به سایت photo-biography.net خوش آمدید.

بیوگرافی امير نظام گروسي

بیوگرافی امیر نظام گروسی

بیوگرافی امير نظام گروسي

 

نام کامل حسنعلی‌خان امیرنظام‌ گروسی
معروف به امیرنظام گروسی
سالار لشکر
امیر تومان
سالار عسکر
زادروز ۱۲۰۱ هجری شمسی
زادگاه بیجار،
تاریخ مرگ ۱۲۷۸
محل مرگ کرمان،
اطلاعات سیاسی
فعالیت‌ها سیاستمدار
دیپلمات
حاکم
وزیر

 

حسنعلی‌خان گروسی (۱۲۰۱ بیجار – ۱۲۷۸ کرمان) ملقب به امیرنظام گروسی سیاستمدار٬ وزیر، دیپلمات، ادیب و خوشنویس دوره قاجار بود.

زندگی‌نامه

حسنعلی‌خان امیرنظام‌ گروسی از کردهای منطقه گروس و از طایفه کبودوند بود که در سال ۱۲۰۱ (۱۲۳۶ ه.ق) در بیجار مرکز ولایت گروس متولد شد، مادرش اصالتا ارمنی و پدرش محمدصادق خان جزء رجال بزرگ دربار فتحعلی شاه بود. حسنعلی‌خان از هشت سالگی تا هجده سالگی به تحصیل پرداخت و فارسی و عربی و تاریخ ادبیات را فرا گرفت و در نقد اشعار کردی و فارسی و عربی و ضبط تواریخ و انشا و حسن خط به مقام عالی رسید. او شخصی عارف و دانشمند و خطاط و از جمله نویسندگان زبر دست و ماهری است که سبک معروفی نیز دارد.

سالشمار زندگی‌سیاسی

  • ۱۲۵۲ق با دریافت درجه سرهنگی به عنوان فرمانده افواج گروس منصوب شد
  • ۱۲۵۳ با سمت سرهنگی در اردوی محمد شاه در محاصره هرات شرکت کرد و از خود لیاقت خوبی نشان داد.
  • از سال ۱۲۵۴ تا ۱۲۵۷ ق حسنعلی خان به همراه افواج گروس به محافظت از ارگ تبریز مأمور گشت .
  • از سال ۱۲۵۷ق تا ۱۲۹۵ق برای محافظت از سرحدات کرمانشاه در برابر عثمانی انتخاب شد.
  • ۱۲۶۰ق با نسبت دادن پدرکشی به وی، او را از کار برکنار کردند که در همین زمان حاج میرزا آقاسی صدراعظم محمد شاه نظر به عداوتی که با خانواده حسنعلی خان داشت (چنانکه خود امیر نظام در چند نامه اش به آن اشاره می کند)، حکومت موروثی گروس را از دست خاندان حسنعلی خان گرفته و به ابراهیم خان سرتیپ سلماسی سپرد.
  • ۱۲۶۴ق ناصرالدین شاه که به تخت نشست و امیرکبیر را به عنوان صدراعظم برگزید حسنعلی خان نیز توانست به کمک امیرکبیر حکومت از دست رفته گروس را مجدداً به خاندان خود برگرداند و بار دیگر ریاست افواج گروس را بر عهده گرفت.
  • ۱۲۶۵ ق حسنعلی خان جهت سرکوبی فتنه سالار راهی خراسان شد و توانست موفقیتی به دست آورد، اندکی بعد از فتنه سالار

در سال ۱۲۶۶ ق حسنعلی خان به صوابدید امیرکبیر مأمور سرکوبی ملا محمدعلی زنجانی از پیروان باب در زنجان شد و به مناسبت موفقیت در این مأموریت به مقام جنرال آجودانی شاه رسید.

  • ۱۲۶۷ ق حسنعلی خان جزء ملتزمین رکاب ناصرالدین شاه در سفر به اصفهان بود. به نظر می رسد حسنعلی خان در همین سفر و در اردوگاه سلطانیه کتاب پندنامه یحیویه را برای پسرش یحیی خان به نگارش درآورده است. پس از بازگشت به تهران مدتی ریاست افواج گارد سلطنتی را برعهده گرفت.
  • ۱۲۷۱ ق با داشتن مقام ریاست افواج گروس برای بازگرداندن نظم و امنیت به مشهد مأمور انتظامات آن شهر شد.
  • ۱۲۷۲ ق حسنعلی خان با سپاه خود به همراه حسام السلطنه والی خراسان عازم تسخیر هرات شد، پس از محاصره طولانی، هرات را فتح کردند و حفاظت از هرات را برعهده حسنعلی خان گذاشتند.

در سال ۱۲۷۳ حسنعلی خان به دلیل خدمات شایسته ای که انجام داده بود به تهران فرا خوانده شد و مورد التفات شاه قرار گرفت.

  • ۱۲۷۳ ق به دلیل اعتراض دولت انگلستان نسبت به فتح هرات، سرچارلز موره وزیر مختار انگلیس در ایران، برای نشان دادن اعتراض خود تهران را ترک کرد و به بغداد رفت، بعد از اندک مدتی که بین ایران و انگلیس صلح پاریس منعقد شد، دولت مرکزی حسنعلی خان را مأمور بازگرداندن سرچارلز موره به ایران کرد، وی در این مأموریت نیز لیاقت و شایستگی خود را نشان داد، در همین سال حفاظت از بیوتات و خزانه شاهی به مدت یک سال، یعنی تا ۱۲۷۵ ق به وی واگذار شد.
  • ۱۲۷۵ ق پس از عزل اعتمادالدوله نوری صدراعظم و مراجعت فرخ خان امین الدوله ایلچی مخصوص دولت ایران در دربار کشورهای اروپایی، حسنعلی خان گروسی به عنوان وزیر مختار از طرف سعید خان انصاری وزیر امور خارجه و به درخواست ناصرالدین شاه به اروپا (پاریس) مأمور شد. در این مأموریت وی سرپرستی ۴۲ نفر دانشجوی ایرانی را که قصد ادامه تحصیل به سبک اروپایی را داشتند بر عهده گرفت و از هیچ کوششی جهت یاری دادن به آنها دریغ نمی کرد.
  • ۱۲۷۶ ق به عنوان مأمور فوق العاده و وزیر مختار مخصوص در پاریس انتخاب شد. سفارت حسنعلی خان در اروپا هفت سال طول کشید. وی علاوه بر وظایفش در سفارت بیشتر اوقات خود را صرف بازدید از کارخانجات، مدارس، بیمارستانها و … می کرد. در همین دوران مورد توجه زمامداران اروپایی قرار گرفت و توانست از آنها نشانهای دولتی دریافت نماید، از جمله نشان سنت موریس و سنت لازار از ایتالیا عقاب سفید از آلمان، لوژیون دونور از فرانسه، لئوپلد از بلژیک، دانبرک از دانمارک، کوردون از روسیه و . مجیدیه از عثمانی را از آن خود کرد.
  • ۱۲۸۱ ق برای مدت کوتاهی به تهران آمد و مجدداً با همان سمت به پاریس برگشت اما بعد از یک سال ۱۲۸۲ ق به علت مختل شدن مزاجش به ایران بازگشت.
  • ۱۲۸۳ ق با تأسیس دارالشوری کبری به عضویت آن پذیرفته شد و به مدت ۵ سال در این مقام باقی ماند.
  • ۱۲۸۷ ق فرزند ارشدش یحیی خان که فرمانده فوج گروس در کرمان بود وفات یافت و حسنعلی خان را در ماتم فرو برد.

در همین سال ۱۲۸۷ ق سپهسالار وزیر مختار ایران در استانبول به ایران بازگشت و به صدراعظمی ناصرالدین شاه برگزیده شد. حسنعلی خان به جای وی در سال ۱۲۸۸ ق به سفارت استانبول فرستاده شد، مدت اقامتش ۱۴ ماه به طول انجامید. در این مدت حسنعلی خان با زیرکی تمام از سیاست ایران در برابر عثمانیها دفاع کرد، نهایتاً در سال ۱۲۸۹ ق ضعف مزاج خود را در آب و هوای استانبول بهانه کرد و به ایران بازگشت.

  • ۱۲۸۹ ق به عنوان وزیر فواید عامه در دولت سپهسالار منصوب و به عضویت شورای وزیران نیز پذیرفته شد و همچنین به درجه امیر تومانی نائل آمد. علی رغم بی برنامگی و بی نظمی که در آن دوران، در امور اداری وزارتخانه ها رایج بود حسنعلی توانست اقدامات نسبتاً مهمی در زمینه اصلاحات انجام دهد از جمله می توان به فعالیتهای عمرانی و زیربنایی، همچون ایجاد شبکه راه آهن و راه سازی اشاره کرد. در سال ۱۲۹۰ ق ناصرالدین شاه که به تشویق سپهسالار عازم اروپا شد، حسنعلی خان با سمت وزیر فواید عامه از جمله ملتزمین رکاب وی بود.

یکی از وقایع مهم دوران سلطنت ناصرالدین شاه طغیان اکراد به رهبری شیخ عبیدالله شمزینی و حمزه آقا منگور در مناطق آذربایجان، ساوجبلاغ در سال ۱۲۹۷ ق بود که دولت مرکزی به کرات، به دفع آنها اقدام کرد اما نتیجه ای در بر نداشت، نهایتاً دولت مرکزی تصمیم گرفت این بار نیز از فراست و زکاوت حسنعلی خان در دفع این فتنه استفاده کند و حسنعلی خان هم در مقام وزیر فواید عامه این مأموریت را پذیرفت و در چندین نوبت اکراد را سرکوب کرد تا اینکه در سال ۱۲۹۸ق با اقداماتی حساب شده توانست حمزه آقامنگور، رهبر شورشیان را به قتل رساند و سبب دفع فتنه وفساد در آن منطقه گردد.

قتل حمزه آقا مورد اعتراض دولت روسیه واقع شد و حسنعلی خان مشروحه ای مفصل در جواب آنها به علاءالدوله امیر نظام نوشت.

  • ۱۲۹۹ ق حسنعلی خان با دریافت یک قبضه شمشیر مرصع و لقب سالار عسکری از ناصرالدین شاه به ریاست قشون آذربایجان منصوب گردید.
  • ۱۳۰۰ ق بعد از مرگ محمدرحیم خان علاءالدوله «امیر نظام» به پیشنهاد مظفرالدین میرزا ولیعهد آذربایجان، تصدی امور پیشکاری آذربایجان به حسنعلی خان داده شد و لقبش را به «سالار لشکر» ارتقاء دادند. مهمترین اقدام حسنعلی خان در این برهۀ زمانی یاری دادن به حاج میرزا حسن رشدیه در تأسیس مدرسه رشدیه در تبریز بود.
  • ۱۳۰۳ ق ولیعهد مظفرالدین میرزا با اعطای شمشیر مرصعی به حسنعلی خان او را به لقب امیر نظام مفتخر کرد.
  • ۱۳۰۹ق از وقایع مهم دیگر دوران پیشکاری امیرنظام در آذربایجان مسئله امتیاز رژی و شورش مردم تبریز علیه این قرارداد در سال ۱۳۰۹ بود، که امیر نظام در مقام والی شهر، از اجرای دستور ولیعهد جهت تیراندازی به سمت مردم تمرّد کرد، به دنبال آن در همان سال او را از پیشکاری آذربایجان عزل و به تهران احضار کردند و مورد بازخواست قرار دادند، بعد از مدتی بنا به درخواست ناصرالدین شاه امیر نظام را با همین سمت پیشکاری برای آذربایجان پیشنهاد دادند. اما امیرنظام سلامت مزاج و پیر شدن خود را بهانه کرد و از این امر صرف نظر نمود.
  • ۱۳۱۰ ق امیرنظام پس از استعفا از پیشکاری آذزبایجان و آمدن به تهران، مدت دو ماه بیکار بود تا اینکه در ۱۳۱۰ ق برای بار دوم به حکومت کردستان، کرمانشاهان، گروس، همدان و مناطق همجوار منصوب شد. وی از همان ابتدای ورود در این مناطق دست به اقداماتی اصلاحی زد که بسیاری از منابع آن دوره و همچنین منابع محلی اقدامات و صفات حمیده او را مورد ستایش قرار داده اند.
  • ۱۳۱۲ ق بعد از دفع آشوبها و شورشها بنا به ضرورت امیرنظام را از حکومت کردستان و کرمانشاهان عزل و به تهران احضار کردند تا به حکومت نواحی چون خراسان یا شیراز که دچار نابسامانی شده بودند فرستاده شود، اما نهایتاً نتیجه ای حاصل نشد.
  • ۱۳۱۳ق مجدداً برای سامان دادن به مناطق کردستان و کرمانشاه به آن ولایات برگشت.
  • ۱۳۱۴ق مأمور دفع اغتشاشات همدان و متعاقب آن کردستان شد در همین دوران پسرش عبدالحسین خان سالارالملک را از سوی خود نایب الحکومه کردستان کرد، و خود مجدداً به پیشکاری ولیعهد محمدعلی میرزا به جای میرزا علی خان امین الدوله به اذربایجان رفت.
  • ۱۳۱۶ ق یکی از مسائل مهم پیشکاری مجدد امیر نظام در تبریز در سال ۱۳۱۶ ق قحطی نان بود که بزرگان و انبارداران وابسته به دربار گندم را احتکار کرده و به فروش نرساندند و این موجب اعتراض مردم در خیابانها و قتل عام بسیاری شد، نهایتاً این شورش به دستور محمدعلی میرزا ولیعهد و به دست امیر نظام گروسی خاموش شد و توانستند مشکل را تا حدودی حل کنند، اما این بار امیر نظام بر خلاف دوره پیشکاری مظفرالدین میرزا که مدتی طولانی در آذربایجان بود، دو سال بیشتر دوام نیاورد، چرا که بین ولیعهد و او اختلاف بالا گرفت و نهایتاً به دلیل نامساعد بودن اوضاع و کبر سن در ذیقعدۀ ۱۳۱۶ از پیشکاری آذربایجان استعفا کرد و از راه قفقاز و ترکستان به تهران رفت.
  • ۱۳۱۷ ق مقارن استعفای امیر نظام از پیشکاری آذربایجان اوضاع ولایت کرمان بر اثر خشکسالی و نیز بی تدبیری آصف الدوله بسیار آشفته بود، پس دولت مرکزی حسنعلی خان را که در دوران کهولت به سر می برد به والی گری کرمان و بلوچستان منصوب کرد، وی در سال ۱۳۱۷ ق وارد شهر شد و مردم در نهایت شور و شعف به استقبالش آمدند. امیرنظام در این ولایات نیز دست به اقدامات اصلاحی زد، به طوری که در کمتر از شش ماه اوضاع آشفته کرمان سر و سامان پیدا کرد.

ذوق ادبی و هنری امیر‌نظام

امیرنظام گروسی در کنار تدابیر سیاسی ـ نظامیش، شخصی صاحب ذوق، شعردوست، سخن شناس، ادیب، فاضل و از جمله نویسندگان چیره دست بود که در شیوه نگارش و انشاء خط روشی ابتکاری و منحصر به فرد به نام «شیوۀ امیرنظام» را برای خود برگزید. همچنین از وی دو اثر ارزنده ادبی به صورت مکتوب به نامهای منشآت و پندنامه یحیویه به جای مانده است که هر کدام نمونه ای از کمال و پختگی و شیوه نگارش او می باشد. هنر بزرگ او در ساده نویسی بود از جمله یادگارهای امیر نظام چاپ کلیله و دمنه است. این کتاب را به اشاره او، به وسیله حاج وکیل اعتمادالممالک تصحیح گردیده و سپس به خط میرزاباقر فخرالکتاب و به نفقه خود امیر نظام چاپ شده است.

از جمله مکتوبات او عبارتند از:

  • منشآت
  • پند‌نامه یحیویه
  • نامه‌های دیوانی

مرگ

امیر نظام گروسی در پنجم رمضان ۱۳۱۷ ق در سن ۸۱ سالگی دیده از جهان بست و بنا به وصیت خودش در باغ ماهان کرمان در جوار شاه نعمت الله ولی در مقبره ای که برای خود بنا کرده بود به خاک سپرده شد.

 

خانه امیر‎‌نظام گروسی

خانه امیرنظام گروسی که در دوره ناصرالدین شاه و در زمان پیشکاری امیر نظام گروسی و توسط وی ساخته شده‌است در سال ۱۳۷۰ توسط سازمان میراث فرهنگی خریداری شد با شماره ۱۷۴۹ در فهرست آثار ملی کشور ثبت گردید. پس از مرمت و بازسازی بنا با حفظ ویژگی‌های معماری و شاخص‌های سنتی بنا به عنوان موزه قاجار مورد استفاده قرار گرفت. این موزه در نزدیکی مقبره الشعرا تبریز که مدفن بیش از ۴۰۰ شاعر نامی از جمله شهریار، قطران، اسدی طوسی، فاریابی و ثقهالاسلام است قرار دارد.

امیر‌نظام از نگاه دیگران

حسنعلی خان امیرنظام گروسی جزء معدود رجال خوشنام و درستکار و در عین حال پر نفوذ دوره قاجاریه به شمار می رود، که همواره مورد لطف و عنایت بی چون و چرای همگان از شاه گرفته تا پایین ترین رتبه های درباری و دولتی بوده است. امیر نظام ۶۴ سال از عمر خویش را به طور مستمر در امورات مختلف سیاسی ـ نظامی و فرهنگی صرف خدمت به این سرزمین کرد، در حالی که در این دوره طولانی خدمت، او از بیان حقیقت هیچ باکی نداشته و کوچکترین خیانتی از او نسبت به حکومت مشاهده نشد. او فردی ملی گرا ودر عین متجدد و اصلاح طلب و آشنا به فرهنگ نوین غرب بود. با وجود اینکه مدتی در اروپا زندگی کرد، اما هیچگاه ظواهر زیبای تمدن غرب او را فریب نداد و همچنان سنتهای ایرانی را در هر جایگاه و مکانی که بود حفظ می کرد
میرزا شکر الله سنندجی (فخرالکتاب) صاحب کتاب «تحفه ناصری» می‌گوید: امیر نظام شخصی نجیب و بسیار بزرگ منش و با وجود است. این امیر با تدبیر صاحب شمشیر، خودبینی و خود آرایی و تجمل و تکبر را بسیار مکروه می دانست. و در مورد او شعری نیز گفته بود:

کف جودش چو نیسان بود **** محضرش بی گمان گلستان بود

امیر نظام خان مورد وصف اشخاص معتبری از جمله: بابا مردوخ روحانی مولف کتاب ارزشمند «تاریخ مشاهیر کردستان»، جرج کرزن وزیر امرخارجه آن زمان انگلستان، شیخ محمد مردوخ، عباس اقبال آشتیانی، دکتر محمدجعفر محجوب و…… بود.

امیرنظام گه‌گاهی از روی تفنن به نظم هم می‌پرداخته‌ است. از آثار وی: «منشآت امیرنظام» و «پندنامه» که به خط خود برای فرزندش یحیی نوشته‌ است.

او مبدع شیوه‌ای خاص در خط شکسته به شمار می‌رود.

امیر‌نظام در نگاه شاعران

ایرج میرزا شاعر معروف دوره مشروطه از کودکی با امیر نظام آشنایی داشت و امیرنظام که متوجه قریحه و استعداد او شده بود از جوانی شغل‌های دولتی و آموزشی را به او واگذار کرده بود. ایرج در وصف میر نظام اشعاری متعددی سروده است از جمله یکی از آنها :

حسب مرد هنرمند به فضل است و ادب شکر ایزد که مرا فضل و ادب گشته حسب
مرد آن نیست که بر الصل و نصب فخر کند مرد آن است کزو معتبر آید منصب
چون امیرالامر صدر اجل میر نظام معدن دانش و کان هنر و بحر ادب
طلب دولت و عزت ننماید زیراک دولت و عزت او را بنماید طلب
زرخش تابد مردی چو ستاره ز فلک ز کَفَش زاید رادی چو شراره ز لهب
دوستانت همه در نعمت و در عیش دشمنانت همه در محنت و در رنج و تعب

ادیب‌الممالک فراهانی نویسنده و مدیر روزنامه های : ادب ، مجلس ، عراق عجم و آفتاب بود که در مدح امیر نظام شعر های فراوانی گفته که گزیده ای از آن:

باغ پیروز و چمن پدرام است یار در مجلس و می در جام است
فال فرخنده و گیتی به مراد بخت بیدار جهان بر کام است
بارک الله که امیرم گه رزم در یکی بیشه دو صد ضرغام است
کلک تو طوطی شکر شکن است رمح تو ماهی بحر آشام است
از لبت هرچه تراود مطبوع گر همه لطف ، و گر دشنام است

 

رحیم معینی کرمانشاهی نیز می گوید

از امیر نظام گروسی گوش کن قصه ای و، پند گیر
بود حاکم به شهر کرمانشاه تا نظامش دهخد به هر تدبیر
اتفاق افتاد دزدی را بگرفتند و به همان تقصیر
بکشادند، سوی دیوانش بنهادند پاش در زنجیر
چون به نطعش نشاند جلادی به تضرع فتاد نزد امیر
شوخ طبعی میان مجلس بود معترض شد به آن امیر کبیر
که امیر نظام میگوید سخنی آخر ای رفیق بصیر
هر کس هر چه هست من باید به زبان ناورم کلام حقیر
با ادب گوی هر چه می گویی با ادب با شو کس مکن حقیر
بیوگرافی دکتر ولی‌ الله سیف ولی‌الله سیف در سال ۱۳۳۱ دیده به جهان گشود. وی دارای مدرک دکترای حسابداری و امور مالی از دانشگاه علامه طباطبایی است. سوابق کاری ولی‌الله سیف: ...
بیوگرافی محمد رضا باهنر | محمدرضا باهنر | محمد رضا باهنر ویکی پدیا | وبلاگ محمد رضا باهنر | پسر محمد رضا باهنر | همسر محمدرضا باهنر | سایت محمد رضا باهنر | دکتر محمد رضا ...
بیوگرافی بیژن نامدار زنگنه بیژن نامدار زنگنه در سال ۱۳۳۱ در شهرستان کرمانشاه دیده به جهان گشود. وی تحصیلات ابتدایی و دوره اول متوسطه را در زادگاه خود ادامه داد و دوره دوم متوسط...
بیوگرافی و زندگی نامه محمد باقر قالیباف | محمد باقر قالیباف | محمد باقر قالیباف و همسرش | محمد باقر قالیباف کیست | محمد باقر قالیباف را بهتر بشناسیم | محمد باقر قالیباف ویکی | محمد باقر ...
بیوگرافی غلامحسین نوذری | غلامحسین نوذری | غلامحسین نوذری کجاست | غلامحسین نوذری نفت | رزومه غلامحسین نوذری | سمت جدید غلامحسین نوذری | بیوگرافی غلامحسین نوذری | سمت غلام...
بیوگرافی جواد اطاعت | جواد اطاعت | جواد اطاعت جام زهر | جواد اطاعت+مناظره | جواد اطاعت ویکی پدیا | جواد اطاعت در کابینه روحانی | سایت جواد اطاعت | مناظره جواد اطاعت و...
بیوگرافی علیرضا زاکانی | علیرضا زاکانی | علیرضا زاکانی کیست | علیرضا زاکانی نماینده | علیرضا زاکانی کارنامه | علیرضا زاکانی تحصیلات | علیرضا زاکانی سایت | علیرضا زاکانی ...
عصمت الملوک دولتشاهی آخرین همسر رضاشاه عصمت الملوک دولتشاهی، نواده فتحعلی شاه قاجار که محبوب ترین همسر رضاشاه بود. فرزندان رضاشاه از عصمت عبارت از: عبدالرضا، احمدرضا، محمو...
بیوگرافی دکتر داود زارعیان دکتر داود زارعیان در سال ١٣۴۴ در شهرستان دامغان به دنیا آمد. وی مدرک کارشناسی خود را در سال 1367 در رشته علوم اجتماعی با گرایش علوم ارتباطات، روزنامه...
درباره زندگی و مرگ شهید رجایی محمدعلی رجایی محمدعلی رجایی، دومین رئیس جمهور ایران است که کوتاه ترین دوران ریاست جمهوری در ایران را نیز داشته است. او به مدت تنها 28 روز بر مسند ر...
بیوگرافی محسن رضایی | محسن رضایی | محسن رضایی بازگشت به سپاه | محسن رضایی سایت | محسن رضایی اختلاس | محسن رضایی و همسرش | محسن رضایی سپاه | محسن رضایی در روز قدس | مح...
بیوگرافی و زندگی نامه مرضیه افخم | مرضیه افخم | مرضیه افخم facebook | مرضیه افخم فیس بوک | مرضیه افخم youtube | مرضيه افخم فيس بوك | مرضيه افخم | مرضیه افخم تحصیلات | مرضیه افخم و...
محمدرضا پهلوی متولد 4 آبان 1298، سومین فرزند رضاشاه، اولین پسر وی و دومین فرزند (به همراه خواهر دوقلویش اشرف) از تاج الملوک آیرملو بود که جانشین پدر شد. محمدرضا شاه...
احمدرضا پهلوی احمدرضا پهلوی هشتمین فرزند و پنجمین پسر رضاشاه و دومین فرزند از عصمت بود. در 5 مهر 1304 به دنیا آمد، پس از تحصیلات ابتدایی مشغول تحصیل در مدرسه نظا...
غلامرضا پهلوی غلامرضا پهلوی تنها فرزند رضا شاه پهلوی از ملکه توران در 25 اردیبهشت 1302 در تهران به دنیا آمد. وی نیز همراه برادران ناتنی (عبدالرضا، احمدرضا و محمد...