بیوگرافی ایرج افشار

 

بیوگرافی ایرج افشار

 

ایرج افشار یزدی
زادروز ۱۶ مهر ۱۳۰۴ یزد
پدر و مادر دکتر محمود افشار
نصرت برازنده
مرگ ۱۸ اسفند ۱۳۸۹ تهران بیمارستان جم
پیشه محقق، ایران‌شناس و کتاب‌شناس
همسر(ها) شایسته افشاریه ۱۳۷۴ – ۱۳۲۴
فرزندان بابک، بهرام، کوشیار، آرش

 

ایرج افشار (زاده ۱۶ مهر ۱۳۰۴ یزد – درگذشته ۱۸ اسفند ۱۳۸۹) پژوهشگر، ایران‌شناس و کتاب‌شناس ایرانی بود. محمود افشار یزدی پدر اوست.

زندگینامه

ایرج افشار تحصیلات ابتدایی را در دبستان «زرتشتیان» و «شاپور تجریش» به انجام رساند. سپس وارد دبیرستان فیروز بهرام شد و در سال ۱۳۲۴ گواهینامهٔ دبیرستانی را در رشتهٔ ادبی اخذ نمود. از سال ۱۳۲۴ تا ۱۳۲۸ در دانشکده حقوق دانشگاه تهران در رشتهٔ قضایی تحصیل کرد و رساله خود را در دوره لیسانس حقوق با عنوان «اقلیت‌ها در ایران» ارائه کرد. در سال ۱۳۲۹ به عنوان دبیر در دبیرستان‌های تهران شروع به تدریس کرد. در سال ۱۳۳۰ به تشویق محمدتقی دانش پژوه به کتابداری در کتابخانه دانشکده حقوق دانشگاه تهران پرداخت. در سال ۱۳۳۱ مجله فرهنگ ایران زمین را بنیان گذاشت. همکاران وی در تأسیس این مجله عبارت‌اند از محمدتقی دانش‌پژوه، منوچهر ستوده، مصطفی مقربی، عباس زریاب خویی.

وی از سال ۱۳۳۳ تا سال ۱۳۳۵ سردبیر مجله سخن به صاحب امتیازی پرویز ناتل خانلری و از سال ۱۳۳۷ تا سال ۱۳۵۷ مدیر و سردبیر مجله «راهنمای کتاب» به صاحب امتیازی احسان یارشاطر بود. همچنین از سال ۱۳۳۷ به تدریس در دانشسرای عالی وابسته به دانشگاه تهران پرداخت.

  • در سال ۱۳۴۱ به ریاست کتابخانه ملی ایران رسید. در سال ۱۳۴۲ به ریاست مرکز تحقیقات ایران‌شناسی دانشگاه تهران رسید.
  • در سال ۱۳۴۲ فهرست نگاری مجموعه کتاب‌های چاپی فارسی دانشگاه هاروارد آمریکا را به انجام رساند. از سال ۱۳۴۴ تا ۱۳۵۸ رئیس کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران بود. از سال ۱۳۴۸ تا سال ۱۳۵۷ دانشیار و سپس استاد رشته تاریخ در دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران بود. در سال ۱۳۷۴ فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی فارسی در «کتابخانه ملی اتریش» در وین را بعهده گرفت و انجام داد.

او تحقیقات ارزشمندی درباره ایران‌شناسی و کتاب‌شناسی انجام داد که این تحقیقات در نشریات معتبر ایرانی و خارجی منتشر شده‌است. از او به عنوان پدر کتابشناسی ایران یاد می‌شود.

ایرج افشار بعد از ظهر چهارشنبه ۱۸ اسفند ۱۳۸۹ در بیمارستان جم تهران درگذشت.

کتاب‌شناسی

  • پژوهشهای ایران‌شناسی نامواره دکتر محمود افشار، انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، چاپ اول ۱۳۸۴
  • دفتر تاریخ، انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، چاپ اول، ۱۳۸۴
  • ریاض الفردوس خانی، انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، چاپ اول ۱۳۸۵
  • فرهنگ ایران زمین در ۳۰ جلد به کوشش ایرج افشار
  • نامه‌های تهران شامل ۱۵۴ نامه از رجال دوران به سید حسن تقی زاده، به کوشش ایرج افشار، انتشارات فرزان روز چاپ دوم ۱۳۸۵
  • گلگشت در وطن سفر نامچه انتشارات اختران چاپ اول ۱۳۸۴
  • فهرست دستنویس‌های فارسی در کتابخانهٔ ملی اتریش و آرشیو دولتی اتریش در وین انتشارات فرهنگستان علوم اتریش – فهرستگان چاپ اول ۱۳۸۲
  • زندگی طوفانی؛ خاطرات سید حسن تقی‌زاده
  • روزنامه خاطرات امین لشکر، تالیف میرزا قهرمان امین لشکر، به اهتمام ایرج افشار،انتشارات اساطیر، چاپ اول ۱۳۷۸
  • مسافرت نامه کرمان و بلوچستان، تالیف عبدالحسین میرزافرمانفرما، به کوشش ایرج افشار،انتشارات اساطیر، چاپ اول ۱۳۸۳
  • خاطرات دیوان بیگی(میرزا حسن خان)، تالیف میرزا حسن خان، به کوشش ایرج افشار و محمدرسول دریاگشت،انتشارات اساطیر، چاپ اول ۱۳۸۲
  • خاطرات سردار اسعد بختیاری، تالیف جعفر قلی خان امیر بهادر، به کوشش ایرج افشار،انتشارات اساطیر، چاپ سوم ۱۳۹۲
  • کتابشناسی فردوسی و شاهنامه (از آغاز نوشته‌های پژوهشی تا سال ۱۳۸۵)، گردآوری ایرج افشار، انتشارات میراث مکتوب، چاپ اول ناشر: ۱۳۹۰
  • چهل سال تاریخ ایران ۳جلد، تایف محمد حسن خان اعتماد السلطنه، به اهتمام ایرج افشار،انتشارات اساطیر، چاپ دوم ۱۳۷۵

نخستین کتاب شناسی ملی ایران توسط ایرج افشار منتشر شد. افشار مقاله‌های پارسی را در زمینه ایران شناسی در ۶ جلد به چاپ رسانده‌است. این شش جلد بالغ بر چهل سال از زندگی وی را در بر گرفته‌است.

مجموعه مقالاتی که ایرج افشار در مجلات و یادنامه‌ها به چاپ رسانده‌است، در حدود دوهزار مقاله‌است. کتاب‌هایی که ایشان در زمینه فرهنگ، تاریخ و ادب ایران انتشار داده‌اند بالغ بر سیصد جلد می‌شود. این کمیت شاید در میان معاصران بی نظیر باشد.

 

مرگ

ایرج افشار که مدتی بود دچار بیماری شده بود، از شامگاه ۱۲ اسفندماه در بخش مراقبت‌های ویژهٔ بیمارستان جم تهران بستری شد و در روز ۱۸ اسفند ۱۳۸۹ در سن ۸۵ سالگی درگذشت. قرار بود دانشگاه اسکاتلند در ماه سپتامبر ۲۰۱۱ به استاد افشار، در رشتهٔ تاریخ مدرک دکتری افتخاری تقدیم کند.

 

بیوگرافی مجید ادیب زاده   مجید ادیب‌زاده زادروز ۱۳۵۹ ملیت ایرانی پیشه نویسنده   مجید ادیب زاده (زادهٔ ۱۳۵۹) نویسنده و محقق سیاست ...
بیوگرافی تنسی ویلیامز   تنسی ویلیامز نام اصلی تامس لانیر ویلیامز زادروز ۲۶ مارس ۱۹۱۱ کلمبوس، می‌سی‌سی‌پی مرگ ۲۵ فوریه ۱۹۸۳ میلادی (۷۱ سال)...
بیوگرافی هوشنگ گلشیری   هوشنگ گلشیری زادروز ۱۳۱۶ اصفهان، ایران درگذشت ۱۶ خرداد ۱۳۷۹ تهران، ایران ملیت ایرانی پیشه نویسنده، روزنامه‌نگا...
بیوگرافی همایون کاتوزیان   محمد علی همایون کاتوزیان (متولد ۲۶ آبان ۱۳۲۱، تهران) که در ایران وی را به نام همایون کاتوزیان و در خارج از ایران به نام هما کاتوزیان نیز...
بیوگرافی هوشنگ مرادی کرمانی   هوشنگ مرادی کرمانی زادروز ۱۶ شهریور ۱۳۲۳  سیرچ، کرمان ملیت  ایران پیشه نویسنده، داستان نویس، فیلم‌نامه‌نویس ...
بیوگرافی ارنست همینگوی   ارنست همینگوی نام اصلی ارنِست میلر هِمینگوی زادروز ۲۱ ژوئیهٔ ۱۸۹۹ اوک پارک، ایلینوی مرگ ۲ ژوئیه ۱۹۶۱ میلادی (۶۱ س...
بیوگرافی توماس مور   توماس مور زاده ۲۸ مهٔ ۱۷۷۹ دوبلین، ایرلند درگذشته ۲۵ فوریه ۱۸۵۲ میلادی (۷۲ سال) اسلاپرتون کاتیج، Bromham| Wiltshire، ان...
بیوگرافی فرانسوا رنه شاتوبریان   نام اصلی فرانسوا رنه دو شاتوبریان زادروز ۴ سپتامبر ۱۷۶۸ سن ملو | | فرانسه مرگ ۴ ژوئیه ۱۸۴۸ میلادی (۷۹ سال) پاریس | فران...
بیوگرافی جین وبستر     جین وبستر نام اصلی آلیس جین چندلر وبستر زمینهٔ کاری رمان‌نویس، نمایشنامه‌نویس زادروز ۲۴ ژوئیهٔ ۱۸۷۶ فرد...
بیوگرافی اف. اسکات فیتزجرالد   اف. اسکات فیتزجرالد نام اصلی فرانسیس اسکات کی فیتزجرالد زمینهٔ کاری رمان و داستان‌های کوتاه زادروز ۲۴ سپتامبر ۱۸۹۶...
فهرست نویسندگان اهل آلمان   آ آداموس برمنزیس هانا آرنت یاکوب آریونی آدولف آندرسن میشائل انده ا آلبرت اشپر میشائیل اشمیت زالومون نوربرت ال...
بیوگرافی ریچارد باخ   نام اصلی ریچارد دیوید باخ زادروز ۲۳ ژوئن ۱۹۳۶ اوک پارک، ایلینوی پدر و مادر رولند روبرت روت هلن شاو باخ ملیت آمر...
بیوگرافی ساموئل بکت   ساموئل بکت نام اصلی ساموئل بارکْلی بِکت زمینهٔ کاری رمان، شعر، نمایش‌نامه زادروز ۱۳ آوریل ۱۹۰۶ دوبلین، ایرلند ...
بیوگرافی جین آستن   جین آستن زاده ۱۶ دسامبر ۱۷۷۵ استیونسن، همپشایر، انگلستان درگذشته ۱۸ ژوئیه ۱۸۱۷ میلادی (۴۱ سال) وینچستر، همپشایر، انگلس...
بیوگرافی دکتر صادق زیبا کلام   نام کامل صادق زیباکلام مفرد معروف به صادق زیبا کلام زادروز ۱۳۲۷ زادگاه تهران، ایران خویشاوندان سرشناس سعید ...