بیوگرافی سلطان محمد خوارزمشاه

بیوگرافی سلطان محمد خوارزمشاه
مناطق تحت تصرف خوارزمشاهیان

 

 

علاءالدین محمد خوارزمشاه (دوران سلطنت از ۵۹۶ تا ۶۱۷ هجری قمری)، پسر تکش خوارزمشاهی، نامدارترین پادشاه خوارزمشاهیان بود. در زمان او پهناوری پادشاهی خوارزمشاهیان به اوج خود رسید و با حکومت چنگیزخان همسایه شد. دوران سلطنت او عمدتاً به سرکوب مخالفان گذشت که با قتل‌عام‌ها و کشتارهایی نیز همراه بود. قسمت عمده مبارزات وی باغوریان و قراختائیان بود. خلیفه عباسی که در بغداد مستقر بود، رابطه خوبی با سلطان نداشت و همواره غوریان و قراختائیان را علیه او تحریک می‌کرد.

حمله مغول

در سال ۶۱۶ ق/۱۲۱۸ م یورش مغول به قلمروی خوارزمشاهیان آغاز شد که به سقوط سلسله او انجامید. این یورش پیامدهای دردناکی برای ایران و جهان اسلام درپی داشت که آثار پس از قرنها پابرجاست.

سالشماری نخستین تماسها و برخوردهای سلطان با مغولها بسیار مغشوش و گاه نا میسر است. به روایت جوزجانی اولین تماسهای سلطان با مغولان در سال ۶۱۲ ق/۱۲۱۵ م برقرار شد. او هیاتی را به سرکردگی بهاالدین رازی به سوی چنگیزخان روانه ساخت. این هیات در پکن با چنگیزخان دیدار کردند و در طی این دیدارها با نمایندگان سلطان به احترام برخورد کردند و در دیدار دوم چنگیزخان به سلطان پیغام داد که چنگیزخان همچنانکه خود را پادشاه شرق می‌داند، سلطان را نیز فرمانروای غرب می‌داند. در این دیدار چنگیزخان ابراز تمایل کرد که بین دو طرف صلح و مسالمت برقرار باشد. چنگیزخان به همراه نمایندگان سلطان گروهی از بازرگانان خود را با کاروانی مرکب از پانصد شتر که زر، سیم، ابریشم و پوست سمور داشتند، روانه مملکت خوارزمشاهی کرد. هیات مذکور در اوایل سال ۶۱۵ ق/۱۲۱۸ م در فرارود (احتمالاً بخارا) به خدمت سلطان رسید. چنگیزخان از سلطان خواست که بین آنها عهد دوستی و صلح برقرار باشد ولی آن چیز که خشم سلطان را برانگیخت پیام چنگیزخان بود که او را «برابر گرامی‌ترین پسرانم» خوانده بود. ولی نهایتاً سلطان با چنگیزخان عهد نامه صلح منعقد نمود.

کاروانی که چنگیزخان به ایران روانه ساخته بود در سال ۶۱۵ ق/۱۲۱۸ م که تعدادشان به چهارصد و پنجاه تن می‌رسید به شهر اترار که در کرانه شرقی قلمرو خوارزمشاهیان قرار داشت رسیدند. هدایای این بازرگانان حاکم اترار که اینالچق نام داشت و از خویشاوندان سلطان بود را به طمع انداخت و او بازرگانان را جاسوس خطاب کرد. اینالچق به دستور سلطان این بازرگانان را کشت. خبر این کشتار به گوش چنگیزخان رسید ولی او خشم خود را فرو خورد. از اینرو فردی مسلمان را با دو فرد مغول به نزد سلطان محمد فرستاد و خواستار استرداد اینالچق شد، ولی سلطان با زیر پا گذاشتن شئونات دیپلماتیک فرمان قتل فرستادگان چنگیزخان را صادر کرد و با اینکار خویش سند حمله سهمگین مغول به ایران را امضا نمود.

اولین درگیری سلطان با مغولان در حوالی شهر سمرقند اتفاق افتاد. در این نبرد مغولان با قپچاقها در گیر بودند و فرمان جنگ با خوارزمشاهیان را نداشتند اما سلطان آنها را به جنگی خیره سرانه و بی نتیجه تحریک کرد. این جنگ با ترک شبانه و ناگهانی میدان نبرد توسط مغولان پایان یافت. ولی تجربه نخستین برخورد تاثیری عمیق بر سلطان نهاد و از آن پس هرگز جرات نکرد با مغولان رودررو شود.

از این پس بود که دوره فرار سلطان فرا می‌رسد و او با فرار خویش شهر به شهر را تسلیم لشکر مغول کرد. بطوریکه در فاصله اندک دو ساله‌ای کل منطقه فرارود به تصرف چنگیزخان درآمد.

فرارهای سلطان محمد از شهر سمرقند شروع شد و شهرهایی که او به آنها گریخت به ترتیب عبارتند از: سمرقند، بلخ، ترمذ، کلات نادری، نیشابور، اسفراین، ری، سلطان آباد(در حوالی اراک)، سلطانیه، قسمت اعظم گیلان و نهایتاً جزیره آبسکون در دریای خزر.

به روایت جوینی سلطان محمد خوارزمشاه در سال ۶۱۷ ق/۱۲۲۰ م از اندوه سرنوشت حرمش که در قلعه‌ای نزدیکی ساحل دریای خزر به اسارت مغول در آمده بودند درگذشت، ولی نسوی گزارش می‌کند که مرگ او در اثر تورم حاد ریه در جزیره آبسکون اتفاق افتاد.

پس از مرگ وی، پسرش جلال الدین منکبرنی جانشین او شد و مبارزه اصلی با مغولان توسط او آغاز شد.

 

بیوگرافی تیمور لنگ   بیوگرافی و زندگینامه تیمور گورکانی، معروف به تیمور لنگ، نخستین پادشاه گورکانی و موسس  سلسله تیموریان  که با القاب «امیر تیمور»، «تیمور ل...
بیوگرافی قره یوسف بیوگرافی و زندگینامه قرا یوسف نویان ابن محمد قراقویونلو  بانی سلسله قراقویونلو در آذربایجان   قرا یوسف نویان ابن محمد قراقویونلو (۷۹۰ - ۸۲۲ ه...
بیوگرافی الغ‌ بیگ تمبر یادبود الغ‌ بیگ - انتشار در سال ۱۹۹۴ - ازبکستان   بیوگرافی و زندگی نامه اُلُغ‌بیگ فرزند شاهرخ و نوه تیمور لنگ پادشاه ستاره‌شناس ر...
بیوگرافی گیل گیلانشاه   گیل پسر گیلانشاه پسر فیروز، مشهور به گاوباره یا گاوبره، هم‌زمان با آخرین سال‌های امپراطوری ساسانی بر سرزمین‌های کرانه دریای خزر فرمان می‌ران...
بیوگرافی اردوان چهارم اشکانی   اَردَوان چهارم یکی از کسانی است که پس از مرگ بلاش یکم بیست و دومین شاه اشکانی زمام امور بخشی از ایران را در دست داشت. به خاطر نبردهای داخلی ...
بیوگرافی مظفرالدین‌ شاه قاجار   مظفرالدین‌شاه قاجار تاجگذاری ۱۲۷۵ خورشیدی، عمارت بادگیر تهران زادروز ۳ فروردین ۱۲۳۲ زادگاه تهران، ایران مرگ ...
بیوگرافی وینستون چرچیل ، مظهر زیرکی و نیرنگ   نخست‌وزیر بریتانیا مشغول به کار اکتبر ۱۹۵۱ – آوریل ۱۹۵۵ پادشاه ملکه الیزابت دوم مشغول به کار مهٔ ۱۹۴۰ – ژوئیهٔ ۱۹۴...
بیوگرافی عبدالله بن طاهر مرگ عبدالله بن طاهر |  مقاله در مورد عبدالله بن طاهر |  عبدالله بن طاهر در چه قرنی می زیست؟ |   عبدالله بن طاهر کیست؟ |  زندگی نامه کامل عبدالله بن طاهر |  تحقی...
بیوگرافی اردشیر سوم هخامنشی آرامگاه اردشیر سوم در تخت جمشید   لقب و القاب اردشیر سوم دین و مذهب اردشیر سوم تحقیق درباره اردشیر سوم زندگی نامه کامل اردشیر سوم ارد...
بیوگرافی فرخان دوم   فرخان کوچک اسپهبدِ اسپهبدان دوران ۷۴۰ میلادی تا ۷۴۸ (۱۳ سال) لقب(ها) کربالی پیش از خورشید پس از دادمهر ...
بیوگرافی داریوش کبیر داریوش کبیر نام اصلی داریوش کبیر مقاله در مورد داریوش کبیر آرامگاه داریوش کبیر مرگ داریوش کبیر بیوگرافی داریوش کبیر دلیل مرگ داریوش کبیر داریو...
بیوگرافی شاه اسماعیل اول تحقیق درباره شاه اسماعیل اول بیوگرافی کامل شاه اسماعیل اول زندگی نامه کامل شاه اسماعیل اول شاه اسماعیل اول در چه قرنی می زیست؟ شاه اسماعیل اول اه...
بیوگرافی جعفر خان زند  جعفر خان زند دوران پادشاه زندیان ۱۲۰۱-۱۲۰۳ پیش از صیدمرادخان زند پس از علیمرادخان زند دودمان زندیان پدر صادق‌خان ...
بیوگرافی هخامنش جد کوروش کبیر مقاله درباره هخامنش تحقیق در مورد هخامنش هخامنش در چه قرنی می زیست؟ عکس هخامنش هخامنش تحقیق درباره هخامنش همسر و فرزندان هخامنش بیوگرافی کامل ...
بیوگرافی مسعود بن محمد   مسعود جای حکومت ایران دودمان سلجوقیان تاجگذاری ۵۲۹ پایان حکومت ۵۴۷ درگذشت ۵۴۷ شاهنشاه پیشین محمد بن ملکشاه...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.