سایت عکس و بیوگرافی مرجعی برای بیوگرافی بازیگران
به photo-biography.net خوش آمدید.

بیوگرافی کامل هلالی جغتائی

بیوگرافی کامل هلالی جغتائی

 

هلالی جغتائی
زادروز میانه‌های سدهٔ ۹ خ. استرآباد
درگذشت ۹۰۸ خ./۹۳۵ ق. چهارسوق شهر هرات
محل زندگی استرآباد، هرات
ملیت ایرانی
نام‌های دیگر بدرالدین هلالی استرآبادی
پیشه شعر فارسی
لقب هلالی
مذهب شیعه

 

بَدرالدین (نورالدین) هِلالی جَغتائی اَستَرآبادی (مرگ ۹۰۸) یکی از شاعران پارسی‌گوی سده ۹ هجری خورشیدی بود.

برجسته‌ترین اثر او مثنوی شاه و درویش (شاه و گدا) است که به زبان آلمانی نیز ترجمه شده‌است. اهمیت هلالی به خاطر غزل‌های لطیف و پرمضمون و خوش آهنگ اوست که مجموع آن نزدیک به ۲۸۰۰ بیت است. قصیده‌های هلالی کم‌ارزش هستند که یکی از آنها را در ستایش عبیدالله خان ازبک سردوه است که گویا از ترس بوده است.

وی اهل استرآباد (گرگان کنونی) و بزرگ‌شدهٔ این شهر بود و در نوجوانی به هرات رفت. نیاکان هلالی اصالتاً از ترکمن‌های جغتائی بودند که به گرگان هجرت کرده بودند.

هلالی از پرورش‌یافتگان امیر علیشیر نوایی و از هم‌نشینان سلطان حسین بایقرا تیموری بود. پس از سرودن مثنوی شاه و درویش، بدیع‌الزمان پسر سلطان حسین میرزا، غلام‌بچه‌ای زیبا را که هلالی طلب کرده‌بود به عنوان انعام به وی داد.

هلالی استرآبادی شیعه بوده است، اما در تشیع متعصب نبوده و در درگیری‌های معمول میان سنی و شیعه در آن زمان دخالت نمی‌کرده است و همین باعث شده تا پیروان هر کدام از این مذاهب، او را بر مذهب دیگر بدانند.

مرگ

در هنگام محاصره هرات توسط عبیدالله خان ازبک شیبانی در زمان شاه تهماسب یکم که جزئی از ایران بود، هلالی نیز در هرات بود. در آن زمان از سوی سپاه ازبک مستزادی به درون شهر فرستاده شد با این محتوا:

 

ای اهل هری ز خاص تا عام شما از شاه و گدا
دانم که به‌هم خورد سرانجام شما از لشکر ما
چون باعث صلح خواجه اسحاق شده یعنی که بود
گبری بهتر ز شیخ‌الاسلام شما در مذهب ما

 

هلالی در پاسخ این رباعی مستزاد را برای آنها می‌فرستد:

 

ای شهره شده به ظالمی نام شما از شاه و گدا
آزار بود ز اهل دین کام شما این هست روا
بستید بر اولاد علی نان و نمک چون قوم یزید
صد لعنت معبود بر اسلام شما در مذهب ما

 

عبیدالله خان ازبک شیبانی پس از اشغال هرات، نخست هلالی را همراه خود کرد اما بعد شعر بالا و برخی از اشعار دیگر را به آگاهی عبید خان رساندند، مانند:

 

گه در پی آزار دل و جان باشی گاهی ز پی غارت ایمان باشی
با این همه دعوی مسلمانی چیست کافر باشم گر تو مسلمان باشی

 

بعد او را به جرم شیعه بودن و در پی تحریک رشکمندان، شکنجه داد و مأمورانش هلالی را با سری شکسته و خون‌آلود در چهارسوق هرات کشتند. شاعری به نام مهری به دیدار هلالی آمد و این بیت را برای او خواند:

 

این قطره خون چیست به روی تو هلالی گویا که خون از غصه به روی تو دویدست

نمونه غزل

آرزومند توام، بنمای روی خویش را ورنه از جانم برون کن آرزوی خویش را
جان در آن زلف است، کمتر شانه کن تا نگسلی هم رگ جان مرا هم تار موی خویش را
خوبرو را خوی بد لایق نباشد، جان من همچو روی خویش نیکو ساز خوی خویش را
چون به کویت خاک گشتم پایمالم ساختی پایه بر گردون رساندی خاک کوی خویش را
آن نه شبنم بود ریزان در وقت صبح از روی گل گل ز شرمت ریخت بر خاک آبروی خویش را
مرده‌ام، عیسی دمی خواهم که یابم زندگی همره باد صبا بفرست بوی خویش را
بارها گفتم هلالی، ترک خوبان کن ولی هیچ تأثیری ندیدم گفتگوی خویش را

آثار

  • شاه و درویش
  • صفات العاشقین
  • لیلی و مجنون (هلالی)
  • دیوان اشعار هلالی

 

بیوگرافی یوهان ولفگانگ فون گوته   یوهان ولفگانگ فون گوته نام اصلی یوهان ولفگانگ گوته زادروز ۲۸ اوت ۱۷۴۹ فرانکفورت، آلمان مرگ ۲۲ مارس ۱۸۳۲ میلادی (۸...
بیوگرافی فریدریش شیلر   فریدریش شیلر نام اصلی یوهان کریستوف فریدریش فون شیلر زادروز ۱۰ نوامبر ۱۷۵۹ مارباخ آم نکا، آلمان مرگ ۹ مه ۱۸۰۵ میلا...
بیوگرافی سید محمد رضا عالی‌ پیام همسر و فرزندان محمد رضا عالی‌ پیام |   محمد رضا عالی‌ پیام  بازیگر|سریال های محمد رضا عالی‌ پیام | محمد رضا عالی‌ پیام  و همسرش|زندگینامه  محمد رضا عا...
بیوگرافی کامل لئوناردو آلیشان   لئوناردو آلیشان نام اصلی لئوناردو پل آلیشان زمینهٔ کاری شاعر، داستان‌نویس، مترجم، استاد دانشگاه زادروز ۴ مارس ۱۹۵۱...
بیوگرافی کامل ابوالعلای شوشتری   ابوالعلاء شوشتری یا بوالعلاء شُشتری شاعر ایرانی پارسیگوی (بی‌دیوان) سده ۴ هجری است. او در زمان سامانیان می‌زیست. زندگی او در سده...
بیوگرافی شهروز رامتین   شهروز رامتین نام اصلی ناصر محمدرضایی زمینه فعالیت سینما و تئاتر تولد ۱۳۲۱ تهران ملیت ایرانی پیشه بازیگ...
بیوگرافی کامل حمید سبزواری   حمید سبزواری نام اصلی حسین آقاممتحنی زمینهٔ کاری شاعری زادروز ۱۳۰۴ سبزوار پدر و مادر عبدالوهاب: پدر ملا مح...
بیوگرافی کامل خاقانی   خاقانی شَروانی زادروز ۵۲۰ قمری ۱۱۲۰ میلادی شروان یا شیروان درگذشت ۵۹۵ قمری ۱۱۹۰ میلادی تبریز آرامگاه مقبره الشعر...
بیوگرافی سیاوش شاکری   سیاوش شاکری (زاده ۱۳۱۸) کارگردان، بازیگر و تدوینگر فیلم اهل ایران است. زندگی‌نامه متولد ۱۳۱۸ در تهران. وی فارغ‌التحصیل کالج فیلم تکنیک لند...
بیوگرافی کامل ابن نصوح شیرازی   ابن نَصوح شیرازی (درگذشته به سال ۷۹۳ق- تبریز) از شاعران و ادیبان پارسی گوی ایرانی در قرن هشتم و معاصر حافظ شیرازی بوده است..   زندگ...
بیوگرافی کامل فروغی بسطامی       فروغی بسطامی زادروز ۱۲۱۳ ه. ق. کربلا درگذشت ۲۵ محرم ۱۲۷۴ ه. ق. تهران نام‌های دیگر میرزا عباس ب...
بیوگرافی کامل اثیرالدین عبدالله اومانی   اثیرالدین عبدالله اومانی متخلص به اثیر شاعری است احتمالاً در دههٔ آخر سدهٔ ششم یا اوایل سدهٔ هفتم قمری می‌زیسته‌است. در روستای اومان که قبلا...
بیوگرافی کامل کسایی مروزی   مجدالدین ابوالحسن کسایی مروزی (زادهٔ ۳۴۱ ه‍.ق در مرو)، شاعر ایرانی در نیمهٔ دوم سده چهارم هجری و (شاید) آغاز سده پنجم هجری است. چنان که از ن...
بیوگرافی ذبیح‌ الله ذبیح‌ پور + عکس     ذبیح‌ الله ذبیح‌ پور زمینه فعالیت بازیگر ملیت  ایران سال‌های فعالیت ۱۳۵۰ - ۱۳۷۸   ذ...
بیوگرافی کاظم روشن‌ ضمیر کاظم روشن‌ ضمیر زمینه فعالیت سینما ملیت  ایران پیشه بازیگر سال‌های فعالیت ۱۳۵۶-۱۳۴۴   کاظم روشن‌ضمی...