بیوگرافی ابوعبدالله محمد بن عیسی ماهانی

 

ابوعبدالله محمد بن عیسی ماهانی
متولد حدود ۲۱۰ (قمری) ماهانِ، کرمان
مرگ حدود ۲۷۵ (قمری)
ملیت ایرانی
رشته فعالیت ریاضیدان، مهندس، منجم و نویسنده

 

ابوعبدالله محمد بن عیسی ماهانی (زاده حدود ۲۱۰ / ۸۲۰ – درگذشته حدود ۲۷۵ / ۸۸۴ (میلادی))، ریاضیدان، مهندس، منجم و نویسنده بزرگ ایرانی قرن سوم هجری قمری (برابر با قرن نهم میلادی) در ماهانِ کرمان دیده به جهان گشود.

درباره او

تاریخ تولد و وفاتش به طور دقیق معلوم نیست ولی با مراجعه مدارک موجود می‌توان حدس زد که وی در حدود سال ۲۱۰ هجری قمری بدنیا آمده و در حدود ۲۷۵ هجری قمری درگذشته‌است. او ریاضیدانی بزرگ و مهندسی عالیقدر و منجمی زبر دست و نویسنده‌ای توانا بود و در بغداد می‌زیست.

ریاضی و هندسه

تخصص اصلی وی در هندسه و ریاضیات محض بود و آثار متعددی در این رشته‌ها دارد که مهمترین آنها تفسیر المقاله العاشره من کتاب اقلیدس است که هم اکنون در کتابخانه ملی فرانسه نگهداری می‌شود. معادله درجه سوم را به وی نسبت می‌دهند که در بین دانشمندان اسلامی به معادله ماهانی موسوم است.

ماهانی بخش عمده‌ای از زندگی خود را صرف ساختن واژه‌ها و اصطلاحات فنی کرد و قسمت‌های مهمی از اصول اقلیدس را تفسیر و تشریح کرد.

نجوم

ابن یونس در زیج کبیر حاکمی از رصدهای زیر که ماهانی از سال ۲۳۰ تا سال ۲۵۲ انجام داده نام برده و آنها را مورد استفاده قرار داده‌است.

  • رصد خسوف سال ۲۳۹ هجری قمری
  • رصد خسوف سال ۲۴۰ هجری قمری
  • رصد خسوف سال ۲۵۲ هجری قمری
  • رصد کسوف سال ۲۵۲ هجری قمری
  • رصد قران زهره و زحل سال ۲۴۴ هجری قمری
  • رصد قران زهره و عطارد سال ۲۴۴ هجری قمری
  • رصد قران زهره و مریخ در سال ۲۵۰ هجری قمری

او همچنین آثار متعددی در نجوم دارد. مهمترین اثر او با مقاله فی معرفه السمت لای ساعه اردت و فی ای موضع اردت است که هم اکنون در استانبول موجود است.

آثار

  • مساله فی المشکل من النسبه یا کتاب النسبه یا فی النسبه
  • مقاله فی معرفه السمت لای ساعه اردت و فی ای موضع اردت: در استانبول موجود است.
  • تفسیر المقاله العاشره من کتاب اقلیدس: در کتابخانه ملی فرانسه موجود است.
  • شرح مقاله پنجم کتاب اصول اقلیدس (در الفهرست ابن ندیم و کشف الظنون)
  • شرح مقاله دوم کتاب کره و استوانه ارشمیدس (خیام در جبر المقابله)
  • فی ست و عشرین شکلا من المقاله الاولی من اقلیدس التیی لما یحتاج فی شیی منها الی الخلف
  • اصلاح کتاب مانالاوس فی الاشکال الکریه
  • زیج (محمد بن ابوبکر فارسی در زیج ممتحن مظفری که نسخه آن در کمبریج موجود است.)
  • عروض کواکب
  • کتاب در بیان بیست و شش شکل از کتاب اقلیدس (که محتاج به برهان خلف نیستند)

 

بیوگرافی جرج اورول   جرج اورول نام اصلی اریک آرتور بلر زادروز ۲۵ ژوئن ۱۹۰۳ موتیهاری، هند مرگ ۲۱ ژانویه ۱۹۵۰ میلادی (۴۶ سال) ملیت ...
بیوگرافی ابوطاهر مجدالدین محمد فیروزآبادی   ابوطاهر مجدالدین محمد فیروزآبادی (۸۱۷ / ۸۱۶ -۷۲۹ ق)، عالم لغوی، ادیب، مفسر، قاضی و فقیه شافعی. نسبش به شیخ ابواسحاق شیرازی و به روایتی به اب...
بیوگرافی ادوارد فیتزجرالد   ادوارد فیتزجرالد زادروز ۳۱ مارس ۱۸۰۹ بردفیلد، سافولک، انگلستان درگذشت ۱۴ ژوئن ۱۸۸۳ ملیت بریتانیایی پیشه شاع...
بیوگرافی جیمز موریه   جیمز موریه زادروز ۱۷۸۰ ازمیر درگذشت ۱۹ مارس ۱۸۴۹ برایتون ملیت بریتانیایی   جیمز موریه (به انگلیسی...
بیوگرافی پائولو کوئلیو   پائولو کوئلیو زمینهٔ کاری رمان، قطعات ادبی کوتاه زادروز ۲۴ اوت ۱۹۴۷ ‏(۶۷ سال) ریو دو ژانیرو، برزیل ملیت  برزیلی ...
بیوگرافی جیمز جویس   جیمز جویس نام اصلی جیمز آگوستین آلویسیوس جویس زادروز ۲ فوریه ۱۸۸۲ دوبلین| ایرلند مرگ ۱۳ ژانویه ۱۹۴۱ (۵۸ سال) زور...
بیوگرافی آن سالیوان   آن سالیوان زاده جوآنا منسفیلد سالیوان ۱۴ آوریل ۱۸۶۶ فیدینگ هیلز، ایجوام، ماساچوست مرگ ۲۰ اکتبر ۱۹۳۶ میلادی (۷۰ سال) ف...
بیوگرافی والتر اسکات   والتر اسکات زمینهٔ کاری رمان‌نویس، شاعر، تاریخ‌دان و زندگی‌نامه‌نویس زادروز ۱۵ اوت ۱۷۷۱ ادینبرو، اسکاتلند مرگ ۲۱ س...
بیوگرافی هنری فورد   هنری فورد زادروز ۳۰ ژوئیه ۱۸۶۳ گرینفیلد تاونشیپ، دیربورن، میشیگان، ایالات متحده آمریکا درگذشت ۷ آوریل ۱۹۴۷ فیر لین، دی...
بیوگرافی ژول ورن   نام اصلی ژول گابریل ورن زادروز ۸ فوریهٔ ۱۸۲۸ نانت، فرانسه مرگ ۲۴ مارس ۱۹۰۵ میلادی (۷۷ سال) امیان، فرانسه ملیت فرا...
بیوگرافی شهرام اقبال زاده   شهرام اقبال زاده زادروز ۱۳۳۳ کرمانشاه ملیت ایرانی پیشه مترجم و نویسنده   شهرام اقبال زاده، نویسنده،...
بیوگرافی ساسان قهرمان بیوگرافی ساسان قهرمان  بازیگر| ساسان قهرمان   اهل کجاست؟|همه چی درباره   ساسان قهرمان |عکس همسر ساسان قهرمان |  ساسان قهرمان  کیست؟|   ساسان قهرمان  ب...
بیوگرافی گی دو موپاسان   نام اصلی انری رنه آلبر گی دو موپاسان زادروز ۵ آگوست ۱۸۵۰ شاتو میروماسنیل| نورماندی مرگ ۶ ژوئیه ۱۸۹۳ (۴۲ سال) پاریس ...
بیوگرافی فئودور داستایوفسکی   فئودور داستایفسکی نام اصلی فیودور میخاییلوویچ داستایفسکی زمینهٔ کاری رمان‌نویس، نویسنده داستان کوتاه، مقاله‌نویس زا...
بیوگرافی سید امیر محمود انوار   سید امیر محمود انوار زادروز ۱۳۲۴ تهران درگذشت ۱۳ آذر ۱۳۹۱ (۶۷ سال) آرامگاه قطعه هنرمندان بهشت زهرا محل زندگی تهر...