آغاز غربالگری ۵۸ اختلال متابولیک نوزادان (۷)

آغاز غربالگری 58 اختلال متابولیک نوزادان (7)

دکتر سارنگ یونسی

دکترای حرفه ای علوم آزمایشگاهی 

دکتر محمد مهدی طاهری امین

دکترای حرفه ای علوم آزمایشگاهی 

دکتر پوراندخت سعادتی

متخصص آسیب شناسی بالینی و تشریحی

در ادامه مباحث قبلی به بررسی یکی از اختلالات دیگری که در این تست مورد غربالگری قرار می گیرد، یعنی کمبود آنزیم بیوتینیداز می پردازیم.

 

آغاز غربالگری 58 اختلال متابولیک نوزادان (7)

کمبود آنزیم بیوتینیداز

– کمبود آنزیم بیوتینیداز جزو بیماری های متابولیک نادر مادرزادی است که اگر در مراحل اولیه زندگی تشخیص داده شود براحتی قابل درمان بوده و از عقب ماندگی ذهنی و جسمی دایم بیمار پیشگیری خواهد کرد.

– الگوی وراثتی این اختلال از نوع اتوزومال مغلوب است، یعنی در دختران و پسران به یک نسبت مشاهده می شود. به همین دلیل شیوع آنها در ازدواج های فامیلی بیشتر است.

– بیوتینیداز یک آنزیم مهم در بدن محسوب می شود. آنزیم ها، پروتئینهای خاصی هستند که بدن برای گوارش غذا و ساخت برخی چربیها و قندها به آنها نیاز دارد. بیوتینیداز به بدن کمک می کند که بیوتین موجود در غذا را جذب و مجدداً از آن استفاده نماید. حضور بیوتین برای سلامت پوست، مو، مغز استخوان و سیستم عصبی بسیار مهم است.

– آنزیم بیوتینیداز بیوتین را از پروتئین‌های موجود در رژیم غذایی یا طی بازگردش پروتئین‌های  بدن آزاد می سازد.

– این بیماری در دسته اختلالات مالتیپل کربوکسیلاز طبقه‌بندی می‌شود. حضور بیوتین به عنوان کوفاکتور، برای فعال شدن آنزیمهای کربوکسیلاز در بدن ضروری است، بنابراین بعد از اتصال بیوتین به اسیدآمینه لیزین در آنزیم‌های کربوکسیلاز (آپوکربوکسیلاز)، آنزیم های فوق فعال شده و این فرم فعال هولوکربوکسیلاز نام دارد.

– بدنبال تجزیه آنزیمهای کربوکسیلاز در بدن، بیوتینیل- لیزین تولید می‌شود. سپس بیوتینیل- لیزین (Biocytin) حاصل به کمک آنزیم بیوتینیداز، هیدرولیز و بیوتین از آن آزاد می‌شود که می‌تواند مجدداً در دسترس آنزیمهای کربوکسیلاز تجزیه نشده قرار گیرد. بنابراین در افراد مبتلا به نقص بیوتینیداز، بیوتین بدن کاهش می‌یابد که این امر منجر به نقصان فعالیت آنزیم‌های کربوکسیلاز می‌شود. در نتیجه مشکلاتی در گلوکونئوژنز، ساخت اسیدهای چرب و کاتابولیسم اسیدهای آمینه (با توجه به نقش کربوکسیلازها در آنها) ایجاد می‌گردد.

– بیوتین یکی از ویتامین های گروه B بوده و بعنوان یک کوآنزیم در متابولیسم اسیدهای چرب،کربوهیدرات‌ها و اسیدهای آمینه و همچنین سنتز ویتامین‌های B6 و B122 نقش دارد. این ویتامین دارای یک هستهٔ ایمیدازول بوده و در غلات کامل، جگر، تخم مرغ و شیر یافت می‌شود (به آن ویتامین B8 و یا ویتامین HH هم می گویند).

 

علائم بالینی

– زمان تولد: طبیعی.

– دوره نوزادی، شیرخوارگی یا کودکی: سن شروع علائم و نشانه‌های این نقص بسته به میزان بیوتین دریافتی و همچنین میزان فعالیت آنزیم بیوتینیداز ممکن است از چند هفته ابتدای تولد یا چند سال بعد از تولد متغیر باشد، ولی زمان بروز علائم بیماری معمولاً ۳ تا ۶ ماهگی است. بسته به میزان فعالیت آنزیم بیوتینیداز، بیماری به دو فرم نقص شدید (فعالیت آنزیم کمتر از ۱۰ درصد) و نقص نسبی (فعالیت آنزیم بین ۱۰ تا ۳۰ درصد) دیده می‌شود. در اغلب موارد اولین تظاهرات بیماری به صورت بروز علائم پوستی و یا تشنج می باشد. ضایعات پوستی معمولاً پراکنده بوده اما ممکن است تمامی پوست دچار قرمزی و پوسته ریزی شود. این ضایعات با بروز ترکهایی در اطراف منافذ بدن (مثل ترک گوشه لب) همراه است. التهاب شدید پلکها، ملتحمه و قرنیه نیز دیده شود. ممکن است درماتیت (سبورئیک) نیز وجود داشته باشد. اغلب کاندیدیازیس پوستی – مخاطی و نقص ایمنی لنفوسیتهای B و TT نیز وجود دارد.  آلوپسی (ریزش موی سکه ای) در ناحیه سر، ابرو یا مژه بطور مادرزادی یا در دوره شیرخوارگی دیده می شود. حملات راجعه اسیدوز، کتوز و ارگانیک اسیداوری نیز رخ می‌دهد که با کاهش درجه حرارت، کاهش شدید تونوس عضلانی، عدم رفلکسهای تاندونی و اغماء تظاهر می‌کند. حملات اسیدوز در زمان عفونت حاد ممکن است بروز کنند. علائم عصبی از تظاهرات عمده بیماری بوده و شامل عدم تعادل است که می تواند مانع راه رفتن شود. سایر علائم عبارتند از: ترمور یا لرزش بوده که ممکن است تنها تظاهر بیماری باشد. اسپاسم یا گرفتگی عضلانی در شیرخوارگی، تاخیر تکامل، دم صدادار یا تنفس سخت و آپنه، فلج بولبر (فلج بصل النخاعی پیشرونده که به علت آسیب تدریجی قسمت پایین ساقه مغزی ایجاد می شود و فرد به عوارضی مانند اختلال در بلع، اختلال تکلم و آتروفی عضلات زبان دچار می شود) در این بیماران دیده می شود. از علائم دیررس این دوره بروز اختلال عصبی – حسی در اعصاب بینایی و شنوایی است که ممکن است منجر به نزدیک بینی شدید و ناشنوایی شود.

– دوران کودکی و نوجوانی: ضعف اسپاستیک اندامهای تحتانی، آتروفی پیشرونده عصب بینایی و نابینایی حاد بدنبال ابتلا به بیماریهای عفونی حاد.

نکات 

– درهر بیماری که تشنج بدون توضیح دارد، آنزیم بیوتینیداز باید بررسی شود.

– در تشخیص افتراقی آکرودرماتیت انتروپاتیکا (یک بیماری نادر ژنتیکی که بصورت اوتوزوم مغلوب به ارث می رسد. میزان روی سرم در این بیماران معمولاً پایین بوده و به صورت ضایعات پوستی، بخصوص در نواحی پره اوریفیسیال و همچنین اندامها، به همراه ریزش مو و اسهال بروز می کند) و دیسپلازی اکتودرمی نقص آنزیم بیوتینیداز باید مدنظر قرار گیرد. دیسپلازی های اکتودرمی بیماری ژنتیکی و ارثی هست که در آن نقایص مو، ناخن، غدد عرقی و دندان ها دیده می شود. وقتی شخصی حداقل دو نوع از این ویژگیهای اکتودرمی غیر طبیعی را داراست – مثلا دندان های بدشکل و با موهای شدیدا کم پشت – بعنوان مبتلا به دیسپلازی اکتودرمی قلمداد می شود.

– در هر بیمار مبتلا به لاکتیک اسیدمی بدون توضیح، آنزیم بیوتینیداز باید بررسی شود.

 

شیوع

یک مورد در هر ۶۰ هزار تولد زنده است، اما پیش‌بینی می‌شود شیوع این بیماری در کشورهایی همانند ایران، بدلیل رواج ازدواجهای فامیلی بیشتر باشد.

 

غربالگری نوزادان 

– طی غربالگری بیماریهای متابولیک در نوزادان ۲ تا ۷ روزه با استفاده از روش رنگ سنجی فعالیت آنزیمی بیوتینیداز اندازه گیری می شود. همچنین طی غربالگری با استفاده از روش MS/MS مارکرهای مربوط به آسیل کارنیتین ها نیز اندازه گیری می شود. افزایش بعضی از مارکرها از جمله C5 و C5OH (ندرتاً C3) به همراه کاهش فعالیت آنزیم بیوتینیداز غیرطبیعی محسوب می گردد.

– در صورتی که درغربالگری نتیجه تست های فوق غیرطبیعی باشد، باید آزمایش ۱ الی ۲ روز بعد با خونگیری مجدد، تکرار شود. بدیهی است در صورت وجود مشکل آنزیمی این جواب تأئید و بعنوان نقص آنزیمی گزارش می شود. 

توجه: موارد کاهش کاذب فعالیت آنزیم در نوزادان نارس و یا قرار دادن نمونه لکه های خون در داخل کیسه پلاستیکی قبل از خشک شدن آنها، مشاهده می گردد.

 

روش تشخیص 

– بررسی اسیدهای آلی ادرار: افزایش ۳- متیل کروتونیل گلیسین اسید، ۳ – هیدروکسی ایزووالریک اسید، ۳ – هیدروکسی پروپیونیک اسید، هیدروکسی کارنیتین و متیل سیترات. این متابولیت‌ها به واسطه ی ۴ آنزیمی که برای فعالیت خود به بیوتین احتیاج دارند، ساخته می‌شوند.

بررسی خون: افزایش اسید لاکتیک.

بررسی مایع مغزی نخاعی: افزایش لاکتات، پیرووات و ۳- هیدروکسی ایزووالرات .

در طی حمله حاد بیماری دردوره شیرخوارگی: افزایش آمونیاک خون.

بررسی آنزیم در سرم به روش رنگ سنجی و یا فلوریمتریک

بررسی مولکولی: بررسی موتاسیون در ژن بیوتینیداز. ژن آنزیم بیوتینیداز شامل ۴ اگزون می‌باشد. بیش از ۱۰۰ موتاسیون در این ژن شناسایی شده است که منجر به نقص بیوتینیداز می‌شوند. در این میان ۵ موتاسیون G93del7ins3، p.R538C، p.Q456H و موتاسیون دوتاییp.A171T:D444H به طور مشترک بیش از ۶۰ درصد موارد بیماری را ایجاد می‌کنند. موتاسیون p.D444H به تنهایی باعث پیدایش فرم نسبی و خفیف بیماری می‌شود، ولی در صورت همراهی با سایر موتاسیون ها، می‌تواند باعث پیدایش فرم شدید بیماری گردد.

 

درمان

با مصرف روزانه ۱۰ میلی گرم بیوتین، علائم پوستی، ضعف اسپاسمیک همه اندامها و موهای ریخته شده در شیرخوارگی بهبود می‌یابد. در نوجوانی پس از ماهها درمان با بیوتین، بهبود علائم اکستراپیرامیدال، نقصان سیستم ایمنی و شدت بینایی مشاهده شده است.

در یک بیمار رفع ضایعات پوستی و آلوپسی بدنبال تجویز اسیدهای چرب غیر اشباع رخ داده است (چون احتمالاً استیل کوآکربوکسیلاز در تولید اسید فولیک مورد نیاز بوده و در این نقص  نیز درگیر می‌شود).

 

عوارض

صدمه عصب بینایی و عصب شنوایی با درمان قابل برگشت نیست، ولی در صورت تشخیص  زودهنگام بیماری و درمان به موقع می توان به پیش آگهی خوبی داشت.

 

آغاز غربالگری 58 اختلال متابولیک نوزادان (7)

ازدواج یک مانکن ۲۶ ساله با یک میلیاردر ۶۲ ساله ازدواج یک مانکن 26 ساله با یک میلیاردر 62 ساله سوژه رسانه ها شده است ازدواج مانکن جوان با یک پیرمرد ماجراهای عجیب و غریبی که از ازدواج افراد...
روش تربیت کودک لجباز سوالسلام من پسری 4 ساله دارم که به تازگی خیلی شلوغ و لجباز و یکدنده شده و اصلا حرف هیچ کس رو گوش نمیده واگه حرفی یارفتاری باب میلش نباشه پرخاشگری...
سلفی نرگس محمدی و بهاره افشاری در کنار ابوالفضل پورعرب سلفی نرگس محمدی، بهاره افشاری و دوست عزیزشان در کنار ابوالفضل خان پورعرب.
علت یبوست در نوزادان، راه حلی داره؟ سوال:سلام پسرم 8 ماهشه تا الان شیر خشک نان میخورد شیر مادر نمیخوره الان حدود یک ماهه که یبوست میشه علتش و راه حلش چیه؟ ممنون. جواب:یبوست در کودکا...
جدیدترین ایده ها برای دکوراسیون اتاق نشیمن و پذیرایی سری اول جدیدترین و شیک ترین دکوراسیون اتاق نشیمن و پذیرایی انواع مجموعه مدل مبلمان کلاسیک شیک و جدید پیشنهاد مدل دکوراسیون های جدید و شیک برای...
متن زیبا و اس ام اس عاشقانه ولنتاین ۲۰۱۷ تبریک ولنتاین دوستانه متن ولنتاین مبارک اس ام اس ولنتاین ۲۰۱۷ ، اس ام اس عاشقانه ولنتاین تبریک ولنتاین برای همسر تبریک ولنتاین به عشقم متن زیبا ...
ژورنال جدیدترین مدل جلیقه کت و شلوار مردانه و پسرانه ۲۰۱۷ ژورنال جدیدترین مدل جلیقه کت و شلوار مردانه و پسرانه ۲۰۱۷ – ۹۶ جدیدترین و شیک ترین مدل جلیقه کت و شلوار مردانه و پسرانه ۲۰۱۷ – ۹۶ انواع ...
سرطان رحم در زنان، آسپرین ضرر دارد؟ به گفته محققان، مصرف منظم و بیش از حد داروهای التهاب غیراستروئیدی (NSAID) مانند آسپرین و ایبوپروفن با افزایش خطر مرگ در بیماران مبتلا به سرطان رح...
خواص میگو در بارداری، ضرری ندارد؟ خوردن میگو در بارداری شکی نیست که خوردن میگو یا سایر غذاهای دریایی، بایستی بخشی اجتناب ناپذیر از رژیم غذایی حاملگی باشد.میگو سرشار از پروتئین، من...
فواید سیر برای نوزاد، کی میتونه بخوره؟ سیر شاید کمی تند باشد اما فواید سلامتی بیشماری هم برای کودکان و هم برای بزرگترها دارد. این گیاه به قدری برای سلامتی مفید است که نمی توانید از فوا...
بیماری اختلال در بلع و درمان میشود؟ اختلال در بلع اختلال در بلع غذا اختلال در بلع در کودکان اختلال در بلعیدن اختلال در بلعیدن غذا اختلال در بلع سکته مغزی اختلال بلع در نوزادان علت اختلا...
عکس نوشته عاشقانه انگلیسی ⋆ پنج شنبه ۲۳ دی ۱۳۹۵ 62 بازدید در عکس نوشته عاشقانه انگلیسی متفاوت ترین  از عکس نوشته های عاشقانه به زبان انگلیسی را قرار داده ایم...
عکس نوشته احساسی بعضی وقت ها ⋆ در عکس نوشته احساسی بعضی وقت ها مجموعه ای از عکس های متن دار احساسی را همراه با متن مشاهده خواهید کرد که شامل 15 عکس نوشته و … عکس نوشته احساسی بعضی...
آمنیوسنتز درد داره؟ شوالسلام خانوم دکتر من دکترم به من تشخیص امینیو سنتز داده به خاطر دختر عمو و پسر عمو بودنمان و پدرانمون هم دوقلوی همسان هستند میخواستم بدونم دردش...
دانستنی هایی در مورد رژیم مناسب غذایی برای ورزش کاران فشارهای روحی و جسمی در زمان تعلیم دیدن و رقابت همراه با برنامه های مسافرتی روی نیاز دریافتی تغذیه ورزشكاران اثر می گذارد؛ درنتیجه میزان كالری و ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.