بیوگرافی اسماعیل سامانی

بیوگرافی اسماعیل سامانی

تندیس اسماعیل سامانی در شهر دوشنبه تاجیکستان

 

مجسمه اسماعیل سامانی |  اسماعیل سامانی |  مقاله درباره اسماعیل سامانی |  آیا اسماعیل سامانی ازدواج کرده بود؟ |  دلیل مرگ اسماعیل سامانی |  اسماعیل سامانی کیست؟

 

اسماعیل سامانی
امیر سامانی
دوران ۲۷۹-۲۹۵ (قمری)
نام کامل ابو ابراهیم اسماعیل بن احمد
لقب(ها) امیر ماضی
زادروز شوال ۲۳۴ (قمری)
زادگاه فرغانه
مرگ صفر ۲۹۵ (قمری)
محل مرگ بخارا
پیش از احمد بن اسماعیل سامانی
پس از نصر یکم
دودمان سامانی
پدر نصر یکم

 

اسماعیل سامانی (شوال ۲۳۴ هـ.ق.، فرغانه — صفر ۲۹۵ هـ.ق.، بخارا ) بنیانگذار دودمان سامانیان بود. وی شهر بخارا را به پایتختی برگزید و به زبان و فرهنگ ادبیات فارسی دلبستگی بسیار داشت و رودکی سروده‌هایی در ستایش از وی دارد.

آغاز زمامداری

وی خود را از دودمان بهرام چوبین می‌دانست و در راه زنده نگاه داشتن زبان فارسی تلاش زیادی نمود.

اسماعیل از سوی برادر بزرگترش نصر که نماینده و زمامدار خلیفه بغداد در خراسان به پایتختی سمرقند بود، به زمامداری بخارا گماشته شد. به دلیل کردار نیکویش به زودی مردم زیادی را به خود جلب کرد. هنگامی که بر سر بخش نمودن مالیات، نصر با وی دچار اختلاف شد، در برابرش برخاست و پیروز گشت. با وجود کامیابی رفتار بزرگوارانه‌ای با او داشت و حتی پس از نبرد با پیاده شدن از اسب بر پای برادر بوسه زد و برادر کوچکترش اسحاق را به دلیل پیاده نشدن از اسب در مقابل نصر سرزنش نمود. اسماعیل زمامداری سمرقند را دوباره به نصر سپرد.

رویارویی با عمرو لیث صفاری

پس از مرگ نصر که از دیدگاه حکومت عباسی نماینده خراسان بشمار می‌آمد، عمرو لیث صفاری که در پی گسترش شاهنشاهی خود بر ضد تازیان بود، به فرارود چشم دوخت. در جنگی که عمرو لیث با اسماعیل راه انداخت، اسماعیل پیروز گشت. اسماعیل تمام سربازان عمرو لیث را بدون درخواست غرامت آزاد ساخت. و انگشتری را که یکی از سربازانش از عمرو لیث غنیمت گرفته بود را ۳۰۰۰ درهم خرید و به عمرو لیث بازگرداند.

اسماعیل چون می‌دانست معتضد عباسی خواهان به چنگ آوردن عمرو لیث است، اما خواهان تحویلش به معتضد نبود، پس از جنگ سپاهش را به فرارود بازگرداند و تنها ۳۰ سرباز را به طور نمایشی برای بازداشت عمرو لیث در سیستان نگاه داشت تا بدین وسیله خاندانش بتوانند وی را برهانانند اما پس از گذشت یک ماه هیچ کس نیامد و اسماعیل برای جلوگیری از بهانه‌جویی خلیفه بغداد مجبور شد عمرلیث را به جانب فرارود فراخواند.

عمرو لیث پس از ناامیدی از خاندانش چنین گفت:

من بر سر پادشاهان چون استاد بودم بر سر کودکان، چون کودکان از دست استاد رهایی یابند کی خواهند که باز آنجا باید نشست

رفتار زمان زمامداری

اسماعیل با همگان رفتاری بس نیکو داشت. در گاه زمستان سوار بر اسب به میان مردم می‌رفت تا اگر کسی گلایه‌ای دارد به وی بگوید. روزی در مرو شتری را در کشتزاری دید که آسیبی به آن زده بود. دستور داد تا دارندهٔ شتر را بیابند و خسارت کشتزار را از وی ستانده و به کشاورز بدهند. چون آگاهی پیدا شد که شتر از آن خود شاه است، مبلغی بیشتر از خسارت به کشاورز داد.

البته اسماعیل در نبردی شمار زیادی از مردم شهر طراز را کشت و ۱۰ تا ۱۵ هزار از ایشان را اسیر نمود.

وی علاقه زیادی به گسترش زبان فارسی داشت و با وجود داشتن سپاه کافی برای یورش به بغداد، این کار را نکرد و با حفظ آرامش بیشتر در گسترهٔ زمامداریش تلاش نمود فارسی را گسترش دهد.

اسماعیل همچنین یک سد دفاعی متشکل از سپاهیانش در مرزهای خاوری ایران برای جلوگیری از یورش ترکان ایجاد نمود که تا سال‌ها پس از وی پابرجا بود.

اسماعیل در آبان سال ۲۸۶ خورشیدی در اثر بیماری درگذشت و در بخارا در آرامگاه ویژه‌ای به خاک سپرده شد.

پسرش احمد جانشین وی گشت.

بیوگرافی اسماعیل سامانی

آرامگاه اسماعیل سامانی در بخارا

 

اسماعیل در دیدگاه دیگران

اسماعیل به دلیل کردار بزرگ منشانه‌اش مورد ستایش نویسندگان و چکامه‌سرایان بسیاری بوده است.

برتولد اشپولر، درباره وی چنین می‌گوید:

تمدن و فرهنگ ایران بی‌نهایت مدیون او و خاندانش است و هنوز هم باید عمل و رفتار او و جانشینانش را به عنوان مشوق دانش و هنر مدنظر قرار داد.
قبای خسروی در بر، نیابد هرکسی را خوش سر هر ناسزایی را نزیبد تاج سلطانی
صلاح ملک اگر خواهی، بیاموز ای شه عالم طریق پادشاهی را ز اسماعیل سامانی
اسماعیل سامانی ان نامدار همی بود در سروری کامکار
همان دولتش شانزده سال شد ز دور سپهری دگر حال شد
پیام امد از مرگ نزدیک او سوی دار باقی دراورد رو
دو صد با نود بود و تاریخ پنج که بربست از سرای سپنج
ازو ماند نام نکو یادگار خنگ جان ان مهتر نامدار

امروزه

در تاجیکستان اسماعیل سامانی را بنیانگذار تاجیکستان برمی‌شمارند و بنای یادبود اسماعیل سامانی در دوشنبه، از نمادهای این کشور است. مهم‌ترین جایزهٔ علمی این کشور نیز به نام اسماعیل سامانی، برابر ۲ هزار دلار آمریکایی است.

همچنین بلندترین کوه تاجیکستان که تا پیش از فروپاشی شوروی قله کمونیسم نام داشت، پس از استقلال تاجیکستان به نام وی نامگذاری شده است.

 

بیوگرافی جلال‌الدوله دیلمی منطقه تحت حکومت جلال‌الدوله دیلمی   ابو طاهر جلال‌الدوله دیلمی (۹۹۳ یا ۹۹۴ تا ۱۰۴۴ میلادی) پسر بهاالدوله بین سال‌های ۱۰۲۷ تا ۱۰۴۴ میلادی و...
بیوگرافی شاپور سوم   شاپور سوم شاهنشاه ساسانی دوران ۳۸۳ میلادی - ۳۸۸ میلادی مرگ ۳۸۸ میلادی پیش از بهرام چهارم پس از اردشیر دوم ...
بیوگرافی شهریار پنجم   نصرالدوله شهریار پنجم پور تاج‌الدوله یزدگرد از پادشاهان سلسله‌باوندیان طبرستان بود که در هزارجریب ۲۵ سال حکومت کرد. حکومت پس از مرگ یزدگرد...
بیوگرافی نصر دوم سامانی سکه نصر دوم سامانی که در پژوهش‌های باستان‌شناسی در نیشابور کشف شده است .   دین و مذهب نصر دوم سامانی |  آرامگاه نصر دوم سامانی |  همسر و فرزندان...
بیوگرافی سلطان حسین بایقرا   بیوگرافی و زندگینامه سلطان حسین بایقرا  پسر امیر منصور پسر بایقرا پسر عمر شیخ پسر تیمور گورکانی معروف به «خاقان منصور»   سلطان حس...
بیوگرافی شاه سلیمان صفوی   بیوگرافی و زندگینامه کامل شاه سلیمان با نام قبلی شاه صفی دوم فرزند ارشد شاه عباس دوم و پادشاه صفوی    شاه سلیمان صفوی دو...
بیوگرافی ونن دوم اشکانی   ونُن دوم (اشک بیست و یکم) بیست و یکمین شاه ایران از خاندان اشکانی است. وی در سال ۵۱ میلادی پس از مرگ گودرز دوم بر تخت شاهی نشست و پس از کمتر...
بیوگرافی جوزپه گاریبالدی   جوزپه گاریبالدی محل تولد نیس |  امپراتوری اول فرانسه تاریخ تولد ۴ ژوئیه ۱۸۰۷ محل مرگ کاپررا|  پادشاهی ایتالیا ...
بیوگرافی شاه شجاع   بیوگرافی و زندگینامه ابوالفوارس جلال‌الدین شاه شجاع از سلاطین آل مظفر و مشهورترین فرد این خاندان   جلال‌الدین شاه شجاع د...
بیوگرافی اسپهبد خورشید   خورشید بن دادمهر اسپهبد طبرستان دوران ۷۴۸ تا ۷۶۱ میلادی (۱۳ سال) تاجگذاری ۷۴۸ میلادی برابر ۱۳۱ هجری قمری، ۱۱۷ یزدگردی و...
بیوگرافی پاتریس لومومبا، مبارز راه آزادی نام: پاتریس امری لومومبا تولد: 2 جولای 1925 - Élias Okit'Asombo اونالوا، کاتاکوکوکبه کنگوی باژیک مرگ: ۱۷ ژانویه ۱۹۶۱ میلادی (۳۵ سال) الیزابت ویل...
بیوگرافی نوح دوم سامانی   نوح دوم سامانی امیر سامانی دوران ۳۶۵-۳۸۷ (قمری) نام کامل ابوالقاسم نوح بن منصور لقب(ها) امیر رضی مرگ رجب ۳۸...
بیوگرافی میخائیل کلاشنیکف   میخائیل کلاشنیکف زادروز ۱۰ نوامبر ۱۹۱۹ کوریا، سرزمین آلتایی درگذشت ۲۳ دسامبر ۲۰۱۳ میلادی (۹۴ سال) ایژوسک، اودمورتیا ...
بیوگرافی ایشتوویگو آخرین شاه ماد   ایشتوویگو / ایختووویگو دوران احتمالاً در بین سال‌های ۵۸۵ تا ۵۵۰ (پیش از میلاد) تاجگذاری ۵۸۵ پ.م. نام کامل ایختووویگو ...
بیوگرافی تیمور لنگ   بیوگرافی و زندگینامه تیمور گورکانی، معروف به تیمور لنگ، نخستین پادشاه گورکانی و موسس  سلسله تیموریان  که با القاب «امیر تیمور»، «تیمور ل...