تغذیه در دوران بارداری، اصول اولیه

تغذیه در دوران بارداری، اصول اولیه

طاهره درویش: شاید هیچ مرحله از زندگی انسان مانند دوران جنینی پرمخاطره نباشد زیرا جنین برای تکثیر سریع سلول‌های خود نیازهای ویـــژه‌ای دارد‌، تأمین مــواد ‌غــذایی در‌این دوران حـیاتی است. سوء‌تغذیه‌ی مادر در دوران بارداری موجب کاهش دریافت مواد‌مغذی برای رشد‌ونمو جنین شده و جنین مستعد ابتلای به بسیاری از بیماری‌های مزمن در دوران بزرگسالی مانند دیابت و بیماری‌های قلبی‌عروقی می‌شود‌. تغذیه‌ی مادر‌باردار در دوران بارداری باید متعادل بوده و از کم‌خوری و پرخوری پرهیز شود. نیازهای تغذیه‌ای دوران بارداری بر‌اساس گروه‌های غذایی، زنان‌باردار هم باید مانند سایر افراد خانواده هرروز از ۴‌گروه اصلی مواد‌غذایی استفاده کنند‌. 

چهار گروه اصلی غذایی عبارتند‌از:  

• نان و غلات

• میوه‌ها و سبزی‌ها

• شیر و لبنیات

• گوشت‌، تخــم‌مرغ‌، حبوبات و مغزها

در دوران بارداری باید مصرف غذاهای‌چرب‌، شیرین و شور محدود شود و روزانه ۶تا۸‌ لیوان مایعات مصرف شود‌. 

اصول تغذیه برای گروه‌های هدف:

گروه نان ‌و‌ غلات:

این‌گروه شامل انواع نان‌، برنج‌، ماکارونی‌، رشته‌، گندم‌، جو و ذرت می‌باشد. غلات‌، منبع خوب تولید انرژی هستند‌. مقدار توصیه شده از مواد‌غذایی این‌گروه ۷تا۱۱‌سهم در روز است که هر‌سهم معادل یک برش نان‌ سنگک، تافتون یا بربری به اندازه‌ی یک‌ کف‌دست (‌حدود ۱۰×۱۰‌سانتی ‌متر‌مربع یا حدود ۳۰گرم) یا ۴ برش نان لواش‌، یک لیوان غلات پخته مانند برنج یا ماکارونی یا نصف لیوان غلات خام می‌باشد‌. نقش این ترکیبات در بدن‌، رشد و تأمین سلامت سیستم‌عصبی است. به مادران باردار توصیه می‌شود: از غلات پُر فیبر و نان سبوس‌دار استفاده‌کنند‌. همچنین غلات حجیم‌شده مانند شیرین‌گندمک به‌همراه شیر مصرف نمایند و نیز بهتر است برنج را به‌همراه حبوبات مصرف‌کنند مانند‌: عدس‌پلو‌، لوبیا‌پلو‌، عدسی با نان‌، خوراک‌لوبیا با نان.

گروه میوه‌ها و سبزی‌ها‌:

سبزی‌ها و میوه‌های خام تأمین‌کننده‌ی ویتامین‌C و بتاکاروتن و انواع ویتامین‌های گروه‌B و مقدار آهن مورد‌نیاز بدن هستند‌. مقدار توصیه‌شده از میوه‌های مختلف به‌طور متوسط۳تا۴‌سهم در روز است. هر‌سهم معادل یک‌عدد سیب، پرتقال یا موز متوسط‌، نصف لیوان کمپوت یا میوه‌ی‌پخته‌، ۳‌عدد زردآلو، نصف‌لیوان حبه‌‌ی‌انگور، یک‌چهارم طالبی متوسط‌، نصف‌لیوان آب‌میوه و یا یک‌سوم لیوان آب لیمو‌ترش یا دو قاشق غذاخوری میوه‌ی خشک می‌باشد‌. مقدار توصیه‌شده از سبزی‌ها به‌طور متوسط ۴تا۵‌سهم در روز است که هر سهم معادل یک لیوان سبزی‌خام برگ‌دار یا سالاد سبزی‌ها‌ یا نصف‌لیوان سبزی‌های پخته می‌باشد‌. 

گروه شیر و لبنیات‌:

این گروه از منابع کلسیم‌، فسفر، پروتئین و ویتامین‌های‌A‌و‌B بوده و شامل پنیر‌، ماست‌، کشک و بستنی می‌باشد‌. از مواد‌غذایی این گروه حداقل ۳تا۴‌سهم در روز توصیه می‌شود‌. هر‌سهم معادل یک‌لیوان شیر، یک‌لیوان ماست، ۴۵تا۶۰ گرم پنیر کم‌چرب معادل ۲‌قوطی کبریت‌، یک‌لیوان کشک و یا ۱/۵‌لیوان بستنی می‌باشد‌.

در‌مورد این گروه غذایی تــوصیه می‌شود‌:

• پنیر علاوه‌بر صبحانه به‌همراه سبزی‌ها و یا در سالاد مصرف شود.

• از شیر کم‌چرب و پنیر کم‌نمک استفاده شود‌.

• شیر به‌صورت ساده و یا به‌همراه غلات حجیم‌شده مانند شیرین‌گندمک‌، برشتوک و غیره و یا داخل فرنی به‌صورت دسر میل‌شود.

• اگر مصرف شیر سبب ایجاد نفخ و مشکل گوارشی می‌شود پیشنهاد می‌گردد معادل مقدار مصرف‌شده از ماست یا پنیر استفاده شود.

گروه گوشت‌، تخم‌مرغ‌، حبوبات و مغزها: 

این گروه شامل انواع گوشت‌سفید‌و‌قرمز‌، ماهی‌، دل‌، جگر، تخم‌مرغ‌، عدس‌، نخود و لوبیا، پسته‌، بادام‌، گردو و… می‌باشد‌.  این موارد از عمده‌ترین منابع تأمین‌کننده‌ی پروتئین مورد‌نیاز برای جنین و مادر می‌باشند‌. علاوه‌بر پروتئین‌، این گروه منابع خوبی از آهن‌، روی‌، ویتامین‌های گروهB نیز هستند‌.  نقش این ترکیبات در بدن خون‌سازی‌، تکامل سیستم عصبی و رشد می‌باشد‌. مقدار  توصیه شده حدود ۳سهم در روز است که هر‌سهم معادل ۶۰‌گرم گوشت‌قرمز یا ماهی یا مرغ‌، نصف لیوان حبوبات پخته، دو عدد تخم‌مرغ یا نصف‌لیوان از مغزها می‌باشد‌. 

ویتامین‌ها و مواد‌معدنی:

ـ اسید‌فولیک:

مصرف اسید‌فولیک خیلی از نقایص جدی بدو تولد خصوصاً نقایص مغزی و طناب‌نخاعی را که «نقص لوله‌ی عصبی» نیز نامیده می‌شود کاهش می‌دهد. اسپینابیفیدا یک نقص عصبی شایع است که در بدو تولد با باز‌ماندن مهره‌های کمری در کودک  مشخص می‌شود. رون‌زدگی اعصاب با عوارضی نظیر درجات متفاوتی از بی‌حسی، بی‌اختیاری و گاهی اوقات عقب‌ماندگی‌ذهنی همراه می‌باشد. نقص لوله‌ی عصبی در ۲۸‌روز بعداز لقاح قبل‌از‌اینکه خانم متوجه حاملگی خود شود بروز می‌کند. در جمیعت آمریکایی‌ها حدود نیمی‌از حاملگی‌ها برنامه‌ریزی شده نیست لذا انجمن سلامت توصیه می‌کند  کلیه خانم‌های سن باروری روزانه ۴۰۰‌میکرو‌گرم اسید‌فولیک استفاده نمایند. FDA توصیه کرده‌است پودر اسید فولیک به همه‌ی محصولات تولیدی مانند آرد، کلوچه و شیرینی‌ها اضافه شود. خانمی که در حاملگی قبلی‌اش کودک مبتلا به نقص عصبی به‌دنیا آورده است باید قبل‌از حاملگی مجدد با پزشک درمورد دوز مصرفی اسید‌فولیک مشورت نماید. نتایج بررسی‌ها نشان‌داده است مصرف اسید‌فولیک با دوز زیاد (بالاتر از ۴۰۰۰ میکرو گرم) حداقل  یک ماه قبل‌از بارداری و  سه ماهه‌ی اول بارداری مفید است. منابع طبیعی اسید‌فولیک عبارتند‌از: سبزی‌های برگ سبز تیره، آب پرتقال، حبوبات، سویا، جوانه‌ی‌گندم، بادام ‌و… درزنانی‌که قرص‌های ضدبارداری، داروهای ضد‌صرع‌، سیگار یا الکل مصرف می‌کنند یا سندرم سوءجذب دارند، احتمال کمبود فولیک‌اسید بیشتر است. مکمل اسید‌فولیک به‌میزان روزانه۱‌قرص (۱۰۰۰‌میکروگرم) از ۳ ماه پیش‌از حاملگی تا پایان بارداری داده می‌‌شود.

مواد‌غذایی حاوی اسید فولیک:

ـ جگر‌گاو    (۱۰۰ گرم)۲۲۰

ـ حبوبات‌پخته   (نصف لیوان) ۱۴۴

ـ اسفناج پخته  (نصف لیوان) ۱۳۱

ـ جوانه‌ی گندم    (یک لیوان) ۸۱

ـ کاهو    (یک لیوان) ۷۶

ـ آب‌پرتقال تازه    (یک لیوان) ۷۵

ـ زرده‌ی تخم‌مرغ    (یک عدد) ۲۵

ـ موز     (یک عدد)۲۲

ـ شیر      (یک لیوان) ۱۵

ویتامینA:

روزانه ۴۰۰۰ واحد بین‌المللی برای زنان حامله توصیه می‌شود. مصرف روزانه‌ی بیشتر از ۱۰۰۰۰ واحد بین‌المللی (۲/۵‌برابرمجاز ‌RDA) ویتامینA یعنی مقداری که در بیشتر مکمل‌های مولتی ویتامین یافت می‌شود با افزایش خطر نقص ستیغ‌ عصبی همراه‌است. این مسمومیت در‌مورد بتاکاروتن صادق نیست. بیشترین خطر ویتامینA زیاد در دو‌هفته‌ی قبل‌از بارداری و دو ماهه‌ی اول بارداری است‌. چون جگر به ازای هر ۹۰گرم حاوی ۹۰۰۰ واحد بین‌المللی ویتامینA است، زنانی که قصد حاملگی دارند و یا در مراحل اولیه‌ی بارداری هستند فقط باید مقادیر کم جگر و به دفعات کم مصرف نمایند. 

کلسیم:

زنان ۱۸‌ساله و کمتر روزانه ۱۳۰۰‌میلی‌گرم و زنان ۱۹‌ساله و بیشتر روزانه ۱۰۰۰‌میلی‌گرم کلسیم نیاز دارند. افزایش نیاز به کلسیم در موارد زیر اتفاق می‌افتد:

ـ زنانی‌که مقدار کمی شیر و لبنیات مصرف می‌نمایند.

ـ نوجوانانی که نیاز به کلسیم آنها به‌علت رشد خودشان بالا است

ـ زنانی که دچـار کمبود ویتامینD هستند یا رژیم پُر فیبر مصرف می‌نمایند که سبب کاهش جذب کلسیم می‌شود.

ـ زنانی که دارای حاملگی‌های پشت سر هم هستند.  

آهن:

افزایش قابل‌توجه حجم خون در دوران حاملگی، نیاز به آهن را  به‌شدت افزایش می‌دهد. مغزاستخوان فعال حدود ۵۰۰‌میلی‌گرم آهن المنتال اضافه‌تر در حاملگی مورداستفاده قرار‌می‌دهد و نیز باتوجه به نیاز اضافه‌ی جفت و جنین، مادر باردار باید ۱۵‌میلی‌گرم آهن اضافه‌تر از حالت غیر‌بارداری دریافت کند.  کل نیاز دریافتی آهن در بارداری ۳۰میلی‌گرم است. کمبود آهن باعث کاهش تولید هموگلوبین و بروز آنمی‌، اختلال در رسیدن خون به جفت و جنین و عدم‌تحمل خونروی زایمان می‌شود.مادران باردار باید از پایان ماه چهارم بارداری تا ۳‌ماه پس‌از زایمان روزانه یک عدد قرص آهن مصرف کنند. برای کاهش عوارض‌گوارشی قرص آهن آن را قبل‌از خواب می‌توان خورد. تغییر رنگ مدفوع و حالت تهوع و استفراغ ناشی‌از مصرف مکمل آهن بعد‌از چند روز مصرف آن برطرف می‌شود.

کافئین:

مصرف روزانه‌ی بیش‌از ۵۰۰میلی‌گرم کافئین با افزایش خطر سقط خودبه‌خودی در سه ماهه‌ی اول و اوایل سه ماهه‌ی دوم حاملگی همراه است. آشامیدن ۲ لیوان و کمتر قهوه و یا ۴ لیوان و کمتر نوشابه‌های حاوی کافئین در حاملگی مجاز است‌.

به مقادیر  توصیه شده زیر توجه نمایید:

ویتامینA ۴۰۰۰تا۵۰۰۰ واحد بین‌المللی

پیریدوکسین ۲/۶ میلی‌گرم

اسیدفولیک ۸۰۰تا۱۰۰۰میکرو گرم

نیاسین‌آمید ۱۷‌میلی‌گرم

ویتامینD‌ ۴۰۰ واحد بین‌المللی

ویتامین‌B12 ۲/۲‌میلی‌گرم

کلسیم ۲۰۰تا۳۰۰‌میلی‌گرم

ویتامین‌E‌ ۱۰‌میلی‌گرم

ویتامین‌C ۷۰‌میلی‌گرم

روی ۱۵‌‌میلی‌گرم

تیامین ۵/۱‌ میلی‌گرم

آهن ‌۳۰میلی‌گرم

ریبوفلاوین ۶/۱ میلی‌گرم

 

افزایش نیازهای روزانه در بارداری:

انرژی ۲۸۵ کیلوکالری

پروتئین ۱/۷ گرم

ویتامینA ۱۰۰میکروگرم

ویتامینD ۵/۷ میکروگرم

ویتامینB1 ۱‌میلی‌گرم

ویتامینB2 ۱‌میلی‌گرم

ویتامین B12   ۴میکروگرم

کلسیم ۶۵ گرم

آهن ۶۰تا۱۲۰میلی‌گرم

ید ‌۵۰میکروگرم

بدغذایی در نوزادان، آسیب مغزی؟ سوال:اگر نوزادی از سن 2 ماهگی تا 5 ماهگی مقدار شیر خوردنش بسیار کم باشد طوریکه وزن گیری خوبی هم نداشته باشد آیا از لحاظ مغزی دچار آسیب می شود؟ اگ...
دو ماه پریود نشدم، ایراد کجاست؟ سوال:من دختری 13 ساله و مجرد هستم و از 23 مرداد 94 تا الان که 23 مهر 94 است عادت ماهیانه نشدم می خواستم بدونم آیا دچار بیماری شدم ؟ لطفا نام بیما...
درست کردن نان پوری هندی در این مطلب نحوه درست کردن نان پوری هندی به همراه لیست مواد لازم برای تهیه این نان هندی بسیار خوش خوراک را به شما اموزش می دهیم. مواد ل...
عکس نوشته ارثیه حضرت زهرا ⋆ در عکس نوشته ارثیه حضرت زهرا مجموعه ای از عکس نوشته های مذهبی در مورد  حجاب و چادر ارثیه های حضرت زهرا را قرار داده ایم که …. عکس نوشته ارثیه حضرت ز...
مشکلات از پوشک گرفتن، راهکار سوالسلام.پسری 3ساله دارم که از وقتی از پوشک گرفتمش خیلی دست به آلت خودش میزنه نمیدونم چیکار کنم باهاش صحبت کردم که این یه جایی مثه دست و پات اما ...
تقویت رابطه زناشویی، داروهای موثر اگر در پی تقویت میل جنسی خود هستید، گزینه های مختلف از داروها تا رژیم غذایی و ورزش می توانند مد نظر قرار بگیرند. موارد مختلفی می توانند بر کاهش م...
معنی سوره توحید | تفسیر سوره توحید معنی سوره توحید ، تفسیر سوره توحید معنی سوره توحید | تفسیر سوره توحید سوره‌ی اخلاص (توحید) مکی است و چهار آیه دارد. بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّ...
سرطان خون کودکان، علائم و پیشگیری  سرطان اصطلاحی برای اطلاق به گروهی از بیماری‌ها است که در آن سلول‌های غیرطبیعی بدون کنترل تقسیم می‌شوند و می‌توانند به سایر بافت‌ها تهاجم کنند. سلول‌ه...
شده تقدیرِ کسی باشی و قسمت نشود ⋆ در شده تقدیرِ کسی باشی و قسمت نشود متن های با معنای عاشقانه را قرار داده ایم و تصاویر زیبا که در آن … شده تقدیرِ کسی باشی و قسمت نشود؟سالها گیرِ کسی ب...
دوقلوهایی با والدین مشهور (۱) گروه ترجمه نی نی بان: در هفته اخیر اعلام شد بیونسی، خواننده سرشناس و امل کلونی، همسر جورج کلونی دو قلو باردارند. به همین خاطر به بررسی زوج ...
از عواقب بدخطی پزشکان چه می دانید یکی از شوخی های مرسوم افراد با یکدیگر در هنگام مواجه دست خط بد کنایه به دست خط پزشکی داریم می باشد که افراد در پاسخ به انتقاد از ناخوانا بودن دست خط خ...
دفع پروتئین در ادرار، راه حلش چیه؟ سوال:دفع پروتئین در اردار چه را ه حلی دارد؟پاسخ:باید شدت آن با ادرار بیست و چهار ساعته  بررسی شود. همراه با سونو و دیگر آزمایشات به متخصص نفرولوژ...
برانگیختگی زنان، رایج ترین اختلالات زناشویی یکی از اختلالات رایج جنسی در میان زنان، کارکرد ناقص(غیر کافی) جنسی است، که به نظر یک مشکل پیچیده است، چرا که که می تواند دلایل مختلفی داشته باشد. به ط...
ژورنال جدیدترین مدل مو چتری ستارگان هالیوود ۲۰۱۷ ژورنال جدیدترین مدل مو چتری ستارگان هالیوود ۲۰۱۷ – ۹۶ جدیدترین و شیک ترین مدل مو چتری ستارگان هالیوود ۲۰۱۷ – ۹۶ انواع مجموعه مدل مو شیک ...
تشخیص ناباروری، تاثیر هورمون اف اس اچ مقادیر غیرطبیعی هورمونهای جنسی بطور شایع دیده می شود و لزوماً به معنی نازا بودن نمی باشد. یکی از این هورمون ها FSH  است. هورمون محرک فولیکول (FSH...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.