افزایش سن ازدواج در کشور، پیامدها

افزایش سن ازدواج در کشور، پیامدها

سن ازدواج در کشور بالا رفته و یکی از نگرانی‌های حاصل از به تاخیر افتادن امر ازدواج، کاهش باروری و تاثیر آن بر جمعیت کشور است.
شهلا کاظمی پور، جمعیت شناس و عضو هیات علمی دانشگاه تهران می‌گوید: «به تاخیر افتادن سن ازدواج، صرفا یک عامل مخاطره‌ای نیست و زمانی خطرناک می‌شود که سن ازدواج به قدری بالا رود که زوج‌ها فرصت فرزندآوری را از دست بدهند.»
ارزیابی کلی شما در مورد وضعیت جمعیتی کشور چیست؟ آیا مساله نگران کننده‌ای وجود دارد یا شرایط طبیعی است؟
در طول یکی دو دهه اخیر، هر ساله یک میلیون نفر به جمعیت کشور اضافه شده است؛ از سال ۹۰ تا ۹۵ نیز همین منوال ادامه پیدا کرده و در طول این مدت، جمعیت ۷۵ میلیونی کشور به ۸۰ میلیون نفر افزایش یافته است. فزونی مرگ و میر بر موالید همچنان وجود دارد که رقمی بیش از یک میلیون نفر است، از سوی دیگر بحث مهاجر فرستی را در کشور داریم که جمع جبری آن به یک میلیون نفر می‌رسد. تغییر عمده‌ای که در جمعیت ما رخ داده، کاهش میزان باروری در جامعه است؛ باروری کشور ما در دهه ۶۰ در سطح حداکثری بوده است، طوری که حدود شش تا هفت فرزند از هر مادر متولد شده است. این نرخ در دهه‌های ۷۰ و ۸۰ به شدت کاهش پیدا کرد و در دهه حاضر نیز براساس آمارهایی که اعلام می‌شود، به ۸/۱ رسیده است؛ این رقم زیر سطح جانشینی است. تجارب کشورهای دیگر نشان می‌دهد که اگر باروری زیر سطح جانشینی بیاید و این روند ادامه پیدا کند، جمعیت آن کشور در یک دوره ۲۰ تا ۳۰ ساله به رشد صفر می‌رسد و پس از آن، رشد منفی می‌شود. مساله‌ای که ما در مورد جمعیت اظهار می‌کنیم، در مورد آینده کشور است، به این معنا که ما در حال حاضر، مشکل جمعیتی از نظر تعداد نداریم، اما در مورد آینده پیش‌بینی می‌کنیم که اگر همین روند ادامه پیدا کند، رشد به صفر می‌رسد و همین یک میلیون نفری که امروز بر جمعیت اضافه می‌شود هم کم شده و به صفر می‌رسد که در صورت ادامه این اوضاع و عدم کنترل آن، رشد جمعیت در کشور منفی می‌شود. بنابراین نقطه آغازین نگرانی در مورد مسائل جمعیتی کشور، همین مساله است.
برخی معتقدند انفجار جمعیتی دهه ۶۰ انتظارات را بالا برده و شرایط نگران کننده‌ای وجود ندارد، چون می‌گویند شرایط امروز عادی است و آن انفجار جمعیتی غیر عادی بود. نظر شما در مورد این عقیده چیست؟
ما در حال حاضر مشکل جمعیتی نداریم و این نگرانی که مطرح می‌شود، در مورد آینده است، چون باروری ما زیر سطح جانشینی آمده است و محاسبات ما نشان می‌دهد اگر این روند ادامه پیدا کند و هیچ تغییری در مورد باروری ایجاد نشود، رشد جمعیت به صفر می‌رسد و سپس منفی می‌شود؛ ممکن است با سیاست‌هایی که اتخاذ شده است، باروری خود به خود بالا رود.
چه مسائل دیگری می‌توانند جمعیت کشور را به مرز نگرانی برسانند؟
ما معتقدیم که باروری در کشور کاهش یافته است، اما دلیل این کاهش، منفی نیست، چون این کاهش براساس شاخص‌های توسعه صورت گرفته است و همه کشورها حتی کشورهای توسعه نیافته نیز در تلاش هستند تا شاخص‌های توسعه خود را بالا ببرند. یکی از پیامدهای مثبت این مساله، کاهش باروری است. مسائلی چون افزایش سواد و تحصیلات، شهرنشینی، توسعه رفاه اجتماعی و… باعث می‌شوند زمانی که خانواده‌ها به سطحی از رفاه و آگاهی می‌رسند، باروری خود را پایین آوردند. بنابراین اگر باروری در کشور ما پایین آمده است، به دلیل برنامه‌ها و سیاست‌هایی است که چه به صورت مستقیم و چه غیر مستقیم پیاده شده‌اند. برای مثال بی‌سوادی کاهش یافته، تحصیلات در سطح آموزش عالی توسعه پیدا کرده، شهرنشینی گسترش یافته و مواردی از این دست. بنابراین در راستای شاخص‌های توسعه، باروری جمعیت نیز پایین می‌آید، اما نکته دیگری مطرح است؛ ما هنوز نتوانسته‌ایم مرگ و میر را مانند کشورهای توسعه یافته کاهش دهیم، امید به زندگی ما با وجود افزایش، هنوز پایین است، یعنی امید به زندگی توام با سلامت در کشور ما بالا نیست. توسعه بهداشت در کشور، آن‌طور که باید و شاید نیست. در مورد امکانات رفاهی نیز در سطح مناسبی قرار نداریم. شاهد این مساله، مهاجر فرستی ما به عنوان فرار مغزهاست که از فقدان امکانات ناشی می‌شود، بنابراین این افراد دست به مهاجرت می‌زنند. اگر بخواهیم سیاست افزایش موالید را دنبال کنیم و باروری را بالا ببریم، در صورتی که نتوانیم به طور همزمان، شاخص‌های توسعه را افزایش دهیم، به تبع همین امر، مرگ و میر، مهاجرفرستی و… افزایش پیدا می‌کند و آن نگرانی در مورد جمعیت، بر سر جای خود باقی می‌ماند. چون در صورت پایین ماندن شاخص‌های توسعه، افزایش باروری خنثی می‌شود. اگر در مورد رشد جمعیت نگرانی داریم، باید روی مهاجرفرستی نظارت داشته باشیم؛ خیلی از کشورها به رشد جمعیت صفر رسیدند، اما از راه سیاست‌های مهاجرپذیری، تعدیل جمعیتی ایجاد کردند. ما سیاست‌ مهاجرپذیری نداریم و اگر هم باشد، نظارتی روی آن وجود ندارد. در بحث مرگ و میرها و مهاجر فرستی نیز نظارتی وجود ندارد. اگر قرار باشد جمعیت زیاد شود، اما بین راه از بین برود، تلاش‌های ما بی ثمر خواهد بود.
آیا می‌توان به تاخیر افتادن سن ازدواج را به عنوان یک عامل مخاطره‌ای در مورد جمعیت مطرح کرد؟
به تاخیر افتادن سن ازدواج، صرفا یک عامل مخاطره‌ای نیست، یعنی در صورتی که دختر و پسرهای ما به آن آستانه فکری برسند که دو یا سه بچه داشته باشند؛ اگر در ۱۸ سالگی ازدواج کنند، سه فرزند دارند و اگر در ۲۸ سالگی نیز ازدواج کنند، همان سه فرزند را خواهند داشت. بالا رفتن سن ازدواج زمانی خطرناک می‌شود که سن ازدواج به قدری بالا رود که زوج‌ها فرصت فرزندآوری را از دست بدهند. بنابراین افزایش سن ازدواج، حتما باعث کاهش باروری نمی‌شود. ممکن است باروری به تاخیر بیفتد، اما زوج‌هایی که می‌خواهند دو فرزند داشته باشند، بالاخره دو فرزند را به دنیا می‌آوردند. ما در جامعه تاخیر در ازدواج را داریم، اما به آن شدت نیست؛ یک تجرد قطعی داشتیم که آن هم ناشی از ساختار جمعیتی و مضیقه ازدواج بود که امروز آن مشکل را نداریم. بنابراین تاخیر در سن ازدواج اگر همزمان با تغییر نگرش نباشد، مشکلی ندارد؛ کسی که تصمیم بر تک فرزندی دارد، اگر زود هم ازدواج کند، باز باروری بالا نمی‌رود.
برخی پیوندها مثل ازدواج سفید وجود دارد که اساسا به باروری منجر نمی‌شوند، این مسائل در صورت اشاعه، چه تاثیری بر جمعیت کشور دارد؟
این نوع پیوندها، آسیب‌هایی به خانواده وارد می‌کند، اما در حال حاضر تعداد آن خیلی کم است. باید دید در آینده چه اتفاقی رخ می‌دهد، چون اگر این نوع پیوندها اشاعه پیدا کند، اثرگذار خواهد بود. بنابراین امروز نمی‌تواند تاثیری روی باروری‌های ما داشته باشد.
کشور ما در حال گذار به سمت پیری جمعیت است و یک روز تمام جوانان حاصل از انفجار جمعیتی دهه ۶۰، به کهولت سن می‌رسند. به نظر شما، ما برای آن روز آمادگی داریم؟
به هیچ وجه. آنچه در عمل دیده می‌شود، این است که ما می‌خواهیم صورت مساله را با افزایش باروری پاک کنیم. افزایش باروری یک جنبه قضیه است که باید انجام شود، اما این مساله، نافی این نیست که ما به سالمندی نپردازیم. همه فکر می‌کنند که اگر ما باروری را افزایش دهیم، سالمندی از بین می‌رود؛ این گروهی که به سمت سالمندی می‌روند، همواره خواهند رفت، چه باروری افزایش یابد و چه افزایش نیابد.
برای جمعبندی بحث بفرمایید افزایش باروری در جامعه نیازمند چه تمهیداتی است؟
مشکل باروری در جامعه فقط با تشویق‌هایی مثل سکه و وام حل نمی‌شود، چون ما جمعیت با کیفیت می‌خواهیم و جمعیت با کیفیت، نیازمند انسان‌های با کیفیت است که فرزندانی به دنیا آورند. بنابراین ما باید توجیهاتی در مورد جوانان، محیط‌های دانشگاهی و مدارس در نظر داشته باشیم و آموزش‌هایی بدهیم که فرزندآوری و مسئولیت پذیری را در آنها پرورش دهد؛ اگر جوانان را مسئولیت پذیر بار بیاوریم، باروری نیز بالا می‌رود.

لکه بینی در بارداری، جفت سرراهی سوال:سلام، من هفته ١٦ باردارى هستم. چند روز هست که لکه بینى دارم و در ناحیه کمر و زیر شکم درد دارم. سونوگرافى انجام دادم و کفتند که جفت سر دهانه ...
تغذیه مناسب کودکان، چرا سیر نمیشه؟ دختری ۷ سال و نیمه دارم، شده نیم ساعت بعد ناهار ازم خواسته بهش کیک یا غذای دیگه بدم، باید بهش غذا بدم؟...
اقدام به بارداری موفق، بهترین راه ها سوال:سلام.4 ماه است برای باردار شدنم اقدام کردم اما نتیجه ای نداشته است خیلی نگرانم دکتربرام سونو نوشته همه موارد طبیعی بوده فقط تعدادی فولیکول ک...
درمان فشار خون بالا با آب نارنج هانیه ناصری اظهار کرد: نارنج یک میوه دارای طبع سرد و خشک است و منبع غنی ویتامین C است. مصرف آب نارنج می تواند ویتامین C مورد نیاز بدن را تامین و  سیس...
یبوست در بچه ها، خوراکی های کمک کننده سوال:دخترم 2سال و 8ماهه است. از نوزادی مشکل یبوست داره.از داروهایی مثل لاکتولوز و فیژان استفاده می کردم. ولی اثر نداشت. چه کنم؟ جواب:در مورد نوع ...
ازدواج با مرد ثروتمند آرامش‌ شما را بیمه نمی‌کند   ازدواج با مرد ثروتمند نه تنها آرامش‌ شمارا بیمه نمی‌کند، بلکه به چالش‌های تازه‌ای هم وارد می‌کند‎   چند اسکناس تا خرید شادی فاص...
سریال ترور ترور نام یک مجموعهٔ تلویزیونی ایرانی به کارگردانی «حسین حکمت‌جو» است که در سال ۱۳۷۴ تولید و از شبکه ۱ سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش گردید. تر...
تغذیه دوران بارداری، معجزه برای جنین؟ خانم هایی که به تازگی باردار شده اند ویا قصد بارداری دارند مکرر سوالاتی راجع به رژیم غذایی مناسب در دوران قبل بارداری وحین بارداری دارند در اینجا...
فایده های درمانی مختلف هویج از قدیم می‌گفتند خوردن هویج و آب هویج برای تقویت چشم مفید است. اما باید دانست هویج غیر از این فایده،‌ به کاهش بروز سرطان معده و ریه، اختلالات جنسی و …...
انجام تست پاپ اسمیر، چندسالگی؟ یک متخصص زنان و نازازیی گفت: آزمایش پاپ اسمیر به دو روش انجام و این تست از ۲۱ سالگی انجام می‌شود. همایش "بیماری‌های شایع زنان و راه‌های درمان آن"...
سریال برگ و باد برگ و باد نام مجموعه تلویزیونی به کارگردانی فیاض موسوی و محصول سال ۱۳۷۶ است که برای اولین بار در سال ۱۳۷۷ از شبکه اول سیما پخش شده است. در این سریال ر...
ادامه ساخت دورهمی در هاله ای از ابهام قرار دارد! تهیه کننده دور همی گفت با توجه به طولانی شدن ضبط فیلم سینمایی مهران مدیری پخش سری جدید هم مشخص نیست. تهیه کننده دور همی: فعلا هیچ چیزی از دورهمی مش...
تعیین جنسیت جنین، روش علمی پیشرفته آیا شما هم جزو آن دسته از افرادی هستید که به رنگ صورتی یا آبی فکر می‌کنید؟ درست است که سلامت کودک اولین اولویت در بارداری است اما طبیعی است که اگ...
شکل شکم در بارداری، سونوگرافی چشمی خانم هایی هستند که اصطلاحا سونوگرافی چشمی دارند و با دبدن مدل شکم حدس میزنند که شما دختر می زایید یا پسر. اظهارنظر در باره وضعیت نوزاد، آن هم با ...
کف بینی و خط زندگی آشنایی با خط زندگی خط زندگي يا خط حيات ، خطي خميده است كه بر دور پايه انگشت شست چرخيده و در روي يك رگ خوني قرار گرفته است كه با قلب ، شكم و ديگر دس...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.