معرفی ساز قیچک

قِـیچَک یا غیژک یکی از سازهای زهی در موسیقی ایرانی است که مانند کمانچه با آرشه نواخته می‌شود. جنس کاسهٔ طنینی قیچک از چوب گردو یا توت بوده و سیم‌های آن فلزی هستند. ساز قیچک دارای قدمت بسیار زیادی است و در موسیقی نواحی ایران کاربرد فراوانی داشته و دارد. این ساز از نظر نوازندگی شبیه به ویولن‌سل است و حتی در نوع بزرگ‌تر آن که به قیچک بم معروف است، از آرشهٔ ویولن‌سل استفاده می‌شود.

 

قیچک‌نواز هنگام نوازندگی، قیچک را نشسته به صورت عمودی با دست چپ نگه می‌دارد و با دست راست آرشه را به صورت افقی در حرکات رفت و برگشت بر سیم‌های آن می‌کشد. طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است.

 

• خاستگاه ساز قیچک
ساز قیچک اساساً محلی است و بیشترین رواج را در نواحی جنوب شرقی ایران و خصوصاً استان سیستان و بلوچستان و هرمزگان دارد. در سال‌های اخیر این ساز در شهرهای دیگر نیز استفاده می‌شود. در آن نواحی طبق عقیده و سنت اهالی، برای معالجه امراض به کار می‌رود. در شمال افغانستان نیز قیچک در موسیقی سنتی رواج وسیعی دارد. در ولایات مثل بغلان، کندز و بلخ از قیچک در محافل عروسی و دیگر مراسم خوشی استفاده می‌شود.

 

معرفی ساز قیچک

طول ساز قیچک‌ حدود ۵۶ سانتی متر است

 

انواع ساز قیچک
با رواج بیشتر قیچک، با حمایت وزارت فرهنگ و هنر ساختمان و کوک آن تکمیل و تنظیم شد و سه گونه قیچک تکمیل‌تر به نام‌های قیچک سوپرانو (به طول ۵۶٫۵ سانتی‌متر)، قیچک آلتو (۶۳ سانتیمتر) و قیچک باس به همان نسبت بزرگ‌تر ساخته‌اند. وسعت هریک از این انواع حدود سه اکتاو است. قیچک سوپرانو سازی است که قابلیت تکنوازی و همنوازی هر دو را حائز است ولی دو نوع دیگر (آلتو و باس) بیشتر به منظور همنوازی در ارکستر به کار می‌رود. آرشهٔ قیچک، پس از استاندارد سازی، عیناً همان آرشه ویولن است.

 

اجزای اصلی ساز قیچک:
کاسه طنینی : بدنه اصلی قیچک از چوب یک تکه و معمولا گردو، توت یا چوب های محکم دیگر ساخته می‌شود. کاسه طنینی، حجیم و دو فرو رفتگی بزرگ در طرفین، آن را به ۲ قسمت بزرگتر و کوچکتر تقسیم می‌کند. قسمت کوچکتر در پایین ساز قرار دارد و بر دهانه آن پوست کشیده می شود و خرک روی قسمت پوست قرار می‌گیرد. دهانه قسمت بزرگتر باز است و دسته، تا روی نیمی از این قسمت ادامه می‌یابد.

 

پوست: معمولا در ساخت قیچک از پوست آهو یا گوسفند استفاده می‌شود.

گوشی‌ها: قیچک دارای ۴ گوشی است که به صورت میخ سر پهن ، ۲ به ۲ در طرفین سر پنجه قرار دارد.

 

معرفی ساز قیچک

ساز قیچک توانایی اجرای تکنوازی و گروه نوازی را دارد

 

شیطانک: قطعه چوبی کم ار تفاع و باریک است به عرض دسته ساز که بین سرپنجه و دسته قرار دارد و سیم‌ها از درون شیارهای کم عمق آن عبور می‌کنند و به طرف گوشی‌های می‌روند.

دسته: جنس دسته قیچک از همان جنس چوب بدنه است که به صورت یک تکه با بدنه تراشیده می‌شود. دسته این ساز کوتاه است و از یک طرف به قسمت بزرگ تر کاسه، و از طرف دیگر به سر پنجه متصل است. قیچک فاقد دستان بندی ست و تمام فواصل موسیقی ملی (پرده، نیم پرده، ربع پرده) بر روی آن قابل اجراست.

 

سر پنجه: جعبه‌ای کوچک و تو خالی و از جنس چوب است. در ابتدای طول دسته مجموعا چهار گوشی (به تعداد سیم‌ها) در طرفین آن قرار دارند و در انتهای آن تاج قیچک با خمیدگی رو به عقب قرار دارد.
خرک: خرک قیچک از جنس چوب یا استخوان است به ارتفاع تقریبی ۲ سانتی متر که با ۲ پایه کوچک خود، روی پوست کاسه کوچک ساز قرار می‌گیرد و سیم‌ها از درون آن عبور می‌کنند.

سیم‌گیر: قطعه ای کوچک و از جنس چوب یا فلز است که در انتهای بدنه کاسه قیچک نصب شده و سر ِگره دار سیم به آن بسته می‌شود.
تعداد و جنس سیم‌ها: قیچک دارای ۴ سیم از جنس فلز است که چهارمین سیم، روکش دار و ضخیم تر است. طول سیم‌ها در قیچک معمولی از سیم گیر تا شیطانک حدود ۳۳ سانتی متر است.

آرشه: در نوع محلی این ساز از کمانه استفاده می‌شد اما امروزه از آرشه ویلن و در نوع بزرگتر (قیچک باس) از آرشه ویلنسل استفاده می‌شود.

شیردهی به نوزاد، اگر شیرمادر نخوره  شیر مادر مهمترین و بهترین تغذیه کودکان در سال‌های ابتدای زندگی است و در علم پزشکی و سلامت تاکید ویژه‌ای بر استفاده مناسب کودک از شیر مادر صورت گ...
فحاشی به شهاب حسینی بخاطر تقدیم جایزه اش! فحاشی به شهاب حسینی بخاطر تقدیم جایزه اش! رضا کیانیان درباره واکنش‌ها به حرکت شهاب حسینی در تقدیم جایزه‌اش به امام زمان (عج) و رویه برنامه «هفت» اظها...
درمان ناباروری با یوگا، راسته؟ از آنجائی که یکی از دلایل باردار نشدن استرس است،یوگا با اثری که بر کم کردن فشار های روحی و روانی دارد ،می تواند به باردار شدن کمک کند. بررسی هائی...
آیا مصرف کلسترول بالا احتمال بروز آلزایمر را افزایش می دهد در مورد استفاده از مواد غذایی با کلسترول بالا نظیر تخم مرغ هر روز خبر جدیدی منتشر می شود.یک روز خوردن روزی یک عدد تخم مرغ را برای بدن لازم می دانند و ...
طالع بینی زن متولد آذر         طالع بینی زن متولد آذر زن متولد آذر،عجب زن مهربانی است ! با ذهن خلاق و قیافه بی شیله پیله ای كه دار...
نابارور شدن زنان، تاثیر چاقی چاقی با ناباروری در خانم‌ها گره خورده است. مطالعه‌ی جدید دلیل آن را این طور نشان داده که غده‌ی هیپوفیز مغز به افزایش سطح انسولین ناشی از چاقی حسا...
مشکلات دیر ازدواج کردن، بهترین سن اگر بخواهیم فرزندانمان در سن مطلوب خود ازدواج کند باید از کودکی شروع کرد یعنی به فرزندانمان بیاموزیم که چگونه به پختگی برسند. از این رو بر اساس ش...
مضرات استفاده طولانی مدت از موبایل را بدانیم متاسفانه این روزها یکی از سرگرمی های بسیاری افراد استفاده بیش از حد از تلفن همراه شده است.درست است که پیشرفت علم و تکنولوژی توانسته کمک شایانی به افرا...
برای کاهش وزن حتما قبل از این ساعت نهار بخورید!! اگر به دنبال لاغری و کاهش وزن هستید بهتر است بدانید که خوردن وعده نهار در ساعت مشخص و قبل از ساعت 15، تاثیر زیادی روی کاهش وزن شما دارد. عوارض خورد...
شقاق نوک پستان در شیردهی، راه درمان شیر دادن به نوزاد، می‌تواند شما را با حس‌های جدیدی آشنا کند اما درد نوک پستان هم یکی از آن‌ها است. اگر هرگونه ناراحتی به هنگام چفت شدن دهان نوزاد...
طالع بینی مرد متولد تیر       طالع بینی مرد متولد تیر عجب نشانه دوست داشتنی است ! مردان متولد تیر عكس ظاهر بدعنقی كه دارند ، سخت پوستانی دو...
طرز تهیه کیک نمکی خوشمزه در این مطلب از بخش شیرینی پزی ، نحوه درست کردن کیک نمکی خوشمزه به همراه مواد لازم برای تهیه این کیک نمکی را به شما عزیزان آموزش خواهیم دا...
روان‌شناسی رشد چه علمی است؟ روانشناسی رشد (تحول) شاخه‌ای از علم روان‌شناسی است که به توصیف و تبیین تغییرات در طول زندگی فرد می‌پردازد و از رشته‌های مختلف زیست‌شناسی، جامعه‌شناسی،...
خانم ها در زمان بارداری چه میوه هایی مصرف کنند؟ هنگامی که جنین در رحم زن بوجود می آید و زن آن را احساس میکند یعنی دوران حاملگی یا بارداری آغاز شده است.در این دوران مهم زندگی زنان باید توجهات ویژه ای...
تشخیص اوتیسم جنین، جفت بی تاثیر نیست! اغلب بیماریها هر چه زودتر تشخیص داده شوند، بهتر درمان می‌شوند، او تیسم هم از اختلالاتی است که اگر در سنین کمتر مشخص شود بهتر می‌توان به کودک و خا...