بیوگرافی یزدگرد یکم ساسانی

 

یزدگرد یکم
شاهنشاه ساسانی
دوران ۳۹۹ میلادی – ۴۲۰ میلادی
مرگ ۴۲۰ میلادی
پیش از بهرام گور
پس از بهرام چهارم
همسر سوشاندخت
پدر شاپور سوم
فرزندان بهرام گور
دین زرتشتی

 

یزدگرد یکم یا یزدگرد بزه گر از ۳۹۹ تا ۴۲۰ میلادی، چهاردهمین شاهنشاه ساسانی بود. وی بجای بهرام چهارم یا بهرام کرمانشاه، به سلطنت رسید. در مورد اینکه وی پسر شاهپور دوم یا شاهپور سوم بوده‌است، بین مؤرخان، توافق وجود ندارد.

در نوشته‌های مؤرخان عیسوی و مؤلفان ایرانی، اختلاف بسیار راجع به احوال یزدگرد یکم، مشهود است. یکی از منابع سریانی او را یزدگرد نیکوکار و عیسوی رحیم و مقدس‌ترین پادشاهان، خوانده و از احسان او به فقرا و بینوایان تمجید کرده‌است. مؤرخان عرب و ایرانی که نوشته هایشان، مبتنی بر تواریخ عهد ساسانی، است و مأخوذ از عقاید روحانیون زرتشتی و اعیان و نجبا می‌باشد، او را بصفاتی از قبیل یزدگرد بزه گر (بزه کار) و فریبنده خوانده‌اند. سبب عمدهٔ ناخرسندی نجبا از یزدگرد، تسامحی بود که وی نسبت به مسیحی‌های ایران، نشان می‌داد.

نعمان، فرمانروای محلی حیره، کاخ معروف خورنق را برای یزدگرد یکم ساخت.

صلح و دوستی با بیزانس

در زمان او امپراتور روم شرقی، در تحت حمایت یزدگرد در آمد. آرکادیوس، امپراتور بیزانس چون زمان مرگ را احساس کرد و ولیعهدش تئودوسیوس دوم در گهواره بود، برای اینکه پسرش بی مانع بر تخت نشیند و امپراتوری روم شرقی از جنگ‌های ایران در امان بماند، در وصیت نامه اش از یزدگرد خواهش کرد که امپراتوری را حمایت کند. یزدگرد همین که بر مفاد وصیت نامه اطلاع یافت، خواجهٔ دانایی که نامش آنتیوخوس بود را، به قسطنطنیه فرستاد تا تئودوس را تربیت کند. از این پس رابطه میان ایران و روم شرقی به بخش نویی رسید و دو کشور در حل مسائل درونی یکدیگر را یاری می‌رساندند. یزدگرد قبول کرد که بین دولت و اتباع عیسوی او طریقه و روشی معین برقرار باشد و فرمان داد، کلیساهایی را که خراب کرده بودند، مجدداً بنا کنند و کسانی که به جرم عیسوی بودن به زندان افتاده بودند، آزادی دهند و به روحانیون عیسوی نیز اجازه داده شد که به همه جای ایران سفر کنند.

از مسامحه تا دشمنی با عیسویان

بهرام گور پسر و جانشین یزدگرد یکم، در خطابه‌ای که در روز بار عام، ادا می‌کرد چنین گفت که پدر او، سلطنت خود را با ملایمت و ملاطفت آغاز کرد اما چون همه رعایا یا بعضی از آنها قدر او را ندانستند و فرمان نبردند، سختی پیش گرفت و خون بسیار بریخت.

مسالمتی که یزدگرد یکم در روابط خود با عیسویان اظهار می‌کرد، بی شک معلول مقاصد سیاسی بود زیرا که با استوار کردن بنیان صلح ایران و روم می‌توانست، در تحکیم اقتدار سلطنت خویش بکوشد اما به نظر می‌آید که غیر از ضرورت سیاسی، یزدگرد طبعاً مایل به مسامحه در امور دیانتی بوده‌است. نسبت به قوم یهود هم که از نظر سیاسی، بی طرف محسوب می‌شدند، خوش رفتاری می‌کرد و شاید بخاطر همین طرز فکر با شوشیندخت دختری یهودی، ازدواج کرد. اگر یزدگرد در اواخر سلطنت، رفتارش را نسبت به عیسویان تغییر داد، گناه از آنها بود. عیسویان به تدریج چنان از فرط جسارت ایرانیان را رنجیده کردند که پادشاه چاره‌ای جز سختگیری و تنبیه ندید. مثلاً در شهر هرمزداردشیر واقع در خوزستان یک اسقف، آتشکده‌ای را که در نزدیکی کلیسای عیسویان بود، ویران کرد و بعد از دستگیری، شاه شخصاً از او استنطاق کرد. این اسقف در حضور شاه معترف شد که خود او آتشکده را خراب نموده و الفاظی رکیک نسبت به دیانت زرتشتی بر زبان آورد. شاه به او دستور داد که خود آتشکده را دوباره بنا کند و چون او مصراً امتناع کرد، محکوم و اعدام شد.

خشونتهایی که عیسویان می‌کردند، طبعاً به ضرر آنان تمام می‌شد و شاید انتصاب مهرنرسی دشمن بزرگ عیسویان را به مقام وزیری (وزرگ فرمذار) بتوان دلیل تغییر رفتار شاه نسبت به عیسویان دانست.

چگونگی فوت یزدگرد یکم، نامشخص است. او سه پسر بر جای گذاشت، شاهپور، بهرام و نرسی. شاهپور را پدر، به پادشاهی قسمتی از ارمنستان که به ایران تعلق یافته بود نصب کرد. بهرام پیش پادشاه عرب در حیره که خراجگزار شاه بود، اقامت گزید. نرسی هم که از همسر یهودی یزدگرد یکم بود، در زمان فوت پدر هنوز صغیر بود.

رابطه با یهودیان

یزدگرد اول روابط بسیار خوبی با یهودیان داشت. او همچنین دارای همسری یهودی به نام شوشاندخت بود که دختر راس الجالوت (رهبر یهودیان) بود. او همچنین به یهودیان اجازه داد که در شهرهای اصفهان و همدان ساکن شوند. در تلمود بابلی (کسوبوس ۶۱ا) آمده است که خاخامهای آمیمار، رو آشی و مر زترا در دربار او قدرت داشتند. همچنین خاخام هنا بن ناتان نیز روابط خوبی با یزدگرد اول داشت و او نظر او بسیار قابل احترام بود به طوری که روایت شده است که شاه حتی یکبار به صورت شخصی کمربند او را محکم کرد. بعضی روایتها معتقدند که مقبره استر در همدان ممکن است در واقع مقبره شوشاندخت همسر یهودی یزدگرد اول باشد.

 

بیوگرافی بهرام یکم ساسانی تاج‌ ستانی بهرام اول از اهورامزدا   بهرام یکم شاهنشاه ساسانی دوران ۲۷۳ میلادی - ۲۷۶ میلادی مرگ ۲۷۶ میلادی پیش از...
بیوگرافی شاهرخ افشار  شاهرخ‌ میرزا افشار دوران چهارمین پادشاه افشاریه از ۱۱۲۷ تا ۱۱۲۹ خورشیدی حاکم مشهد از ۱۱۲۹ تا ۱۱۷۴ خورشیدی زادروز ۱۱۱۲ خورشیدی ...
بیوگرافی مؤیدالدوله دیلمی   مؤیدالدوله ابومنصور پسر سوم رکن‌الدوله حسن و از پادشاهان آل بویه در دیالمه ری و همدان و اصفهان بود. وی در این دوران از مشورت‌های وزیر با کفا...
بیوگرافی شاه اسماعیل اول تحقیق درباره شاه اسماعیل اول |بیوگرافی کامل شاه اسماعیل اول |زندگی نامه کامل شاه اسماعیل اول | شاه اسماعیل اول در چه قرنی می زیست؟| شاه اسماعیل اول اه...
بیوگرافی داریوش کبیر داریوش کبیر |نام اصلی داریوش کبیر |مقاله در مورد داریوش کبیر |آرامگاه داریوش کبیر |مرگ داریوش کبیر |بیوگرافی داریوش کبیر |دلیل مرگ داریوش کبیر | داریو...
بیوگرافی بابک خرمدین بابک خرمدین |زندگی نامه بابک خرمدین |آرامگاه بابک خرمدین |زندگی نامه کامل بابک خرمدین |نام اصلی بابک خرمدین |مقاله درباره بابک خرمدین |مرگ بابک خر...
بیوگرافی اباقا خان   اباقاخان دومین ایلخان مغول دوران ۶۶۳ - ۶۸۰ ه. ق. ۱۲۶۵ - ۱۲۸۲ م. زادروز ۶۳۱ ه. ق. ۱۲۳۴ م. مرگ ذیحجه ۶۸۰ ه. ق...
بیوگرافی ارد دوم اشکانی   اُرُد دوم یا ورُد دوم (اشک سیزدهم) سیزدهمین شاه ایران از خاندان اشکانی است. وی از سال ۵۵ تا ۳۷ پیش از میلاد سلطنت کرد. به عقیدهٔ بسیاری از م...
بیوگرافی ملک رحیم   خسرو فیروز (۴۴۷ـ۴۴۰) ملقب به الملک الرحیم امیر آل بویه عراق و فرزند ابوکالیجار مرزبان بود.  ...
بیوگرافی وینستون چرچیل ، مظهر زیرکی و نیرنگ   نخست‌وزیر بریتانیا مشغول به کار اکتبر ۱۹۵۱ – آوریل ۱۹۵۵ پادشاه ملکه الیزابت دوم مشغول به کار مهٔ ۱۹۴۰ – ژوئیهٔ ۱۹۴...
بیوگرافی شهریار دوم   اسپهبد شهریار بن شروین یا شهریار دوم یازدهمین حاکم از سلسله باوندیان بین سنوات ۹۳۰-۹۶۴ میلادی بود. او پسر و جانشین شروین دوم بود. پس از ض...
بیوگرافی نادر شاه افشار لقب و القاب نادر شاه افشار |زندگی نامه نادر شاه افشار |مرگ نادر شاه افشار |عکس نادر شاه افشار |مقاله در مورد نادر شاه افشار |تحقیق درباره نادر شاه افش...
بیوگرافی بلاش سوم   بلاش سوم (اشک بیست و ششم) بیست و ششمین شاه ایران از خاندان اشکانی است که پس از خسرو به شاهی رسید. نسبت بلاش سوم با اشکانیان روشن نیست. وی در...
بیوگرافی سلطان محمود غزنوی   ابوالقاسم محمود بن سبکتکین (۳۶۰ ه‍.ق.-۴۲۱ ه‍.ق.)، ملقب به سیف‌الدوله، یمین‌الدوله، امین‌الملة، غازی و مشهور به سلطان محمود غزنوی پادشاه ...
بیوگرافی عمادالدین احمد   بیوگرافی و زندگینامه عمادالدین احمد مظفر از پادشاهان سلسله آل مظفر   عمادالدین احمد مظفر «۷۹۵ ۷۸۶ ق/ ۱۳۹۳ ۱۳۸۴م» و در زمان شاه شجا...