بزرگترین گالری عکس و تصویر در ایران

بیوگرافی عبدالحسین زرین‌ کوب

بیوگرافی عبدالحسین زرین‌ کوب

بیوگرافی عبدالحسین زرین‌ کوب

 

عبدالحسین زرین‌کوب
زادروز ۲۷ اسفند ۱۳۰۱ بروجرد
درگذشت ۲۴ شهریور ۱۳۷۸ (۷۶ سال) تهران
محل زندگی بروجرد، تهران، فرانسه
ملیت ایرانی
پیشه مدیریت گروه ادبیات فارسی دانشگاه تهران، استاد دانشگاه تهران
نهاد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران
همسر قمر آریان

 

عبدالحسین زرین‌کوب (۲۷ اسفند ۱۳۰۱ در بروجرد تا ۲۴ شهریور ۱۳۷۸ در تهران) ادیب، تاریخ‌نگار و منتقد ادبی برجسته در ایران معاصر است.

آثار او به‌عنوان مرجع عمده در مطالعات تصوف و مولوی‌شناسی شناخته می‌شود.

 

زندگی نامه

عبدالحسین زرین‌کوب در سال ۱۳۰۱ خورشیدی در بروجرد متولد شد. تحصیلات ابتدایی را در زادگاه خویش به پایان برد. تحصیل در دوره متوسطه را تا پایان سال پنجم متوسطه در بروجرد ادامه داد و به دنبال تعطیلی کلاس ششم متوسطه در تنها دبیرستان شهر برای ادامه تحصیل به تهران رفت. این بار رشته ادبی را برگزید و در سال ۱۳۱۹ تحصیلات دبیرستانی را به پایان برد. سال بعد به بروجرد بازگشت و به تدریس در دبیرستان‌های خرم‌آباد و بروجرد پرداخت. در این دوران درس‌های مختلف از تاریخ و جغرافیا و ادبیات فارسی تا عربی و فلسفه و زبان خارجی را تدریس می‌کرد. در همین دوره نخستین کتاب او به نام فلسفه، شعر یا تاریخ تطور شعر و شاعری در ایران در بروجرد منتشر شد.

در سال ۱۳۲۴ پس از آن که در امتحان ورودی “دانشکده علوم معقول و منقول” و “دانشکده ادبیات” حائز رتبه اول شده بود، وارد رشته ادبیات فارسی دانشگاه تهران شد. در سال ۱۳۲۷ با رتبه اول دورهٔ لیسانس ادبیات فارسی را به پایان رساند، و سال بعد وارد دوره دکتری رشته ادبیات دانشگاه تهران گردید. در سال ۱۳۳۴ از رساله دکتری خود با عنوان نقدالشعر، تاریخ و اصول آن که زیر نظر بدیع‌الزمان فروزانفر تالیف شده بود با موفقیت دفاع کرد. دکتر زرین‌کوب در سال ۱۳۳۰ در کنار عده‌ای از فضلای عصر همچون محمد معین، پرویز ناتل خانلری، غلامحسین صدیقی و عباس زریاب خویی برای مشارکت در طرح ترجمه مقالات دائرهالمعارف اسلام (طبع هلند) دعوت شد.

از سال ۱۳۳۵ با رتبه دانشیاری کار خود را در دانشگاه تهران آغاز کرد و عهده‌دار تدریس تاریخ اسلام، تاریخ ادیان، تاریخ کلام و تاریخ تصوف در دانشکده‌های ادبیات و الهیات شد. دکتر زرین‌کوب چندی نیز در “دانشسرای عالی تهران” و ‘دانشکده هنرهای دراماتیک” به تدریس پرداخت. وی از سال ۱۳۴۱ به بعد در فواصل تدریس در دانشگاه تهران، در دانشگاه‌های آکسفورد، سوربن هند و پاکستان و در سال‌های ۱۳۴۷ تا سال ۱۳۴۹ در آمریکا به عنوان استاد میهمان در دانشگاه‌های کالیفرنیا و پرینستون به تدریس پرداخت.

از دانشجویان و شاگردان موفق و به‌نام ایشان می‌توان به دکتر قدمعلی سرامی اشاره کرد.

دکتر زرین کوب در سال‌های ورودش به دانشکده با خانم قمر آریان آشنا شد. قمر آریان در گفتگویی که در سال ۸۳ در روزنامه جام جم چاپ شد، تعریف کرد که آشنایی آن‌ها در فضای دانشکده نزدیک به ۹ سال ادامه یافته بود، تا آن که سرانجام عبدالحسین زرین‌کوب که سی ساله شده بود، از آریان خواستگاری کرد. به گفته خودش، زمانی که ماجرا را با پدرش مطرح کرد، شنید که پدرش به خوبی با زرین‌کوب آشناست و مقالاتی از او خوانده، اما فکر می‌کرده که نویسنده آن مقالات باید مردی ۵۰ ساله باشد.

آریان و زرین‌کوب در سال ۱۳۳۲ با هم ازدواج کردند و تحصیلات خود را در مقطع دکتری نیز ادامه دادند. (زرین‌کوب نفر اول و آریان نفر دوم در کنکور دکترا بود) و پس از فارغ‌التحصیلی، سال‌های سفرشان آغاز شد. قمر آریان سال‌های بسیاری را همراه با همسرش در هند، چندین کشور اروپای و عربی و لبنان گذراند.

ازدواج آریان و زرین‌کوب نظیر ازدواج سیمین دانشور و جلال آل احمد فرزندی به دنبال نداشت.

دکتر عبدالحسین زرین‌کوب در ۲۴ شهریور ۱۳۷۸ در ۷۷ سالگی در تهران درگذشت.

دکتر زرین کوب کتابی تحت عنوان دو قرن سکوت درمورد حوادث و اوضاع تاریخی ایران در دو قرن اول اسلام (از حمله عرب تا ظهور دولت طاهریان) نگاشته و در سال ۱۳۳۶ در چاپ دوم کتاب به بسیاری از سؤالات مطرح شده توسط منتقدان و نیز شبهات وارده بر مطالب چاپ اول کتاب پاسخ داده است.

در مصاحبه‌ای که عطا آیتی دو سال قبل از مرگ زرین‌کوب با او داشت، زرین‌کوب در پاسخ به سؤال “کدام یک از آثار خودتان را بیشتر دوست دارید؟” کتاب دو قرن سکوت را نام برد.

بیوگرافی عبدالحسین زرین‌ کوب

کتابشناسی

نقد ادبی

  • ۱۳۲۳ فلسفه شعر
  • ۱۳۳۸ نقد ادبی
  • ۱۳۴۳ با کاروان حله مجموعه‌ای از نقد ادبی
  • ۱۳۴۶ شعر بی‌دروغ، شعر بی‌نقاب
  • ۱۳۴۹ از کوچهٔ رندان، بحث و بررسی و نقد اشعار حافظ شیراز و تشریح شرایط سیاسی و اجتماعی شیراز در زمان شاه مسعود
  • ۱۳۶۳ سیری در شعر فارسی، بحثی انتقادی در شعر فارسی و تحوّل آن با نمونه‌هایی از شعر شاعران
  • ۱۳۶۴ سرّ نی، نقد و شرح تحلیلی و تطبیقی مثنوی معنوی
  • ۱۳۶۶ بحر در کوزه، نقد و تفسیر قصّه‌ها و تمثیلات مثنوی معنوی
  • ۱۳۷۰ پله پله تا ملاقات خدا، درباره زندگی، سلوک، و اندیشه مولانا. و نیز نحوه اشنایی با شمس تبریزی و چگونگی اثرپذیری روحی و طوفان تصوفی که در وی عارض گردید و نیز اطلاعات باارزشی در مورد کودکی و نوجوانی مولانا و نیز شرح احوالات شاگردان معروفش حسام الدین چلبی و صلاح الدین زرکوب
  • ۱۳۷۲ پیر گنجه، در جستجوی ناکجاآباد، شرح حال نظامی گنجوی و بررسی اشعار و آثار وی و نیز شرح تفصیلی تاریخ آن دوران
  • ۱۳۷۲ آشنایی با نقد ادبی
  • ۱۳۷۵ از گذشته ادبی ایران
  • ۱۳۷۷ از نی نامه
  • ۱۳۷۸ دیدار با کعبه جان درباره زندگی و آثار و اندیشه خاقانی
  • ۱۳۸۱ نامور نامه درباره فردوسی و شاهنامه
  • بامداد اسلام

تاریخ ایران

تاریخ اسلام

  • ۱۳۴۶ بامداد اسلام
  • ۱۳۴۸ کارنامه اسلام

اندیشه

  • ۱۳۴۲ ارزش میراث صوفیه
  • ۱۳۵۳ فرار از مدرسه
  • ۱۳۵۷ جستجو در تصوف ایران
  • ۱۳۶۹ در قلمرو وجدان، سیری در عقاید، ادیان، و اساطیر و شامل بخش‌هایی چون: پندارهای از یاد رفته و میراث هندوان و اسطوره یا تاریخ و نفوذ در ادوار ما قبل تاریخ عقاید و دیانات. فصل اغازین کتاب با این عبارت آغاز می‌گردد: بودن یا نبودن؟ مسئله این است! و جوابی که پرسشگر حیرت‌زده می‌جوید برای آن است که مطمئن شود این بودن آیا به زحمتش می‌ارزد و زندگی وی اصلاً هیچ معنی و هدف دارد یا آنکه جز توالی کودکی و جوانی و پیری که سرانجام به عدم محض منتهی گردد چیزی نیست.
  • ۱۳۷۷ شعله طور

ترجمه

  • ۱۳۲۶ بنیاد شعر فارسی
  • ۱۳۲۸ ادبیات فرانسه در قرون وسطی
  • ۱۳۲۸ ادبیات فرانسه در دوره رنسانس
  • ۱۳۳۲ شرح قصیده ترساییه خاقانی
  • ۱۳۳۷ فن شعر ارسطو
  • ۱۳۵۷ ارسطو و فن شعر

مجموعه مقالات

  • ۱۳۵۱ یادداشت‌ها و اندیشه‌ها
  • ۱۳۵۳ نه شرقی، نه غربی، انسانی
  • ۱۳۵۶ از چیزهای دیگر مجموعه چند یادداشت پراکنده
  • ۱۳۶۳ با کاروان اندیشه
  • ۱۳۶۵ دفتر ایام، مجموعهٔ گفتارها، اندیشه‌ها، و جستجوها
  • ۱۳۶۸ نقش بر آب، جستجویی چند در باب شعر حافظ، گلشن راز، گذشتهٔ نثر فارسی و ادبیات تطبیقی
  • ۱۳۷۶ حکایت هم‌چنان باقی

نوشته‌های ادبی و تاریخ‌نگاری

  • ۱۳۴۷ تک درخت
  • ۱۳۵۴ تاریخ در ترازو

 

بیوگرافی ژان پل سارتر   ژان-پل سارْتْرْ زادروز ۲۱ ژوئن ۱۹۰۵ پاریس، فرانسه مرگ ۱۵ آوریل ۱۹۸۰ پاریس، فرانسه ملیت  فرانسوی جایگاه خاکسپا...
بیوگرافی جهانگیر آموزگار   وزیر بازرگانی مشغول به کار : ۱۳۴۰ – ۱۳۴۱ پیش از غلامحسین جهانشاهی عضو هیآت اجرایی صندوق بین‌المللی پول اطلاعات شخصی...
بیوگرافی ویل دورانت   ویل دورانت ویلیام جیمز دورانت زادروز ۵ نوامبر ۱۸۸۵ نورث آدامز، ماساچوست درگذشت ۷ نوامبر ۱۹۸۱ (-۹۷ ساله) لوس آنجلس، کا...
بیوگرافی آن سالیوان   آن سالیوان زاده جوآنا منسفیلد سالیوان ۱۴ آوریل ۱۸۶۶ فیدینگ هیلز، ایجوام، ماساچوست مرگ ۲۰ اکتبر ۱۹۳۶ میلادی (۷۰ سال) ف...
بیوگرافی رومن رولان   رومن رولان زادروز ۲۶ ژانویهٔ ۱۸۶۶ کلامسی، بورگونی مرگ ۳۰ دسامبر ۱۹۴۴ میلادی (۷۸ سال) وزله ملیت  فرانسوی پیشه ...
بیوگرافی مسعود احمدی     مسعود احمدی زادروز ۱۰ مرداد ۱۳۲۲ ۲ اوت ۱۹۴۳ کرمان ملیت  ایرانی محل زندگی تهران، فرزندان پویان (مر...
بیوگرافی ویلیام فاکنر   ویلیام فاکنر نام اصلی ویلیام کاتبرت فاکنر زادروز ۲۵ سپتامبر ۱۸۹۷ نیو آلبانی، میسیسیپی مرگ ۶ ژوئیه ۱۹۶۲ میلادی (۶۴ ...
بیوگرافی جهانگیرخان صور اسرافیل   جهانگیرخان صور اسرافیل زادروز ۱۲۹۲ قمری شیراز درگذشت ۲ تیر ۱۲۸۷ ۲۳ جمادی‌الاول ۱۳۲۶ تهران آرامگاه بیمارستان لقمان...
بیوگرافی انوره دو بالزاک   اُنوره دو بالزاک زادروز ۲۰ مهٔ ۱۷۹۹ تور، فرانسه درگذشت ۱۸ اوت ۱۸۵۰ میلادی (۵۱ سال) پاریس آرامگاه قبرستان پرلاشز ...
بیوگرافی دانیل دفو   دانیل دفو زمینهٔ کاری رمان‌نویس زادروز ۱۶۶۰ میلادی لندن مرگ ۲۴ آوریل ۱۷۳۱ لندن ملیت انگلیسی لقب «پدر...
بیوگرافی مورگان شوستر   ویلیام مورگان شوستر (به انگلیسی: William Morgan Shuster) ‏ (۱۸۷۷ - ۱۹۶۰) حقوقدان، ناشر و کارشناس مالی اهل ایالات متحده آمریکا که در سال ...
بیوگرافی بنجامین فرانکلین   بنجامین فرانکلین ۶مین فرماندار ایالت پنسیلوانیا مشغول به کار ۱۷۸۵ – ۱۷۸۸ سفیر ایالات متحده در فرانسه مشغول به ک...
بیوگرافی فئودور داستایوفسکی   فئودور داستایفسکی نام اصلی فیودور میخاییلوویچ داستایفسکی زمینهٔ کاری رمان‌نویس، نویسنده داستان کوتاه، مقاله‌نویس زا...
بیوگرافی ساموئل بکت   ساموئل بکت نام اصلی ساموئل بارکْلی بِکت زمینهٔ کاری رمان، شعر، نمایش‌نامه زادروز ۱۳ آوریل ۱۹۰۶ دوبلین، ایرلند ...
بیوگرافی والتر اسکات   والتر اسکات زمینهٔ کاری رمان‌نویس، شاعر، تاریخ‌دان و زندگی‌نامه‌نویس زادروز ۱۵ اوت ۱۷۷۱ ادینبرو، اسکاتلند مرگ ۲۱ س...