وضعیت اقتصادی و اجتماعی مردم در دوره هخامنشیان

اقتصاد هخامنشیان با توجه به موقعیت جغرافیایی آنها و کمبود آب در ایران بیشتر بر پایهٔ اقتصاد تجاری بود. سرزمین هخامنشیان به عنوان واسطه کالاهای ترانزیتی بین سه قارهٔ آسیا، اروپا و افریقا عمل می‌نمود و از این راه درآمد سرشاری نصیب شاهنشاهان هخامنشی می‌شد. در دورهٔ هخامنشیان تجارت اهمیت به سزایی دشت. جنبهٔ محلی تجارت عبارت بود از مبادلهٔ کالا بین مردم ده نشین و کوچ نشین. ضمنأ بین ایالات مترقی حکومت و کشورهای همسایه نیز تجارت اشیای زینتی و همچنین منسوجات و بعضی از فراورده‌های کشاورزی، از قبیل غلات و خرما رواج داشت. این تجارت در شاهراه‌های بزرگی که در جهات متفاوت کشور با یکدیگر تقاطع داشتند انجام می‌شد.

در عهد هخامنشی نخستین قدم‌ها در تنظیم اقتصاد ملی برداشته شد. دولت مالیاتی وضع کرد که از املاک، مزارع، باغ‌ها، احشام و معادن گرفته می‌شد. نوعی مالیات متعلق به زمین وجود داشت که کاملأ شبیه مالیات بر مصنوعات صنعتی بود. عوارضی بر رصیف‌های بنادر وضع کرده بودند. مالیاتی که توسط عمال جمع‌آوری می‌شد، در صندوق ایالات گرد می‌آمد و سپس به خزانه ارسال می‌شد. از زمان ایجاد شاهنشاهی هخامنشی، جهان در عصر اقتصادی مساعدی قدم گذاشته بود. روابط تجارتی بین نواحی که سابقاً وجود نداشته – مثلاً بین بابل و یونان- ایجاد شد و توسعه یافت. بر اثر احتیاج به محصول، نرخ منافع (بهره)، مانند بهای جنس افزوده شد، به استثنای اجناسی که حمل آنها مشکل بود مانند گاو، به عکس بهای زمین در ایران و یونان پائین آمد.

در زمینه مناسبات ارضی اسناد موجود نشان می‌دهند که نظام مالیاتی براساس مسّاحی دقیق زمین‌ها تعیین می‌شد و به نسبت پر آبی و کم آبی منطقه و حاصل‌خیزی زمین، تغییر می‌کرد. چنان که متذکر شدیم، آبیاری مصنوعی چه به وسیله ایجاد قنات‌ها یا بستن آب‌بندها- و به اصطلاح امروز سدها- در بالا بردن سطح درآمد کشاورزان به ویژه دولت اهمیت داشت. مالکان زمین‌ها، اگر صاحبان قنات‌ها نبودند می‌توانستند با دادن آب‌بها از آن استفاده کنند و در مواقع کم بارانی و پائین رفتن سفرهٔ آب‌های زیرزمینی و در نتیجه کم شدن آب قنات‌ها و حتی خشک شدن موقتی آنها، از میزان مالیات زمین کاسته می‌شد. در سراسر متصرفات آسیایی هخامنشیان سد و قنات دو عامل عمده کشاورزی بود که اولی، یعنی سدها را، جز در مناطق کنار رودخانه‌های کوچک محلی، دولت می‌ساخت و در اختیار داشت و احتمال دارد که در دوره مورد بحث ما کمک‌هایی نیز به کشاورزان در جهت ایجاد قنوات و آب‌بندهای محلی صورت می‌گرفت.

در همه ممالک به کارهای عام‌المنفعه- که استعداد تولیدی را افزون می‌کرد- اقدام نمودند. حفر قنوات زیرزمینی، که در ایران و بعضی نواحی کم آب دارای اهمیت اساسی است، کاری است که در زمان شاهان هخامنشی تحقق یافت. باید قبول کرد که در آن زمان، در شاهنشاهی هخامنشی به خشک کردن باتلاق‌ها می‌پرداختند، زیرا یونانیان این کار را در همان عصر انجام می‌دادند. کشاورزی توسعه یافت، و بر اثر جنگها، خارجیان نباتات سودمند و ایران را شناختند و در کشور خود کاشتند. در درجه اول آنها اسپست قرار داشت که به وفور در دره‌های ماد به عمل می‌آمد، و خوراک عالی اسبان به شمار می‌رفت. جنگهای مادی آن را برای تغذیه سواره نظام پارس به یونان برد، و مردم آن کشور کاشت آنرا اقتباس کردند. در نتیجه همان جنگها خروس، کبوتر سفید و طاوس- که بومی آسیا هستند- به اروپا حمل شدند.

کورش در دوران زمامداری خود، از سیاست اقتصادی و اجتماعی عاقلانه‌ای که کمابیش بر اساس خواسته‌های کشورهای وابسته بود، پیروی می‌کرد او تمامی زمین‌های قابل کشت را دقیقأ مساحی نمود و در اختیار مردمان تهیدست قرار داد، حفر قنوات زیرزمینی نیز از دیگر اقدامات اساسی او و جانشینانش بود. از این سخن او که می‌گوید: «رفتار پادشاه با رفتار شبان تفاوت ندارد، چنانکه شبان نمی‌تواند از گله‌اش بیش از آنچه به آنها خدمت می‌کند، بردارد. همچنان پادشاه از شهرها و مردم همان‌قدر می‌تواند استفاده کند که آنها را خوشبخت می‌دارد.» و نیز از رفتار و سیاست همگانی او، به خوبی پیداست که وی تحکیم و تثبیت پادشاهی خود را در تأمین خوشبختی مردم می‌دانست و کمتر به دنبال زراندوزی و تحمیل مالیات بر کشورهای وابستهٔ خود بود. او در دوران کشورگشایی نه تنها از کشتن و کشتارهای وحشتناک خودداری کرد بلکه به باورهای مردم احترام گذاشت و آنچه را که از کشورهای شکست‌خورده ربوده بودند، پس داد. «بر اساس تورات، پنج هزار و چهار سد ظرف طلا و سیم را به بنی‌اسراییل می‌بخشد، پرستش‌گاه‌های مردم شکست‌خورده را می‌سازد و می‌آراید.» و به گفتهٔ گزنفون، رفتار او به گونه‌ای بوده که «همه می‌خواستند جز خواستهٔ او چیزی بر آنها حکومت نکند.» کمبوجیه با آنکه از کیاست کورش بهره‌ای نداشت و از سیاست آزادهٔ وی پیروی نمی‌کرد، در دوران توانمندی خود به گرفتن مالیات از مردم شکست‌خورده نپرداخت، بلکه مانند کورش بزرگ به گرفتن هدیه‌هایی چند قانع بود.

اما از دورهٔ خشایارشا به بعد به واسطهٔ عدم لیاقت شاهنشاهان هخامنشی وضع اقتصادی هخامنشیان دچار رکود شد و مالیات بومیان ساکن ایران را خرد می کردفزونی پی در پی خراج و آزمندی مأموران هخامنشی که دو عامل برجسته بودند، مانع پیشرفت و گسترش کشاورزی و آبیاری، داد و ستد و بازرگانی و تولید فراورده‌های دست ساخته می‌شد که همه از ویژگی‌های روزگار آغازین و پر آرامش شاهنشاهی هخامنشی از دورهٔ کورش تا خشایارشا بودند و مایهٔ رونق و بهره جویی بسیاری از مردم می‌شدند

تغذیه در بارداری، چی بخوریم؟ سوالبا سلام درمورد تغذیه دوران بارداری که چه چیزهایی بخوریم جنین وزن گیری خوبی داشته باشد. جوابسلام دوست عزیزمصرف غذاهای سالم، پرهیز از غذاهای نا...
تغییرات در ماه اول بارداری مدت بارداری به طور مرسوم از اولین روز آخرین پریود قاعدگی تا زمان تولد محاسبه می‌شود که حدود 280 روز یا 40 هفته می‌باشد؛ این مدت معادل نه و یک سوم...
درمان نفخ شکم، خیلی اذیت میشم! سوال:باسلام و احترام. بین شکم و سینه باد کرده لطفا درمان خانگی و دمنوش های گیاهی بفرمایید تا درمان یابماز طرفی باد شکمم مثل خیلی زیاد شده لطفا را...
حسادت در زندگی زناشویی، ویرانگر یا سازنده؟ حسادت در زندگی زناشویی به همان اندازه روابط بین مرد و زن، قدمت دارد و معمولا نتیجه ترس از دست دادن کسی است که به آن عشق می‌ورزید. پیشنهاد می‌کنیم...
بارداری و شیردهی، چرا خیلی مفیده؟ با وجود افزایش سن جامعه میزان بروز سرطان در کشور رو به افزایش بوده علاوه بر سن عامل دوم ابتلا به سرطان در کشور مصرف سیگار و قلیان به خصوص در جوانان اس...
رازهای پخت برنج به بهترین نحو رازهای پخت برنج به بهترین نحو اگر برنجتان شور شد • اگر هنگام پخت کته و موقع جوشیدن برنج در آب، متوجه شدید که برنج خیلی شور شده است، داخل آب برنج چن...
فیلم: استفاده های خیلی مفید از لیمو لیمو علاوه بر طعم بی نظیر کاربردهای مختلف دیگری هم دارد که در این ویدیو به آنها اشاره شده است....
زایمان طبیعی، مژده به سزارینی ها مادران باردار باید آگاه باشند برخی بیماری ها ممکن است در دوران بارداری خود را بروز دهند مانند دیابت بارداری یا فشارخون بالا و یا حتی بیماری های ا...
ابراهیم حاتمی کیا و نوه اش ابراهیم حاتمی کیا و نوه بازیگوشش ابراهیم حاتمی کیا و نوه اش ابراهیم حاتمی کیا و نوه بازیگوش و با نمکش که با شیطنت های خود جشن روزنامه سینم...
تخمدان پلی کیستیک، باردار میشم؟ سوال:دو ماه پیش برای معاینه به دکتر زنان مراجعه کردم نتیجه سونوگرافی من نشان داد که تخمدان پلی کیستیک دارم...دکتر گفت چیز خاصی نیست ولی من خیلی ن...
قرص های زودانزالی، عوارض خاص/ کلیپ دارو های که انزال زودرس را در سنین جوانی برطرف می کند دارای عوارض خاصی می باشد. یکی از مهمترین عوارض این دارو ها در فرد این بوده که میل جنسی فرد ...
بارداری دقیق، دنیای مدرن در خدمت همه! محققان موفق به توسعه یک اپلیکیشن جدید شدند که به گوشی‌های هوشمند مسافران در وسایل نقیله هشدار می‌دهد که یک زن باردار در آنجا حضور داشته و نیاز به...
روانشناسی زوجهای نابارور، چطوری کنار بیایم؟ درباره روان‌شناسی ناباروریهنوز چند سالی از ازدواج‌تان نگذشته که ناگهان سیلی از سوالات مشابه در و همسایه و دوست و آشنا گریبان شما و همسرتان را می‌...
ژورنال شیک ترین مدل شال ابریشمی مارک دار زنانه عید ۹۶ ژورنال شیک ترین مدل شال ابریشمی مارک دار زنانه عید ۹۶ گالری جدیدترین و شیک ترین مدل شال ابریشمی مارک دار زنانه عید ۹۶ انواع مجموعه مدل ش...
اندازه شکم در بارداری، فک میکنم کوچیکه! سخت است که در دوران  بارداری سایز شکم خود را با دیگر دوستان باردارمان مقایسه نکنیم. اما اگر شکم شما چندان بزرگ نشده ناراحت نشوید؛ زیرا هیچ اندازه ی اس...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.