وضعیت اقتصادی و اجتماعی مردم در دوره هخامنشیان

اقتصاد هخامنشیان با توجه به موقعیت جغرافیایی آنها و کمبود آب در ایران بیشتر بر پایهٔ اقتصاد تجاری بود. سرزمین هخامنشیان به عنوان واسطه کالاهای ترانزیتی بین سه قارهٔ آسیا، اروپا و افریقا عمل می‌نمود و از این راه درآمد سرشاری نصیب شاهنشاهان هخامنشی می‌شد. در دورهٔ هخامنشیان تجارت اهمیت به سزایی دشت. جنبهٔ محلی تجارت عبارت بود از مبادلهٔ کالا بین مردم ده نشین و کوچ نشین. ضمنأ بین ایالات مترقی حکومت و کشورهای همسایه نیز تجارت اشیای زینتی و همچنین منسوجات و بعضی از فراورده‌های کشاورزی، از قبیل غلات و خرما رواج داشت. این تجارت در شاهراه‌های بزرگی که در جهات متفاوت کشور با یکدیگر تقاطع داشتند انجام می‌شد.

در عهد هخامنشی نخستین قدم‌ها در تنظیم اقتصاد ملی برداشته شد. دولت مالیاتی وضع کرد که از املاک، مزارع، باغ‌ها، احشام و معادن گرفته می‌شد. نوعی مالیات متعلق به زمین وجود داشت که کاملأ شبیه مالیات بر مصنوعات صنعتی بود. عوارضی بر رصیف‌های بنادر وضع کرده بودند. مالیاتی که توسط عمال جمع‌آوری می‌شد، در صندوق ایالات گرد می‌آمد و سپس به خزانه ارسال می‌شد. از زمان ایجاد شاهنشاهی هخامنشی، جهان در عصر اقتصادی مساعدی قدم گذاشته بود. روابط تجارتی بین نواحی که سابقاً وجود نداشته – مثلاً بین بابل و یونان- ایجاد شد و توسعه یافت. بر اثر احتیاج به محصول، نرخ منافع (بهره)، مانند بهای جنس افزوده شد، به استثنای اجناسی که حمل آنها مشکل بود مانند گاو، به عکس بهای زمین در ایران و یونان پائین آمد.

در زمینه مناسبات ارضی اسناد موجود نشان می‌دهند که نظام مالیاتی براساس مسّاحی دقیق زمین‌ها تعیین می‌شد و به نسبت پر آبی و کم آبی منطقه و حاصل‌خیزی زمین، تغییر می‌کرد. چنان که متذکر شدیم، آبیاری مصنوعی چه به وسیله ایجاد قنات‌ها یا بستن آب‌بندها- و به اصطلاح امروز سدها- در بالا بردن سطح درآمد کشاورزان به ویژه دولت اهمیت داشت. مالکان زمین‌ها، اگر صاحبان قنات‌ها نبودند می‌توانستند با دادن آب‌بها از آن استفاده کنند و در مواقع کم بارانی و پائین رفتن سفرهٔ آب‌های زیرزمینی و در نتیجه کم شدن آب قنات‌ها و حتی خشک شدن موقتی آنها، از میزان مالیات زمین کاسته می‌شد. در سراسر متصرفات آسیایی هخامنشیان سد و قنات دو عامل عمده کشاورزی بود که اولی، یعنی سدها را، جز در مناطق کنار رودخانه‌های کوچک محلی، دولت می‌ساخت و در اختیار داشت و احتمال دارد که در دوره مورد بحث ما کمک‌هایی نیز به کشاورزان در جهت ایجاد قنوات و آب‌بندهای محلی صورت می‌گرفت.

در همه ممالک به کارهای عام‌المنفعه- که استعداد تولیدی را افزون می‌کرد- اقدام نمودند. حفر قنوات زیرزمینی، که در ایران و بعضی نواحی کم آب دارای اهمیت اساسی است، کاری است که در زمان شاهان هخامنشی تحقق یافت. باید قبول کرد که در آن زمان، در شاهنشاهی هخامنشی به خشک کردن باتلاق‌ها می‌پرداختند، زیرا یونانیان این کار را در همان عصر انجام می‌دادند. کشاورزی توسعه یافت، و بر اثر جنگها، خارجیان نباتات سودمند و ایران را شناختند و در کشور خود کاشتند. در درجه اول آنها اسپست قرار داشت که به وفور در دره‌های ماد به عمل می‌آمد، و خوراک عالی اسبان به شمار می‌رفت. جنگهای مادی آن را برای تغذیه سواره نظام پارس به یونان برد، و مردم آن کشور کاشت آنرا اقتباس کردند. در نتیجه همان جنگها خروس، کبوتر سفید و طاوس- که بومی آسیا هستند- به اروپا حمل شدند.

کورش در دوران زمامداری خود، از سیاست اقتصادی و اجتماعی عاقلانه‌ای که کمابیش بر اساس خواسته‌های کشورهای وابسته بود، پیروی می‌کرد او تمامی زمین‌های قابل کشت را دقیقأ مساحی نمود و در اختیار مردمان تهیدست قرار داد، حفر قنوات زیرزمینی نیز از دیگر اقدامات اساسی او و جانشینانش بود. از این سخن او که می‌گوید: «رفتار پادشاه با رفتار شبان تفاوت ندارد، چنانکه شبان نمی‌تواند از گله‌اش بیش از آنچه به آنها خدمت می‌کند، بردارد. همچنان پادشاه از شهرها و مردم همان‌قدر می‌تواند استفاده کند که آنها را خوشبخت می‌دارد.» و نیز از رفتار و سیاست همگانی او، به خوبی پیداست که وی تحکیم و تثبیت پادشاهی خود را در تأمین خوشبختی مردم می‌دانست و کمتر به دنبال زراندوزی و تحمیل مالیات بر کشورهای وابستهٔ خود بود. او در دوران کشورگشایی نه تنها از کشتن و کشتارهای وحشتناک خودداری کرد بلکه به باورهای مردم احترام گذاشت و آنچه را که از کشورهای شکست‌خورده ربوده بودند، پس داد. «بر اساس تورات، پنج هزار و چهار سد ظرف طلا و سیم را به بنی‌اسراییل می‌بخشد، پرستش‌گاه‌های مردم شکست‌خورده را می‌سازد و می‌آراید.» و به گفتهٔ گزنفون، رفتار او به گونه‌ای بوده که «همه می‌خواستند جز خواستهٔ او چیزی بر آنها حکومت نکند.» کمبوجیه با آنکه از کیاست کورش بهره‌ای نداشت و از سیاست آزادهٔ وی پیروی نمی‌کرد، در دوران توانمندی خود به گرفتن مالیات از مردم شکست‌خورده نپرداخت، بلکه مانند کورش بزرگ به گرفتن هدیه‌هایی چند قانع بود.

اما از دورهٔ خشایارشا به بعد به واسطهٔ عدم لیاقت شاهنشاهان هخامنشی وضع اقتصادی هخامنشیان دچار رکود شد و مالیات بومیان ساکن ایران را خرد می کردفزونی پی در پی خراج و آزمندی مأموران هخامنشی که دو عامل برجسته بودند، مانع پیشرفت و گسترش کشاورزی و آبیاری، داد و ستد و بازرگانی و تولید فراورده‌های دست ساخته می‌شد که همه از ویژگی‌های روزگار آغازین و پر آرامش شاهنشاهی هخامنشی از دورهٔ کورش تا خشایارشا بودند و مایهٔ رونق و بهره جویی بسیاری از مردم می‌شدند

غذای مَرد پسند؛ خوراک مرغ و آلو سیاه مجله آشپزی مثبت: خورش مرغ و آلو از جمله غذاهای معروف است که همه ما حداقل یکبار آن را امتحان کرده ایم. امروز در این مطلب می خواهیم خوراک مرغ و آلو ...
درمان چسبندگی رحم، چگونه است؟ سوالبا سلام من مجردو شاغل و46ساله.درد ناحیه زیر شکمم در سمت چپ را مدت 6ساله تحمل میکنم.متخصصان زیادی مراجعه کردم با سونوازرحم واز مقعد تشخیص کیست...
مسعود زریبافان ؛ پرونده باز بنیاد شهید پرونده باز بنياد شهید تفحص از بنیاد شهید به پیچ‌وخم عجیبی رسیده، با این حال خطاهای مکرر مدیریتی مسعود زریبافان، از یاران حلقه نزدیک احمدی‌نژاد بر ک...
دفعات مدفوع نوزاد، راهنماییم کنین سوالسلام نوزاد من روز یازدهم این ماه دو ماه تمام شد رفت تو سه ماه .نوزاد من همیشه یک روز در میان یا دوروز درمیان مدفوع میکرد ولی الان از روز پنجش...
از کجا بفهمیم خونریزی گوارشی داریم؟ خونریزی گوارشی خونریزی گوارشی تحتانی خونریزی گوارشی در کودکان خونریزی گوارشی(gib) خونریزی گوارشی کودکان خونریزی گوارشی فوقانی خونریزی گوارشی Ppt خونر...
سوپ جالب با طعم پیاز آیا تابحال سوپ پیاز انگلیسی را امتحان کرده اید این سوپ چه خاصیت هایی برای سلامتی تان به همراه دارد ترفندهای سرآشپز برای  تهیه این سوپ چگونه است ؟بر...
راه های اجتماعی شدن کودکان سوال مخاطب نی‌نی‌بان: پسری یک سال و نیمه دارم که  با دختر بچه ها خیلی بد رفتار می کنه و مدام موهاشون رو می کشه. ولی با پسرها خوب بازی می کن...
شیردادن به نوزاد، نکاتی برای روزهای اول فرزند دلبند خود را در همان ساعت اول عمر با شیر مادر تغذیه کنید. تماس پوست با پوست مادر و نوزاد از لحظه تولد و شروع تغذیه در طی ساعت اول زندگی ، س...
تنبیه بدنی کودکان، عوارض خطرناک این که کودک اذیت یا اشتباه کند و پدر یا مادر یا معلم از دست او به شدت عصبانی شود، طبیعی است اما این ها بهانه های خوبی برای کتک زدن کودک نیستند. ز...
مرگ والدین، چگونگی آماده سازی بچه سوالدر مورد رفتار با کودکی 2 و نیم ساله که پدر از دست داده و چگونگی بیان مرگ پدر و جواب دادن به کودک در مورد پرسشهایی که در مورد پدرش می پرسد بند...
کدام مواد غذایی سرشار از پروبیوتیک هستند؟ انواع گوناگونی از باکتری ها در فلور روده انسان وجود دارند که خیلی از این باکتری ها برای بهینه غذا مفید میباشند.یک دسته از این باکتری ها پروبیوتیک نام ...
مشکلات شیردهی، چرا پستانم را نمی گیرد؟ سوالباعرض سلام و خسته نباشید من درباره پسر 6ماهه ام که از  4ماهگی سینه من را نمیگیرد سوال دارم الان من شیرم را میدوشم اما هرروز کمتر میشود خیلی ن...
عکس همسر مکزیکی کریستیانو رونالدو   کریستیانو رونالدو که به تازگی از نامزد روسی سابقش جدا شد با یک روزنامه نگار مکزیکی به نام "وانسا پاپنکوته" نامزد کرد. وانسای 29 ساله ...
پوسیدگی دندان کودک، عوارض کدام نوشیدنی؟ دیابت نوع 2،‌ پوسیدگی دندان، کلسترول بالا و اضافه وزن شایع‌ترین عوارض نوشیدنی‌های شیرین در کودکان است.مطالعات جدید نشان داده، دو سوم کودکان حداقل...
تاثیر سویا بر باروری مردان، مفید یا مضر؟ سوالسلام و خدا قوت. مصرف سویا بر سلامت باروری آقایون اثر منفی دارد؟ جواببا سلامسویا از آن دسته مواد غذایی است که درمورد مصرف آن در مردان گفته های...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.