بیوگرافی مرضیه

بیوگرافی مرضیه

 

 

نام اصلی خدیجه اشرف‌السادات مرتضایی
نام مستعار مرضیه
تولد ۱ فروردین ۱۳۰۳
۱۹۲۴ (میلادی) تهران
ملیت ایران
مرگ ۲۱ مهر ۱۳۸۹ (۸۶ سال)
۱۲ اکتبر ۲۰۱۰ پاریس
سبک‌ها موسیقی کلاسیک ایرانی

 

خدیجه اشرف‌السادات مرتضایی با نام هنری مَرضیه (زاده ۱ فروردین ۱۳۰۳ خورشیدی – درگذشته ۲۱ مهر ۱۳۸۹ خورشیدی) خواننده ایرانی است.

 

زندگی‌نامه

خدیجه اشرف‌السادات مرتضایی با نام هنری مرضیه در ۱ فروردین سال ۱۳۰۳ در تهران در خانواده‌ای هنردوست چشم به جهان گشود و در ساعت ۱ ظهر ۲۱ مهر ماه سال ۱۳۸۹، در ۸۶ سالگی در اثر بیماری سرطان در پاریس درگذشت. پدر و مادرش از یک خانواده هنردوست بودند و هنرمندانی از قبیل مجسمه‌ساز، نقاش و مینیاتوریست و موسیقیدان در اقوامش بودند. اما مادرش بود که بطور خاص او را تشویق به خواندن کرد و در همه دوران زندگی‌اش از او پشتیبانی می‌کرد.

وی در مصاحبه‌ای درباره خود گفته‌بود:

«در زمانی که خانواده‌های ایرانی به ندرت فرزندان دخترشان را برای تحصیل علم می‌فرستادند پدر من با وجودی که یک فرد روحانی بود؛ مرا تشویق به آموزش تحصیلات مرسوم زمان نمود. وقتی که من آغاز به خواندن کردم خواننده شدن برای زنان خیلی غیر عادی بود و در عین حال یک خواننده در آن زمان باید هم دانش مدرسه‌ای می‌داشت و هم دانش کلاسیک موسیقی و هم چنین یک صدای خوب. در ضمن استادان موسیقی زیادی باید صدای او را تأئید می‌کردند و همچنین تئوری موسیقی را باید بخوبی می‌دانست. من سالهای زیادی را به آموختن در زیر نظر استادان بزرگ موسیقی ایرانی گذراندم پیش از اینکه شروع به خواندن کنم.»

مرضیه در سال ۱۹۴۲ (۱۳۲۱ خورشیدی) زیر نظر اسماعیل مهرتاش، استاد بزرگ موسیقی، فعالیت هنری خود را آغاز کرد. در ابتدا با بازی در نقش شیرین در نمایش «خسرو و شیرین» در تئاتر باربد در تهران به محبوبیت رسید. این نمایش که ۳۷ شب روی صحنه بود برای او یک کامیابی بزرگ و سریع به بار آورد و با استقبال بسیار مردم روبه‌رو شد. مرضیه پس از آن به چنان شهرت و مهارتی در خواندن آواز دست یافت که تصنیف‌نویسان و شاعران برای اجرای آثار خود توسط این هنرمند با یکدیگر رقابت می‌کردند.

جلب نظر روزافزون اساتید موسیقی او را به نخستین زن خواننده در برنامه گل‌ها بدل نمود. مرضیه در حدود ۱۰۰۰ آواز و ترانه در دوران شکوفایی هنریش خواند که در پیشرفت موسیقی ایرانی بسیار اثرگذار بود.

تصانیف دو صدایی

بانو مرضیه در طول دوره هنری خود ۵ بار تصانیف دو صدایی خواندن که ۳ بار آن با استاد بنان، یکبار با علی بهاری و یکبار هم با نوه دختری خود جانان خرم بوده چنگ رودکی که به جوی مولیان معروف شد با همکاری استاد بنان، آهنگسازی استاد روح‌الله خالقی و شعری از رودکی خلق شد همین تصنیف در کنسرت المپیا پاریس با همراهی جانان خرم نوه مرضیه و تنظیم مجدد توسط محمد شمس بازخوانی شد.

مطلع شعر:

بوی جوی مولیان آید همی / یاد یار مهربان آید همی

دواثر دیگر اجرا شده با استاد بنان مربوط به برنامه گلهای رنگارنگ ۲۵۴ و ۱۳۴ است که بصورت آواز ضبط و در دسترس است.

اما تصنیف دیگر که در سالهای نخست ورود مرضیه به دنیای هنر با همکاری بهاری سروده شده بود سالها بود که در گذر زمان از یادها و نظرها محو شده بود بطوری که خود مرضیه هیچگاه وجود چنین اثری را ابراز نکرد. بنابه گفته استاد بزرگ لشگری بعد ساخت تصنیف آقای لشگری احساس می‌کند بخشی از فضای تصنیف خالی است و نیاز به یک صدای مردانه دارد از همین رو از آقای بهاری که در استودیو مشغول نواختن ویلن بوده درخواست می‌کنند تا با مرضیه در این مورد همکاری کند و ایشان هم می‌پذیرند شعر تصنیف (موی سپید) از کارهای استاد کرمانشاهی است.

مطلع شعر:

ای شب ای شب کو صبح امیدم / رحمی آخر بر موی سپیدم

پس از انقلاب

مرضیه در سال ۱۳۷۳ از ایران رفت و در فرانسه به تشویق دوستانش مریم و هدایت‌الله متین دفتری پناهندگی گرفت. او در آنجا به شورای ملی مقاومت ایران اعلام پیوستگی کرد و در سفرهای گوناگون به کشورهای مختلف کنسرت‌های زیادی داد. در این دوران او با هنرمندان معروف و شاعران و آهنگسازان و نوازندگان مشهوری چون محمد شمس و شاپور باستان‌سیر و عماد رام و محمد علی اصفهانی و اسماعیل وفا یغمایی و راس پاپل و حمیدرضا طاهر زاده و هنرمند فقید بریتانیایی، لرد یهودی منوهین، کارهای متعددی ارائه نموده‌است.

ورود دوباره مرضیه به صحنه، به هر دلیل و با هر امکان، رویدادی جذاب و کنجکاو کننده برای شنوندگان آثار او در سال‌های پیش از انقلاب بود. رفتار و گفتار مرضیه نیز این رویداد را جذاب‌تر می‌کرد. در یکی از نخستین کنسرت‌هایش در لوس‌آنجلس، زمانی که شنوندگان با یکی از ترانه‌ها دست زدند، خطاب به آنها گفت: «من مطرب نیستم، وقتی می‌خوانم فقط گوش بدهید.». کنسرت به گزارش لوس‌آنجلس تایمز با «تدابیر شدید امنیتی» برگزار و عبور همه شرکت‌کنندگان از زیر ردیاب‌های فلزی، موجب ۴۵ دقیقه تاخیر شد.

 

درگذشت

مرضیه سال‌های پایانی عمرش را در پاریس گذراند. در فروردین ۱۳۸۹ دخترش هنگامه امینی را که مبتلا به بیماری سرطان بود از دست داد و چندی بعد خود نیز ظهر روز چهارشنبه ۲۱ مهرماه ۱۳۸۹، در سن ۸۶ سالگی بر اثر بیماری سرطان در بیمارستان آمریکایی‌ها در شهر پاریس درگذشت.

تنها پسر او که حاصل ازدواج دوم اوست در آمریکا زندگی می‌کند همچنین نوه دختری او جانان خرم بتازگی ترانه‌هایی خوانده که از جمله آن می‌توان به ترانه دختر کولی که سالها پیش مادربزرگش خوانده بود اشاره کرد جانان هم اکنون در پاریس زندگی می‌کند .

 

بیوگرافی مهدیه محمدخانی     مهدیه محمدخانی خوانندهٔ زن ایرانی، متولد سال ۱۳۶۵ در شهر تهران است. وی فارغ‌التحصیل رشتهٔ مهندسی معماری است. محمدخانی فراگی...
بیوگرافی عرفان + عکس   عرفان نام اصلی عرفان حاج‌ رسولی‌ها نام مستعار عرفان تولد ۳ اوت ۱۹۸۳ ‏(۳۱ سال) ۱۲ مرداد ۱۳۶۲ اصفهان ملیت  ای...
بیوگرافی سیمین غانم   سیمین غانم زادروز ۱۳۲۳ تنکابن، مازندران محل زندگی تهران ملیت ایرانی پیشه خواننده سبک پاپ ایرانی، سنتی ...
بیوگرافی نجمه تجدد   نجمه تجدد تولد ۱۳۳۰ سبک‌ها موسیقی سنتی ایرانی سازها سه تار   نجمه تجدد (۱۳۳۰ تهران) از خوانندگان زن ایر...
بیوگرافی آریا آرام نژاد + عکس   آریا آرام نژاد تولد ۱۳۶۲ بابل ملیت ایرانی سبک‌ها پاپ ترنس   آریا آرام نژاد (زاده ۱۳۶۲ در بابل) خوان...
بیوگرافی مامک خادم   مامک خادم تولد تهران ملیت  ایرانی سبک‌ها موسیقی تلفیقی   مامک خادم نوازنده و موسیقیدان ایرانی است. ...
بیوگرافی فرامرز آصف + عکس     فرامرز آصف نام اصلی فرامرز آصف تولد دزفول، خوزستان، ایران ملیت ایران سبک‌ها پاپ   ف...
بیوگرافی امیر کریمی + عکس   امیر کریمی تولد ١٣٤٩ ملیت ایران سبک‌ها موسیقی پاپ فارسی   امیر کریمی از خوانندگان ایرانی است. ...
بیوگرافی یونس دردشتی + عکس   یونس دردشتی نام اصلی یونس دردشتی تولد ۱۲۸۸ خورشیدی محله دردشت، اصفهان ملیت ایرانی مرگ ۱۰ اسفند ۱۳۷۴ نیویورک...
بیوگرافی پروین نمازی   پروین نمازی خواننده کُرد زبان اهل ایران است. زندگی‌نامه و فعالیت‌هنری پروین نمازی خواننده کرد با هنرمندان مطرحی از جمله علی‌اکبر مرادی آ...
بیوگرافی درویش مصطفی جاویدان + عکس   سید مصطفی موسوی مشهور به درویش مصطفی جاویدان درهفت آبان ۱۳۲۵ در کرمانشاه متولد شد. وی با خواندن ترانه‌های مذهبی و ملی معروف شد. ...
بیوگرافی بتی   بتی نام مستعار بتی تولد شهریور ۱۳۳۱| تهران ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی پاپ فارسی   بتی (زاده شه...
بیوگرافی شمسی اشتری ( نلی )   نام اصلی شمسی اشتری نام مستعار نلی تولد ۱۳۳۴ تهران ملیت ایرانی سبک‌ها پاپ   شمسی اشتری با نا...
بیوگرافی سلمان محمدی + عکس   سلمان محمدی تولد ۲۶ مرداد۱۳۵۳ ملیت  ایران سبک‌ها موسیقی سنتی ایرانی ، موسیقی جهانی سازها سه تار الکتریک ، تا...
بیوگرافی تارا تیبا + عکس   تارا تیبا تولد ۱۳۶۳ ملیت ایرانی سبک‌ها موسیقی سنتی ایرانی سازها پیانو، ویلون   تارا تیبا، خوا...