وضعیت اقتصادی و اجتماعی مردم در دوره هخامنشیان

اقتصاد هخامنشیان با توجه به موقعیت جغرافیایی آنها و کمبود آب در ایران بیشتر بر پایهٔ اقتصاد تجاری بود. سرزمین هخامنشیان به عنوان واسطه کالاهای ترانزیتی بین سه قارهٔ آسیا، اروپا و افریقا عمل می‌نمود و از این راه درآمد سرشاری نصیب شاهنشاهان هخامنشی می‌شد. در دورهٔ هخامنشیان تجارت اهمیت به سزایی دشت. جنبهٔ محلی تجارت عبارت بود از مبادلهٔ کالا بین مردم ده نشین و کوچ نشین. ضمنأ بین ایالات مترقی حکومت و کشورهای همسایه نیز تجارت اشیای زینتی و همچنین منسوجات و بعضی از فراورده‌های کشاورزی، از قبیل غلات و خرما رواج داشت. این تجارت در شاهراه‌های بزرگی که در جهات متفاوت کشور با یکدیگر تقاطع داشتند انجام می‌شد.

در عهد هخامنشی نخستین قدم‌ها در تنظیم اقتصاد ملی برداشته شد. دولت مالیاتی وضع کرد که از املاک، مزارع، باغ‌ها، احشام و معادن گرفته می‌شد. نوعی مالیات متعلق به زمین وجود داشت که کاملأ شبیه مالیات بر مصنوعات صنعتی بود. عوارضی بر رصیف‌های بنادر وضع کرده بودند. مالیاتی که توسط عمال جمع‌آوری می‌شد، در صندوق ایالات گرد می‌آمد و سپس به خزانه ارسال می‌شد. از زمان ایجاد شاهنشاهی هخامنشی، جهان در عصر اقتصادی مساعدی قدم گذاشته بود. روابط تجارتی بین نواحی که سابقاً وجود نداشته – مثلاً بین بابل و یونان- ایجاد شد و توسعه یافت. بر اثر احتیاج به محصول، نرخ منافع (بهره)، مانند بهای جنس افزوده شد، به استثنای اجناسی که حمل آنها مشکل بود مانند گاو، به عکس بهای زمین در ایران و یونان پائین آمد.

در زمینه مناسبات ارضی اسناد موجود نشان می‌دهند که نظام مالیاتی براساس مسّاحی دقیق زمین‌ها تعیین می‌شد و به نسبت پر آبی و کم آبی منطقه و حاصل‌خیزی زمین، تغییر می‌کرد. چنان که متذکر شدیم، آبیاری مصنوعی چه به وسیله ایجاد قنات‌ها یا بستن آب‌بندها- و به اصطلاح امروز سدها- در بالا بردن سطح درآمد کشاورزان به ویژه دولت اهمیت داشت. مالکان زمین‌ها، اگر صاحبان قنات‌ها نبودند می‌توانستند با دادن آب‌بها از آن استفاده کنند و در مواقع کم بارانی و پائین رفتن سفرهٔ آب‌های زیرزمینی و در نتیجه کم شدن آب قنات‌ها و حتی خشک شدن موقتی آنها، از میزان مالیات زمین کاسته می‌شد. در سراسر متصرفات آسیایی هخامنشیان سد و قنات دو عامل عمده کشاورزی بود که اولی، یعنی سدها را، جز در مناطق کنار رودخانه‌های کوچک محلی، دولت می‌ساخت و در اختیار داشت و احتمال دارد که در دوره مورد بحث ما کمک‌هایی نیز به کشاورزان در جهت ایجاد قنوات و آب‌بندهای محلی صورت می‌گرفت.

در همه ممالک به کارهای عام‌المنفعه- که استعداد تولیدی را افزون می‌کرد- اقدام نمودند. حفر قنوات زیرزمینی، که در ایران و بعضی نواحی کم آب دارای اهمیت اساسی است، کاری است که در زمان شاهان هخامنشی تحقق یافت. باید قبول کرد که در آن زمان، در شاهنشاهی هخامنشی به خشک کردن باتلاق‌ها می‌پرداختند، زیرا یونانیان این کار را در همان عصر انجام می‌دادند. کشاورزی توسعه یافت، و بر اثر جنگها، خارجیان نباتات سودمند و ایران را شناختند و در کشور خود کاشتند. در درجه اول آنها اسپست قرار داشت که به وفور در دره‌های ماد به عمل می‌آمد، و خوراک عالی اسبان به شمار می‌رفت. جنگهای مادی آن را برای تغذیه سواره نظام پارس به یونان برد، و مردم آن کشور کاشت آنرا اقتباس کردند. در نتیجه همان جنگها خروس، کبوتر سفید و طاوس- که بومی آسیا هستند- به اروپا حمل شدند.

کورش در دوران زمامداری خود، از سیاست اقتصادی و اجتماعی عاقلانه‌ای که کمابیش بر اساس خواسته‌های کشورهای وابسته بود، پیروی می‌کرد او تمامی زمین‌های قابل کشت را دقیقأ مساحی نمود و در اختیار مردمان تهیدست قرار داد، حفر قنوات زیرزمینی نیز از دیگر اقدامات اساسی او و جانشینانش بود. از این سخن او که می‌گوید: «رفتار پادشاه با رفتار شبان تفاوت ندارد، چنانکه شبان نمی‌تواند از گله‌اش بیش از آنچه به آنها خدمت می‌کند، بردارد. همچنان پادشاه از شهرها و مردم همان‌قدر می‌تواند استفاده کند که آنها را خوشبخت می‌دارد.» و نیز از رفتار و سیاست همگانی او، به خوبی پیداست که وی تحکیم و تثبیت پادشاهی خود را در تأمین خوشبختی مردم می‌دانست و کمتر به دنبال زراندوزی و تحمیل مالیات بر کشورهای وابستهٔ خود بود. او در دوران کشورگشایی نه تنها از کشتن و کشتارهای وحشتناک خودداری کرد بلکه به باورهای مردم احترام گذاشت و آنچه را که از کشورهای شکست‌خورده ربوده بودند، پس داد. «بر اساس تورات، پنج هزار و چهار سد ظرف طلا و سیم را به بنی‌اسراییل می‌بخشد، پرستش‌گاه‌های مردم شکست‌خورده را می‌سازد و می‌آراید.» و به گفتهٔ گزنفون، رفتار او به گونه‌ای بوده که «همه می‌خواستند جز خواستهٔ او چیزی بر آنها حکومت نکند.» کمبوجیه با آنکه از کیاست کورش بهره‌ای نداشت و از سیاست آزادهٔ وی پیروی نمی‌کرد، در دوران توانمندی خود به گرفتن مالیات از مردم شکست‌خورده نپرداخت، بلکه مانند کورش بزرگ به گرفتن هدیه‌هایی چند قانع بود.

اما از دورهٔ خشایارشا به بعد به واسطهٔ عدم لیاقت شاهنشاهان هخامنشی وضع اقتصادی هخامنشیان دچار رکود شد و مالیات بومیان ساکن ایران را خرد می کردفزونی پی در پی خراج و آزمندی مأموران هخامنشی که دو عامل برجسته بودند، مانع پیشرفت و گسترش کشاورزی و آبیاری، داد و ستد و بازرگانی و تولید فراورده‌های دست ساخته می‌شد که همه از ویژگی‌های روزگار آغازین و پر آرامش شاهنشاهی هخامنشی از دورهٔ کورش تا خشایارشا بودند و مایهٔ رونق و بهره جویی بسیاری از مردم می‌شدند

انتخاب بهترین شیوه برای درمان سرطان پروستات سرطان پروستات یکی از رایج ترین سرطان ها در بین مردان است.درگیری با این بیماری افراد بسیاری را نگران می کند.اما موضوعی که اهمیت دارد انتخاب بهترین روش ...
فال شمع فال شمع اگر شمع جرقه بزنه از همان طرفی که جرقه زده خبرهای خوشی به شما می رسه برای اینکه بفهمید چه کسی خبرهای خوشو برای شما می اره به اشک شمع تو...
آموزش عوض کردن روکش صندلی   به آسانی روکش صندلی‌ ها را عوض کنیم   وقتی آدم همه فن حریف باشد و از پس هر کاری بربیاید، می‌تواند خیلی از کارها را به سبک و سلیقه...
ترشی کلم قرمز؛ ساده و خوش رنگ وب سایت آشپزباشی: ترشی کلم قرمز از مجموعه دستورغذایی های ایرانی است که ما، طرز تهیه آن را برای شما آماده کرده ایم. این ترشی خوشمزه، ترد و خوش رنگ ...
دلایل گرفتگی بینی گرفتگی بینی دلایل مختلفی دارد. در این مطلب مروری سریع خواهیم داشت بر دلایل گرفتگی بینی. چرا بینی می گیرد در این مطلب مروری سریع خواهیم داشت بر علل ...
سریال پایتخت ۱ پایتخت ۱ نام مجموعه‌ای تلویزیونی است به کارگردانی سیروس مقدم که فصل نخست آن نوروز ۱۳۹۰ از شبکه ۱ سیما پخش شد. تا کنون چهار فصل از این سریال پخش شده اس...
رفع اختلالات پوستی در زمستان اگر از عارضه خشکی و پوسته پوسته شدن پوستی رنج میبرید بهتر است با برخی روش های درمانی خانگی در این زمینه آشنا شویدآب انار و دانه های آفتابگردان در ای...
چه کسانی نباید پرواز کنند؟ |ترس از پرواز|ترس از پرواز با هواپیما|انیمیشن ترس از پرواز|درمان ترس از پرواز|قرص ترس از پرواز|علت ترس از پرواز|کاهش ترس از پرواز|ترس پرواز|غلبه بر تر...
فهرست نویسندگان اهل انگلستان آ داگلاس آدامز کارن آرمسترانگ ا ادوارد هرون آلن ادوراد کریستین ژوزف ادیسون ادموند اسپنسر پل استراترن برام استوکر را...
جاذبه‌های تاریخی شهر شیراز جاذبه‌های تاریخی شیراز به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز گردشگری و توریستی ایران مطرح بوده و با جاذبه‌های تاریخی فراوان برای گردشگران داخلی و خارجی شناخ...
بیوگرافی والیس سیمپسون در 19 ژوئن سال 1896 در Blue Ridge Summit واقع در پنسیلوانیا به دنیا آمد. پدر: Teackle Wallis Warfield مادر: Alice Montague برادر: - خواهر:- ...
۶ پیشنهاد برای رفــع خستگی مفرط در بیماران سرطانی   خستگی مفرط یکی از شایع ترین عوارض درمان سرطان است. یکی از بیمارانی که مراحل شیمی درمانی و پرتودرمانی را پشت سر می گذارد، در این باره می گوید...
طالع بینی مرد متولد شهریور     طالع بینی مرد متولد شهریور و حالا مرد عجیب و غریبی را معرفی خواهم كرد. این مرد ، كسی است كه گاهی شانس خود را در قمار امتحان...
عکس بدون رایش بهناز جعفری بهناز جعفری که به بیماری ام اس مبتلا شده است| به چالش عکس بدون آرایش بازیگرانآ پیوست. عکس بدون رایش بهناز جعفری بهناز جعفری بازیگر کشورمان...
چه زنانی مورد مزاحمت های خیابانی قرار می گیرند؟  مزاحمت‌های خیابانی و به ویژه مزاحمت‌هایی که به اشکال گوناگون برای زنان ایجاد می‌شود موضوع جدیدی نیست؛ اما در سال‌های اخیر با تحصیل بیشتر دختران...