نام‌های دیگر ماناگ، مانا
پیشه پیامبر، عارف، نگارگر، نویسنده
سال‌های فعالیت قرن سوم میلادی
لقب پیامبر نقاش
دوره اشکانیان و ساسانیان
مذهب گنوسی الخسائی و مانوی
مکتب ثنوی گنوسی
آثار شاپورگان، رازان، ارژنگ، کوان، گنج زندگان، انجیل زنده
همسر نداشت
فرزندان نداشت
والدین بابک و مریم کمسرگانی

 

مانی یک پیامبر ایرانی بود که در سال ۲۱۶م در نزدیکی تیسفون به دنیا آمد و پیام‌آور آیین مانی بود.

او از سوی برادران شاپور یکم پشتیبانی شد و شاپور به او اجازهٔ تبلیغ دینش را داد. اما مورد خشم موبدان زردشتی دربار ساسانی قرار گرفت و سرانجام در زمان بهرام دوم کشته شد.

مانی، از پدر و مادر ایرانی منسوب به بزرگان اشکانی در نزدیکی بابل در میان‌رودان (بخشی از عراق کنونی) که در آن زمان بخشی از شاهنشاهی ساسانی بود، در (۲۷۶ – ۲۱۰) پس از میلاد مسیح، زاده شد. او واعظ مذهبی و بنیان‌گذار آیینی شد که زمانی دراز در سرزمین‌هایی از چین تا اروپا پیروان فراوانی داشت ولی بیش از ششصد سال است که منسوخ شده‌است.

مانی رتبه شماره ۸۳ در سیاهه تأثیرگذارترین اشخاص تاریخ، رده‌بندی شده توسط مایکل اچ هارت را دارد.

منبع شناسی برای زندگانی مانی

منابع مطالعات مانوی شناسی توسط مانوی‌ها و غیرمانوی‌ها با تخلیص توسط زوندرمان جمع‌آوری شده است.

منابع غیرمانوی

منابع اسلامی عربی و فارسی نو توسط تقی‌زاده و شیرازی در ۱۹۵۶-۵۷ جمع‌آوری شد. (که به طور خلاصه توسط زوندرمن در کتابش آمده است). مهمترین اطلاعات درباره مانی در گزارش‌های عربی دو دانش‌پژوه مسلمان، ابن ندیم (حیات مانی) و ابوریحان بیرونی (زیست‌نامه) داده شده است.

 

نام و تبار

اوان زندگانی

پدر مانی، به نام فاتک یا پاتیگ، از نهاوند از اتباع کنونی استان همدان و مادر وی از خاندان کامسراگان با خویشاوندی با دودمان پادشاهی اشکانیان پارتی بود. برخورد نخستین مانی با ادیان و فرقه‌های دینی گنوسی رایج در بین‌النهرین ناشی از گرویدن پدرش به آنها بود. چرا که جذب آنان شده و به میان‌رودان نقل مکان کرده بود. زمانی‌که مانی شش ساله بود، پدرش ترک همسر کرد و به همراه فرزندش زندگی در میان الخسائیه (گنوسیان) را آغاز کرد، چرا که دوری گزیدن از زن و شراب و گوشت بخشی از باورها و وظایف دینی بسیاری از فرقه‌های گنوسی بود؛ بنابراین کودکی مانی در میان گنوسیان سپری گشت و آموزه‌های کودکی او متأثر از باورهای آنان شد، همچنانکه بعدها دین خودش نیز متأثر از باورهای گنوسی بود. او در نوجوانی ادعا کرد که به او وحی شده‌است و او فارقلیط، موعود عهد جدید است و واپسین فرستاده و پایان پیامبران، که فرمانروایی آدم را با هدایت الهی به سرحد نهایت می‌رساند، که در بر گیرنده کسانی چون شیث، نوح، ابراهیم، سام پسر نوح، نیکوتئوس، خنوخ، زرتشت، هرمس، افلاطون، بودا و عیسی است.

مانی کودکی با استعدادهای ویژه بود که سرشت تصوف‌گونه را از پدر به ارث برده بود. گفته می‌شود که شخصی فراطبیعی با وی ارتباط برقرار کرده بوده‌است. او سفرهای دور و درازی به ایران، هندوستان باختری و شمال خاوری ایران کرد و به تبلیغ دینش پرداخت. پس از چهل سال سفر به همراه یاران خود به پارس بازگشت و پیروز برادر شاپور شاه را به آیین خود درآورد. مانی تحت تأثیر مندایی‌گران، موعظه‌های خود را در سال‌های جوانی آغاز کرد. بنابر زندگی‌نامه‌های بیرونی که در دانش‌نامه سده ۱۰ام: الفهرست ابن ندیم نگهداری می‌شود، در دوران جوانی خود، مانی از روحی که بعدها سیزیگس یا همزاد نامیده شده، وحی دریافت کرده بود و به او حقایق الهی دیانت را آموخته بود. در این دوره گروه‌های بسیار موجود به ویژه مسیحیان و زرتشتیان برای قدرت اجتماعی-سیاسی قوی‌تر با هم در حال رقابت بودند. مانی همچنین از کتاب‌های مقدسی چون پوران و کورال نیز پیروی کرد.

آغاز پیامبری

گرچه پیروان آیین مانی کمتر از زرتشتیان بودند، برای نمونه، مانی‌گرایان از پشتیبانی اشخاص بلندرتبه سیاسی برخوردار شدند و به یاری شاهنشاهی ساسانی، مانی می‌توانست فرستادگان فراوانی به دیگر بخش‌های جهان بفرستد.

نخستین فرستاده مانی به امپراتوری کوشانیان در شمال باختری هندوستان بود (چنانچه نقش‌های فراوان دینی در بامیان در توصیف اویند)، جایی که باور بر آن است که برای مدت زمانی زندگی کرده و به آموزش پراخته‌است. گفته می‌شود که به سمت درهٔ ایندوس در هندوستان در ۲۴۰ یا ۲۴۱ پس از میلاد با کشتی حرکت کرده‌است و پادشاه بودایی: توران شاه هندوستان را به آیین خود درآورده‌است. در آن زمان است که به نظر می‌رسد اثرات گوناگونی از بودایی‌گری به مانوی‌گری سرایت کرده‌است:”نفوذ بودایی‌گری بر ساخت اندیشه دینی مانی قابل توجه است. حلول ارواح، باور مانی‌گران شد و ساختار چهار جانبهٔ اجتماع مانوی، میان راهبان مرد و زن، (گزیدگان) و پیروان غیر روحانی (نیوشندگان) که ایشان را پشتیبانی می‌کردند، تقسیم گردید، که به نظر می‌رسد این هم بر پایه سنگ‌های بوداییان باشد. پس از شکست در برابر بردن هواداری نسل بعدی و مرتد اعلام شدن او توسط موبدان زرتشتی، گزارش شده‌است که مانی در زندان در انتظار فرمان اعدام شاهنشاه ایران، بهرام یکم، در گذشت. در حالی که در شرح‌های دیگر، مرگ او را کندن پوست یا بریدن سر وی اعلام می‌کنند. والبته در گفتارهای میان زرتشتیان طرفدار مانی از زمان تنسر، مانی با گذاشتن نوعی نقاشی از خود که جابجا می‌شد و تغییر می‌کرد (انیمیشن) از زندان گریخت. کرتیر برای اثبات مرگ مانی سر یکی از نگاهبان‌ها که شبیه مانی بود را بر تیری در گندی شاپور زد.

آیین مانی

عرفان مانوی ریشه در کیش گنوسی دارد و شناخت، خودآگاهی و خرد مهم‌ترین ویژگی کیش مانوی است. به همین سبب مانی جهان شناختی گسترده و ژرف داشت. جهان‌شناسی او هر چند با اساطیر در آمیخته بود، اما ساختار پیچیده و ژرفی داشت و متکی به اخترشناسی و دانش‌های دیگر بود. در نگره مانوی همان اندازه که روح والاست، تن فاسد، اهریمنی، حقیر و پلشت است.

یکی از بارزترین باورهای مانویان، باور به سمسارا – به معنی تناسخ – است، یعنی روان‌هایی که هنوز از رده نیوشایان به رده برگزیدگان ارتقا نیافته‌اند، محکومند آنقدر در دنیای مادی از جسمی به جسم دیگر منتقل شوند تا به مرحله برگزیدگی یا بالاتر برسند.

نوشته‌های مانی

بخش نخستین یکی از نوشته‌های مانی: “دینی که من گزیدم از دین پیشینیان به ده چیز بهتر و برتر است.”

مانی که در میان پیروان فرقه‌های گنوسی بابل و به دور از مادر پرورش یافته بود زبان دینی ایشان یعنی سریانی را کاملاً می‌دانست. او به دنبال دین‌آوری آثار بسیار زیادی را به رشته تحریر در آورد که عمدتاً به زبان سریانی بودند. بعدها این آثار به دیگر زبان‌های منطقه نیز ترجمه شد. همچنین مانی یک اثر بنام شاپورگان به زبان فارسی میانه و یک کتاب نقاشی بدون متن و شرح بنام ارژنگ داشته‌است. آثار مانی به شرح زیر است:

  • انجیل زنده

نام فارسی میانه این اثر اونگلیون (ewangelyon) است. در منابع عربی از آن با عنوان انجیل یاد شده است. بیرونی در آثار الباقیه می‌نویسد که کتاب انجیل دارای بیست و دو فصل است که هر فصلی از آن با یکی از حروف آرامی به ترتیب ابجدی شروع می‌شود. یعقوبی مورخ اسلامی در این مورد می‌نویسد که کتاب انجیل «نماز و آنچه برای نجات روح باید انجام داد» نوشته شده است.

  • گنج زندگان

ابن ندیم از آن به عنوان «سفرالاحیا» و بیرونی و یعقوبی آن را «کنزالاحیا» یاد کرده‌اند. در متون پارسی میانه مانوی عنوان آن نیان زندگی به معنی گنج زندگانی است. در این کتاب مانی به توصیف نور و ظلمت و چگونگی پیدایش آنان و جداسازی این دوازدهم پرداخته است و کارهای پست را به تاریکی و کارهای نیک را به روشنی نسبت می‌دهد.

  • سفر الاسفار یا رسالات

نامه‌های از مانی به شخصیت‌های گوناگون در دست است که در متون اسلامی و از آن جمله ابن ندیم نیز به آن اشاره کرده است. اصل این نامه‌ها در متون گوناگون پارسی و عربی و سغدی به جای مانده است. متن این نامه‌ها دربر گیرنده مواعظ و اندرز و سخنان حکیمانه از مانی است و بسیار کوتاه و جذاب نوشته شده است. ابن ندیم فهرست از عنوان‌های ۷۷ نامه مانی را به رهبران جوامع مانوی در شهرهای گوناگون آورده است.

  • رازان

ابن ندیم نام این کتاب را سفرالاسرا ثبت کرده است. از فصول کتاب که ابن ندیم آن را نقل کرده است بر می‌آید که درباره پیامبران پیشین بحث شده است. مسعودی از آن با عنوان «سفرالاسفار» یا «سفرالاسرار» یاد کرده است. بیرونی در کتاب تحقیق ماللهند مطالبی از آن درباره تناسخ نقل کرده است و با توجه به اینکه مسعودی نیز از «دیصانیه» در این نوشته یاد کرده است می‌توان نتیجه گرفت که متن کتاب رازها پیرامون اندیشه‌های دینی پیشینیان بوده است؛ و برای بررسی تاریخ ادیان می‌توان مورد استفاده قرار گیرد.

  • کتاب کوان
  • مزامیر و نیایش‌ها
  • دیبان
  • شاپورگان

مانی این کتاب را به نام شاپور ساسانی پرداخته و نوشته است و در آن مطالب مربوط به مبدا و معاد را نوشته است. از درونمایه کتاب‌های گوناگون که درباره کتاب شاپورگان نوشته‌اند برمی آید که این کتاب مشتمل بر مطالبی در شرح زندگی مانی، چگونگی نزول وحی بر او، اصول عقاید، تکوین جهانی و سرانجام آن بوده است. کتاب شاپورگان در سده سوم به زبان فارسی میانه نوشته شده است و از معدود نوشته‌های مانی است که به غیر از زبان آرامی نوشته شده است.

  • ارژنگ

یکی از کتاب‌های پرآوازه مانی که به صورت نقاشی بوده است ارژنگ نام دارد. در زبان پارتی از آن به عنوان «آردهَنگ» یاد شده است و در پارسی «ارتنگ» نیز آمده است. این اثر شامل نقاشیهایی بوده است که به وسیله آن دو جهان روشنی و تاریکی و ساخت جهان کنونی به نمایش درآمده بود. این متن تا سده پنجم هجری وجود داشته است.

شرح نویسندگان غیر مانوی

بنا بر سیریل اورشلیم، دانش اندوخته شده مانی از سفرهای مردی هندی به نام سیتانوس در ۵۰ پس از میلاد سرچشمه گرفته‌است. پس از مرگ سیتانوس، شاگرد او تربینتوس به فلسطین و یهودا («در آنجا شناخته شد و در یهودا محکوم گردید») و بابل رفت. او از نام بوداس استفاده می‌کرد که می‌توانست خود را بودا معرفی کند و رابطه‌ای نیز میان فلسفه خود و بوداییگری بیان نماید. تربیتوس با خود تالیفاتی از سیتانوس آورده بود که پس از مرگش آن‌ها را به مهماندار خود، بیوه‌ای با یک برده به نام کابریسوس هدیه داد که بعدها نام خود را به مانی دگرگون کرد. مانس در پارسی به معنای سخن‌ران است.

گفته می‌شود مانی آن کتاب‌ها را مطالعه نمود که بعد از آن بن‌مایه‌ای برای دکترین مانی شد.

هم‌چنین در سده چهارم، افرائیم به مانی پرخاش کرد که چرا گذاشته مغلوب «دروغی» از هند شود که دو نیرویی که در برابر یکدیگر هستند را معرفی کند.

مرگ مانی

اطلاعات از دوران آخر زندگی او، فقط محدود به چند روز آخر است.

شاه دستور می‌دهد مانی را زنجیر کنند. سه زنجیر به دست‌هایش، سه زنجیر به پاهایش و یکی هم به دور گردنش بسته می‌شود.

خبر فوت مانی به سرعت در شهر بیت لاباط پخش شد. مردم دسته دسته جمع شدند. بهرام شاه فرمان داد تا مَشعَل فروزانی را در جسدش فرو برند تا مطمئن شود که رهبر مذهبی منفور، واقعاً مرده است. بعد جسد را قطعه قطعه کردند و سر جدا شده را به دروازه بیت لاباط آویختند و باقیمانده جسد را پیروانش در تیسفون به خاک سپردند.

دین مانی پس از مرگ وی

نظر بر این است که پیروان مانی تلاش بسیاری برای مشمول کردن همه آیین‌های دینی شناخته شده کردند؛ در نتیجه بسیاری از رسائل ساختگی مسیحی را از جمله: اعمال توماس را حفظ کردند که در غیر این صورت امکان داشت از میان برود. مانی مایل بود که خود را به عنوان «حواری عیسی مسیح» تشریح کند، اما کلیسای ارتدوکس او را مرتد خواند.

برخی خرده‌نوشته‌های یک کتاب مانی‌گرایی به زبان ترکی اویغوری می‌آورد که در سال ۸۰۳ پس از میلاد خان سلطنت ایغوریان به تورفان می‌رود و سه دادرس مانی‌گرا را برای ادای احترام به یک روحانی ارشد مانی در بمبئی می‌فرستند. یک سرود مانی‌گرا از سده ۸ میلادی در تورفان نوشته شده در پارسی میانه می‌آورد که بیشتر خویشاوندان خان دوست‌دار آیین مانی بودند. بیشتر نوشته‌های مانوی که در تورفان پیدا شده‌اند، به خط مانوی و به زبان‌های ایرانی رایج یعنی پارسی میانه، پارتی و به ویژه سغدی می‌باشند. این نوشتارها اثبات می‌کند که سغد (شمال خاور ایران) مرکز بسیار مهم مانی‌گرایی در آغاز دوران میانی بوده‌است و شاید هم که بازرگانان سغدی بوده‌اند که این آیین را به آسیای مرکزی و چین گسترش دادند.

در آغاز سده دهم میلادی، اویغور امپراتوری نیرومندی را تحت اثر بوداییگری پدید می‌آورد و برخی از پرستش‌گاه‌های مانی‌گرایان را به صومعه‌های بودایی تبدیل می‌کند. با این حال، این حقیقت تاریخی را که اویغوریان مانی‌گرا بوده‌اند، نمی‌توان انکار کرد. مورّخ تازی (عرب) ابن ندیم می‌گوید: که اویغورخان همهٔ تلاش خود را برای برجسته کردن آیین مانی در قلمرو پادشاهی آسیای میانه (سامان) کرد. نوشتارهای چینی نیز ثبت کرده‌اند که روحانیان مانی‌گرا به چین آمدند و به بارگاه امپراتوری در سال ۸۳۴ میلادی باج پرداختند. فرستادهٔ خاندان سونگ به نام ونگ از پرستش‌گاه‌های مانی‌گرایان در گائوچنگ بازدید کرده‌است.

شواهد حاکی از آن‌اند که از محبوبیت مانی‌گرایان پس از سده ده میلادی در آسیای مرکزی به آهستگی کاسته شد. برخی پژوهشگران یافته‌اند که اندیشهٔ مانی‌گرایان زیرکانه بر باورهای مسیحی تأثیر داشته‌است، در بحث تضاد نیکی و بدی (خیر و شر) و شکل واضح شیطان. سبب این اثر تا حدودی آگوستین هیپو است که پس از مدت کمی که به آیین مانی گرویده بود، به مسیحیت روی آورد و نوشته‌های او هنوز هم در میان الهیات‌دانان کاتولیک، پرنفوذ و تأثیرگذارند.

جالب است که میان مانی و محمد، پیامبر اسلام توازی بر قرار است. مانی ادعا می‌کرد که جانشین پیغمبرانی چون عیسی و دیگرانی که آموزه‌هایشان موضعاً یا به دست پیروانشان تحریف شده است، می‌باشد. مانی اظهار پیامبری کرد و هم‌چنین خود را منسوب به فارقلیط می‌دانست، عنوانی از انجیل به معنای کسی که تسلی می‌بخشد یا کسی که بر طرف ما میانجی‌گری می‌کند که بنابر رسم ارتودکسی خود شخص روح‌القدس بدین نام درک می‌شود و در دیدگاهی دیگر فارقلیط پیامبری است که از پس عیسی می‌آید و او را تصدیق می‌کند؛ که این با ادعای مانی بیشتر هماهنگی دارد.

مانی ادعا کرد که: آخرین پیامبر است، و رسالت او را فرشته‌ای بر او آشکار ساخته‌است. محمد، نیز مانند ادعای جانشینی پیامبران به ویژه پیامبر عبری، عیسی را داشت. او نیز ادعا کرد که آموزه‌ها و کتاب‌های پیامبران پیشین به دست پیروانشان دستکاری و تحریف شده‌است. برای نمونه اینکه مسیحیان باور دارند که عیسی پسر خداست. او هم‌چنین ادعا کرد که واپسین پیامبر موعود بشریت است، همان گونه که مانی گفته بود.

در آغاز قرن بیستم نوشته‌های بسیاری از پیروان مانی در پرستش‌گاه‌های مانوی (مانستان‌های) مدفون در شن‌زارهای تورفان در چین پیدا شد که بخش بزرگی از آن‌ها در انستیتوی خاورشناسی برلین نگهداری می‌شوند. بخش‌هایی از این دست‌نوشته‌ها خوانده شده‌است و تلاش برای خواندن بقیه آن‌ها همچنان ادامه دارد. آن‌ها به زبان‌های گوناگون و به خط مانوی که از نوآوری‌های خود مانی بوده‌است، نوشته شده‌اند. بیشتر این نوشته‌ها به زبان فارسی میانه (پهلوی) و پهلوانیگ (پهلوی اشکانی) هستند.

برگردان‌هایی قبطی از مصر و ترجمه‌هایی یونانی نیز از کتاب‌های مانی بر جای مانده‌است. ماجرای کشف آثار تورفان چنین است که در صحرای گوبی در آسیای مرکزی چندین شهر تمام در نتیجه توفان مخصوصی زیر شن رفته و مردم آن شهرها سرزمین خود را رها کرده و از آنجا رفتند و خانه‌های ایشان هم چنان در زیر شن ماند. از اواخر قرن نوزدهم میلادی برخی از مسافران متوجه شدند که کاغذ پاره‌هایی گاهی از زیر شنها بیرون می‌آید و بومیان برخی از آنها را به جای شیشه در و پنجره بکار می‌برند و خطوطی بر آن هست.

انجمن جغرافیایی سن پطرزبورگ از سال ۱۸۹۳ تا ۱۸۹۵ در آنجا حفریات علمی کرد و سه سال دکتر کلمنتز فرستاده فرهنگستان علوم روسیه دنباله کار را گرفت و سپس چند تن دیگر از دانشمندان روسی در آنجا کار کردند. جایی که در آن حفریات کردند در شمال تورفان یعنی در جایگاه شهریست که سابقا به آن کوشان می‌گفتند و مردم محلی به آن «خوچو» و مردم چین به آن «کائو چانگ» می‌گفتند. پس از چندی دولت آلمان دسته‌ای از دانشمندان خود را سه بار پی در پی به آنجا فرستاد. در ۱۹۰۲ هیئتی به ریاست «گرونودل» با اعانه فرهنگستان علوم مونیخ در سال ۱۹۰۴ هیئت دیگری به ریاست «فن لو کوک» به سرپرستی فرهنگستان برلن و در ۱۹۰۵ هیئت سومی به ریاست گرونودل و عضویت فن لو کوک به آنجا رفتند. سرانجام هیئت دیگری از فرانسه به ریاست پول پلیو مامور این کار شد و نتایج مهمتری بدست آمد.

از آن جمله در غاری در “تون-هوانگ” یک جایگاه پنهانی کشف کردند و طومارهای خطی بسیار گرانبها در آن جا یافتند که اکنون در کتابخانه پاریس است. در میان اسنادی که بدست آمده تعدادی متون مانوی است که کارل زالمان دانشمند مشهو روسی و “ف. و. ک. مولر دانشمند آلمانی متون زبان دری آن و رادلف عالم روسی و فن لو کوک عالم آلمانی متون ترکی آنها را با رنج فراوان خوانده‌اند. در میان متنهای ترکی کتابی است درباره اعتراف به گناه در دین مانی که باستان شناس معروف مجار ” سر اورل استاین” که بیشتر در هندوستان میزیسته به دست آورده و رادلف و فن لو کوک تدریجا آن را خوانده‌اند این کتاب به” خواس توانیفت” معروف است.

در میان طومارهایی که در توئن هوانگ بدست آورده‌اند و مسافران اروپایی نتوانسته‌اند با خود ببرند و دولت چین آنها را به پکن برده و در کتابخانه مخصوصی که در آنجا ترتیب داده گذارده است طومار بزرگی است که تقریبا کامل است و چیزی از آن از میان نرفته است. شاوان و پلیو دانشمندان فرانسوی پی برده‌اند که این طومار یکی از کتابهای مانوی است و تفسیر آنها در مجله آسیایی پاریس منتشر کرده‌اند. اسناد دیگری به زبان ترکی اویغوری و پارسی باستان و سغدی و چینی است.

در سال ۱۹۶۹ در مصر شمالی یک دست‌نوشته خطّی کهن یونانی متعلق به ۴۰۰ پس از میلاد پیدا شد و امروزه «نسخه مانی کلن» نامیده می‌شود چرا که در دانشگاه کلن نگهداری می‌شود. این نوشته، بازگویی زندگانی مانی و نمو روحانی به همراه آگاهی‌هایی دربارهٔ آموزه‌های دینی مانی و دربرگیرنده بخش‌هایی از انجیل زندهٔ او و نامهٔ او به ادسا می‌باشد. مانی خود را ناجی و حواری عیسی مسیح معرفی می‌کرد. در پاپیروس قبطی مانی‌گری قرن چهارم، مانی به عنوان فارقلیط – روح القدس و عیسای نوین شناخته می‌شود.

این دین تا سده ۱۴ میلادی زنده بود و سپس پیروان خود را زیر فشارهای گوناگون سیاسی و دینی از دست داد.

 

زندگی و مرگ شهید مطهری دکتر مرتضی مطهری شهید آیت الله مطهری در 13 بهمن 1298 هجری شمسی در فریمان واقع در 75 کیلومتر شهر مقدس مشهد در یک خانواده اصیل روحانی چشم به جهان گشو...
درباره زندگی و مرگ امام موسی صدر امام موسی صدر یکی از جذاب ترین چهره های انقلابی شیعه در دهه 40 و 50 شمسی، مرد بلندبالا و خوش چهره ای که لبنان را به کانونی برای تجمع نیروهای انقلاب...
زندگی و مرگ امام محمد غزالی محمد غزالی به سال ۴۵۰ هجری قمری در توس از اعمال خراسان دیده به جهان گشود. در دوران کودکی در زادگاهش تعلیمات خود را فرا گرفت. پدرش از رشتن پشم، گذران ز...
بیوگرافی مهدی حائری یزدی     نام: مهدی حائری یزدی عنوان: آیت‌الله زادروز: فروردین ۱۳۰۲ قم مرگ: ۱۸ تیر ۱۳۷۸ تهران مذهب: شیعه ...
بیوگرافی امام فخر رازی   فخر رازی زادروز ۵۴۳ (قمری) ری درگذشت ۶۰۶ (قمری) هرات آرامگاه هراتمرادخان محل زندگی ری،هرات،خراسان ملیت ایر...

بیوگرافی مهدی حائری یزدی

 

بیوگرافی مهدی حائری یزدی

 

نام: مهدی حائری یزدی
عنوان: آیت‌الله
زادروز: فروردین ۱۳۰۲ قم
مرگ: ۱۸ تیر ۱۳۷۸ تهران
مذهب: شیعه
زمینه‌های فعالیت: فلسفه و دین
استاد(ها): میرزا مهدی آشتیانی
سید حسین طباطبایی بروجردی
روح‌الله خمینی
سید محمد حجت
تأثیرپذیران: سید حسین طباطبایی بروجردی

 

مهدی حائری یزدی (زادهٔ فروردین ۱۳۰۲ در قم – درگذشتهٔ ۱۸ تیر ۱۳۷۸ در تهران) فقیه و فیلسوف شیعه ایرانی، استاد حوزه علمیه قم، دانشگاه تهران و دانشگاه‌های کانادا و آمریکا، نماینده آیت‌الله بروجردی در آمریکا و اولین سفیر ایران در آمریکا پس از انقلاب ۱۳۵۷ بود که در دوران وزارت خارجه کریم سنجابی و با نظر استاد و دوستش روح‌الله خمینی به این مقام منصوب شد.

فعالیت علمی

حائری یزدی علوم حوزوی را نزد روح‌الله خمینی، احمد خوانساری، میرزا مهدی آشتیانی، سید حسین طباطبایی بروجردی و سید محمد حجت فرا گرفت و پس از اخذ درجه اجتهاد به عنوان نماینده سید حسین طباطبایی بروجردی به آمریکا سفر کرد. او اولین شخصی بود که اجتهاد مطلق را از بروجردی دریافت می‌کرد. در آمریکا و کانادا هم به آموختن فلسفه غرب پرداخت و موفق به گرفتن درجه دکترا در رشته فلسفه تحلیلی با تز دکترای «علم حضوری، اصول معرفت‌شناسی در فلسفهٔ اسلامی» از دانشگاه تورنتو شد.

تدریس

سوابق تدریس:

  • تدریس فلسفه (از جمله فلسفه دکارت و فلسفه عالی مشایی) در دارالتبلیغ اسلامی در سال‌های ۱۳۴۴ و ۱۳۴۵.
  • تدریس الهیات و فلسفه، درآیه الحدیث و شرح اصول کافی در دانشکده الهیات دانشگاه تهران که در خلال سال‌های ۱۳۴۴ الی ۱۳۴۸، فلسفه ابن سینا و ملاصدرا را برای شاگردان خود تدریس می‌کرد.
  • تدریس کفایه‌الاصول، اسفار و اشارات در مدرسه سپهسالار (مدرسه عالی شهید مطهری)
  • تدریس در «مرکز تحقیقات ادیان جهانی» وابسته به دانشگاه هاروارد در طول سال‌های ۱۹۶۴ و ۱۹۶۵
  • تدریس فلسفه اسلامی و ادبیات فارسی در دانشگاه مک‌گیل در سالهای ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۱
  • تدریس فلسفه و فقه در دانشگاه میشیگان در خلال سالهای ۱۹۷۱ و ۱۹۷۲
  • تدریس ادبیات فارسی -تاریخ بیهقی- در دورهٔ فوق لیسانس دانشگاه تورنتو در سالهای ۱۹۷۴ و ۱۹۷۵
  • تدریس در «مؤسسه تحقیقات قرون وسطی» وابسته به دانشگاه تورنتو با عنوان «تعلیمات بنیادین فلسفهٔ بوعلی سینا» در خلال سالهای ۱۹۷۵ و ۱۹۷۶.
  • تدریس در دانشگاه جرج تاون با عنوان «مبادی عناصر الهی در جوامع اسلامی» در سال ۱۹۷۹.
  • تدریس در دانشگاه تورنتو در زمینه فلسفه اخلاق در سالهای ۱۹۷۹ و ۱۹۸۰.
  • تدریس فلسفه در دانشگاه ییل ـ دانشگاه دولتی نیویورک
  • تدریس فلسفه تحلیلی در دانشگاه آکسفورد
  • تدریس فلسفه اشراق در دانشگاه مونترال

حائری در شهریور ۱۳۵۹ که از آمریکا به ایران بازگشت و پس از آن حق خروج از کشور را نداشت و به نوعی در تهران بازداشت خانگی بود. این بازداشت تا سال ۱۹۸۳ که به انگلستان و دانشگاه آکسفورد رفت، ادامه یافت.

خانواده

او فرزند آیت‌الله عبدالکریم حائری یزدی (مؤسس حوزه علمیه قم) و برادر مرتضی حائری یزدی دیگر فقیه نامدار شیعه‌است. برادرزاده او (دختر مرتضی حائری) همسر مصطفی خمینی پسر روح‌الله خمینی بود و او از این طریق با خانواده خمینی خویشاوندی داشت.

همچنین خمینی سال‌ها در حوزه علمیه قم شاگرد عبدالکریم حائری بود. و مهدی نیز فلسفه اسلامی را از خمینی می‌آموخت. علاوه بر این آن دو بیش از بیست سال در قم روابط دوستانه بسیار نزدیکی با یکدیگر داشتند..

 

فعالیت سیاسی

او در دوران نخست‌وزیری محمد مصدق به پیشنهاد آیت‌الله بروجردی به عضویت شورای عالی فرهنگ درآمد.

علاقه او به جبهه ملی و اعتقادش به مصدق آشکار بود. او در خاطراتش می‌گوید: «بنده با این که رسماً جزو جبهه ملی نبودم و اصولاً هیچ وقت مایل نبودم که در هیچ حزب و گروهی رسماً مشارکت کنم، ولیکن نسبت به جبهه ملی و بخصوص نسبت به شخص دکتر مصدق خیلی علاقه زیاد داشتم…. معتقدم به این که عامل شکست او فقط صحت عمل و درستی‌اش، کردار و رفتار سیاسی او بود، رفتار اصولی سیاسی…. او همیشه یک حرف می‌زد: چه در زندان، چه در ریاست دولت و نخست وزیری، چه در وکالت مجلس…».

حائری در سال ۱۳۳۲ در انتخابات هفدهمین دوره مجلس شورای ملی نامزد نمایندگی شهر یزد شد و در ائتلاف با دکتر مرشد و موسوی زاده قرار گرفت که با شکست ائتلافشان به مجلس راه نیافت.

وی پس از تحصیل در حوزه علمیه قم و اخذ درجه اجتهاد در دهه ۱۳۳۰ به آمریکا رفت و انجمن اسلامی دانشجویان کانادا و آمریکا را تأسیس کرد که صادق قطب زاده، مصطفی چمران و پس از مدتی ابراهیم یزدی وارد آن شدند. او همچنین پس از استعفا از سرپرستی سفارت ایران در واشینگتن و در دوران اقامت در آمریکا و در جریان بحران گروگان‌گیری در سفارت آمریکا تلاش نافرجامی را برای پایان این ماجرا انجام داد.

کتاب‌شناسی

  • حکمت و حکومت
  • متن کامل خاطرات مهدی حائری، مهدی حائری یزدی، حبیب لاجوردی (ویراستار)، ناشر: صفحه سفید
  • هرم هستی: تحلیلی از مبادی هستی شناسی تطبیقی، مهدی حائری یزدی، مسعود علیا (ویراستار)، ناشر: موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران
  • سیاست‌گری و سیاست‌اندیشی: زندگی و فکر سیاسی، مهدی حائری یزدی، ناشر: علم
  • دیدار با رفیقان، مهدی حائری یزدی، تقی واحدی، ناشر: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان – ۱۳۸۱
  • علم کلی، مهدی حائری یزدی، ناشر: موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران
  • جستارهای فلسفی (مجموعه مقالات)، مهدی حائری یزدی، مسعود علیا (ویراستار)، ناشر: موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران
  • کاوشهای عقل نظری، مهدی حائری یزدی، ناشر: موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران
  • کاوشهای عقل عملی: فلسفه اخلاق، مهدی حائری یزدی، ناشر: موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران
  • شرح اصول کافی: کتاب عقل و جهل، کتاب توحید، مهدی حائری یزدی، ناشر: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، حکمت

 

درباره زندگی و مرگ امام موسی صدر امام موسی صدر یکی از جذاب ترین چهره های انقلابی شیعه در دهه 40 و 50 شمسی، مرد بلندبالا و خوش چهره ای که لبنان را به کانونی برای تجمع نیروهای انقلاب...
زندگی و مرگ شهید مطهری دکتر مرتضی مطهری شهید آیت الله مطهری در 13 بهمن 1298 هجری شمسی در فریمان واقع در 75 کیلومتر شهر مقدس مشهد در یک خانواده اصیل روحانی چشم به جهان گشو...
بیوگرافی مانی پیامبر نقاش   مانی زادروز ۲۱۶ میلادی روستای مردینو در اطراف تیسفون درگذشت ۲۷۶ میلادی ایران جندی شاپور آرامگاه جندی شاپور مح...
بیوگرافی امام فخر رازی   فخر رازی زادروز ۵۴۳ (قمری) ری درگذشت ۶۰۶ (قمری) هرات آرامگاه هراتمرادخان محل زندگی ری،هرات،خراسان ملیت ایر...
زندگی و مرگ امام محمد غزالی محمد غزالی به سال ۴۵۰ هجری قمری در توس از اعمال خراسان دیده به جهان گشود. در دوران کودکی در زادگاهش تعلیمات خود را فرا گرفت. پدرش از رشتن پشم، گذران ز...