به سایت عکس و بیوگرافی خوش آمدید

آشنایی کامل با آتشگاه اصفهان

آشنایی کامل با آتشگاه اصفهان

آشنایی کامل با آتشگاه اصفهان

 

نام آتشگاه اصفهان
کشور  ایران
استان استان اصفهان
اطلاعات اثر
کاربری قلعه، آتشکده
دیرینگی دوره ساسانیان
دورهٔ ساخت اثر دوره ساسانیان
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۳۸۰
تاریخ ثبت ملی ۱۱ آذر ۱۳۳۰

 

آتشگاه اصفهان یا کوه آتشگاه از بناهای تاریخی شهر اصفهان و از یادگارهای ایران باستان است. این مجموعه دارای پیشینه تاریخیِ کهنی است و در زمانهای گونه گونی از آن بهره برده‌اند. نام اصیل و کهن بنا «مهربین» بوده که اخیراً بدان آتشکده اطلاق شده است.

موقعیت

آتشگاه اصفهان در غرب اصفهان و ۸ کیلومتری مرکز شهر در خیابان آتشگاه قرار دارد. این بنا در نزدیکی رودخانه زاینده رود، بر روی کوهی قرار دارد. از بلندای این تپه، تا کیلومترها از هر چهار سوی اصلی را می‌توان به خوبی مشاهده کرد.

مشخصات تپه

این تپه از جنس سنگ‌های رسوبی است. تراز پایینی آن در ارتفاع ۱۶۱۰ متر از سطح دریا (حدود ۵۰ متر بالاتر از تراز مرکز شهر اصفهان) و فراز آن در ارتفاع ۱۷۱۵ متری از سطح دریا واقع شده‌است. این تپه از نظر زمین‌شناسی در دوره کرتاسه تشکیل شده است.

مشخصات بنا

این بنای خشتی غریب که بر فراز کوهچه‌ای به بلندای ۱۰۰ متر (نسبت به دشت اطراف) در بخش ماربین اصفهان جای دارد، نخستین بار از سوی اَوِستا شناس بزرگ «ویلیامز جکسن» در اوایل قرن بیستم میلادی، مورد توجه و بررسی علمی قرار گرفت.

«آندره گُدار» به سال ۱۹۳۸ میلادی، در یکی از مُجَلَّدات «آثار ایران» که اختصاص به بناهای آتش داشت، گفتاری کوتاه ولی اصولی و دقیق دربارهٔ آتشگاه اصفهان می‌آورد. سپس «ماکسیم سیرو» در اوایل دههٔ ۱۹۶۰ میلادی، بررسی‌های دقیقی را در آتشگاه به انجام می‌رساند، و برای نخستین بار اقدام به تهیهٔ نقشه‌های معماری صحیح از آن می‌نماید. کمی بعدتر، «کلاوس شیپ مان» با حضور درآتشگاه، آن را از نزدیک مورد مطالعه قرار داده و گزارش خود را در کتابی دربارهٔ بناهای آتش ایران، به زبان آلمانی انتشار می‌دهد. از ایرانیان، نخستین بار «رشید شهمردان» (که یک موبد پارسی ایرانی تبار بود) در کتاب «پرستشگاه زرتشتیان»، ضمن برشمردن و توصیف اکثر آتشخانه‌های ایران، از پناه گرفتن اسماعیلیان اصفهان به آتشگاه در اواخر سده پنجم هجری خبر می‌دهد. «علیرضا جعفری زند» به سال ۱۳۸۱ خورشیدی مجموعهٔ گزارش‌ها و بررسی‌های ارزندهٔ خود دربارهٔ «اصفهان پیش از اسلام» را در قالب کتابی به همین نام منتشر می‌نماید. در این کتاب، بر کاربری مذهبی آتشگاه تأکید شده و با استناد به نتایج آزمایش سالیابی به روش کربن ۱۴، «آتشگاه» یک معبد ایلامی دانسته می‌شود که بعدها تبدیل به یک معبد مهری می‌گردد.

«میترا آزاد»، در رسالهٔ دکتری خود تحت عنوان «بررسی تحول بناهای مذهبی دورهٔ ساسانی به بناهای مذهبی قرون اولیهٔ اسلامی ایران» (دانشگاه تربیت مدرس- سال ۱۳۸۴ خورشیدی) با تکمیل کردن گزارش موبد شهمردان در ذکر آتشخانه‌های ایران، و یاری گرفتن از مطالعات «دیتریش هوف» دربارهٔ گونه شناسی چهارتاق‌های ساسانی فارس و نیز مطالعات «شیپ مان» در روند دگرگونی و توسعهٔ آتشکده‌ها، به شرح بناهای مذهبی ایران پیش از اسلام می‌پردازد و در جایی که از آتشگاه اصفهان سخن می‌راند، بنای استوانه‌ای شکل فوقانی آن را از نظر دارا بودن پلان دایره‌ای شکل، با بنای موسوم به «آتشگاه چاهک» در استان قم مقایسه می‌کند.

از آتشگاه اصفهان در متون کهن، به نام «دژ ماربین/مهرین» یاد شده و اشاراتی دربارهٔ شهرک باستانی «مهرین» رفته است. یافته شدن سفال‌های گورتان و نام‌های باستانی روستاهای ماربین، گواه بسنده‌ای است بر وجود فرهنگ و تمدنی دیرسال در این بخش، که متأسفانه بسیار مورد بی توجهی واقع شده است. بافتِ ساختمانیِ این مجموعه از لایه‌های خشتی است. میانِ دو ردیف خشت را هم یک لایه نازکِ نِی (که از رودخانه آورده می‌شده) قرار می‌دادند تا بر استحکامِ آن بیفزایند. پایه‌های بزرگ و خشتیِ بنا تقریباً از میانهٔ تپهٔ آتشگاه آغاز می‌شوند و در بالا به ستونهایی محکم و قابلِ اعتماد تبدیل می‌شدند که در گذشته اتاقهایی نیز بر رویِ آنها قرار داشته‌است. در برخی جاها نیز بقایایی از راه پله‌هایی منظم و کنده شده در دلِ سنگ بچشم می‌خورد که تا بالا ادامه داشته‌است اما امروزه از میان رفته‌اند. در بالای تپه بنایی گِرد ساخته شده که می‌توان آنرا نقطه نهاییِ معماریِ این بنا معرفی کرد. بر رویِ تپه، هیچ بنایی بلندتر از آن ساخته نشده‌است. این اتاق دارای هشت گوشه‌است و در هر گوشه یک پنجره هم رو به بیرون دارد. گفته می‌شود موبدانِ زرتشتی، آتشِ مقدس را در درونِ این اتاق قرار می‌داده‌اند.

این مجموعه دارای اتاقها و ساختمانهایی در چهار جهتِ تپه بوده که تا زیرِ اتاقکِ آتشگاه ادامه می‌یافته‌اند و البته اکنون تنها سازه‌های بخشِ شمالی و بخشی از قسمتِ شرقی سالم مانده‌اند و به‌نظر می‌رسد مربوط به بازسازیِ این بنا در دوره پهلوی باشند. بر رویِ برخی از خشت‌های بکار رفته در سازه‌های بخشِ شمالی می‌توان عددِ ۱۳۵۲ را دید که در قالبِ خشت‌ها تعبیه شده‌است.

وضعیت کنونی

امروزه در نگهداری از این مجموعه توجهی صورت نمی‌گیرد. در بافتِ ساختمان‌های این بنا می‌توان سوراخ‌های زیادی را دید که به دستِ گنج یابان کنده شده‌است. بازدید کنندگان نیز خود باید راهِ بالا رفتن را انتخاب کنند و با توجه به ساختار تپه و خشتی بودنِ این سازه، سرعتِِ تخریب بوسیله بازدیدکنندگان -بویژه در روزهای بارانی- بیشتر می‌شود.

دیدگاه‌ها

از تاریخ نویسان و جغرافیانویسان قدیم، برخی راجع به آتشگاه اصفهان مطالبی نوشته‌اند. از آن جمله:

  • ابن خردادبه در قرن سوم هجری در کتاب المسالک والممالک می‌گوید:

    در قریه مارابین، قلعه‌ای از بناهای طهمورث موجود است و در آن آتشکده‌ای ست.

  • حمزه اصفهانی در قرن چهارم هجری در کتاب سنی ملوک‌الارض والانبیا پس از نام بردن از آتشکده‌های اصفهان می‌نویسد:

    کی‌اردشیر در شهر اصفهان، به یک روز سه آتشکده بنیاد گذاشت. یکی را به هنگام برآمدن آفتاب در جانب «قلعه ماربین» (ماربین، مهربین یا آتشگاه امروزی) به نام آتشکدهٔ شهر اردشیر، دوم آتشکده‌ای به نام زروان اردشیر به هنگام ظهر در دارک از روستاهای خوار (برخوار فعلی) و سوم، آتشکدهٔ مهر اردشیر در روستای “اردستان».

  • صادق هدایت در کتابِ اصفهان نصف جهان درباره آن چنین نوشته‌است:

    کوه آتشگاه، روز آبادیش، شکوه مخصوص داشته‌است. این پرستشگاه مانند مسجد و کلیسا دورش دیوار نداشته و چیزی را از کسی نمی‌پوشانیده. مانند آتش؛ سره و پاکیزه بوده. همان آتش جاودان نماینده پاکیزگی و زیبایی که به سوی آسمان زبانه می‌کشیده و در شب‌های تار، از دور، دل‌های افسرده را قوت می‌داده و از نزدیک، با پیچ و خمِ دلربا، با روانِ انسان گفتگو می‌کرده.

 

راهکارهای محافظت از سلامت روانی دختران آیا تا بحال به این موضوع اندیشیده اید که چه راهکارهایی برای اطمینان از سلامت روانی دختران می‌توانیم بکنیم؟ در این مقاله مشاوره هایی در این زمینه به ش...
دلنوشته دل من دنیای درد ⋆ رنگ عوض کردن آدمها؛دل شکستن هایشان؛حرفهای تلخ و نیش دارشان؛آدم را متحیر میکند….بعد میگویی صد رحمت به همان غریبه ی ندیده و نشناخته!!وقتی انتظارش را ندا...
ترشح شیر از پستان، امان از این بارداری! برخی از زنان اشاره می کنند که از نیپل ها ( نوک پستان ها) ی آن ها در طی بارداری ترشح خارج می شود که این حالت طبیعی است.در بارداری پستان ها شروع می...
پیشگیری از سرطان پروستات، رژیم غذایی مناسب بنا به آمارها سرطان روده بزرگ، کبد و پروستات یکی از دلایل مرگ و میر در جهان به خصوص در مردان است.بسیاری از مردم به دلیل کم تحرکی و مصرف غذای نامن...
افزایش وزن مناسب در بارداری در سال 1990 انستیتوی پزشکی بر اساس شواهد جمع آوری شده رهنمودهایی برای افزایش وزن در طول بارداری منتشر کرد. مقدار مناسب یک عدد مشخص نیست. این رقم براسا...
معضلی به نام رفتارهای پرخطر جنسی! معضلی به نام رفتارهای پرخطر جنسی! حجب و حیای معمول در جامعه ما سبب شده که سطح اطلاعات عمومی درباره بیماری‌های جنسی پایین باشد. این آگاهیهای اندک بخ...
عفونت قارچی واژن، دستورات لازم سوال:سلام دختری هستم که دچار عفونت قارچی واژن شدم باید چند روز و چه تعداد از قرص فلوکونازول استفاده کنم؟ جواب:قرص فلوکونازول 150 میلی گرمی هر 72 ...
درد زیر شکم زنان، نشانه آندومتریوز است؟ سوالبا سلام من از حدود3 ماهه درد شدید زیر شکم سمت راست دارم که از زمان عادتم شروع می شود و تا چهار روز بعد تمام شدن عادت ادامه دارد.2 سال بیش سزا...
رشد جنین در هفته سی و پنجم بارداری در این مطلب در مورد رشد فرزندتان در هفته 35 بارداری بیشتر آشنا خواهیم شد. علاوه بر این راهکارهایی برای کاهش تورم بدن و دیگر ناراحتی‌ها ارائه خواهیم دا...
علت کوچک بودن دور شکم جنین سوال مخاطب نی‌نی‌بان: من بر اساس سونوگرافی از ۳۰ هفتگی بارداری متوجه شدم که وزن جنین کم و دور شکم آن کوچک است. در آخرین روز ۳۵ هفتگی دور شکم آن ب...
خونریزی بعد از سزارین، خسته شدم پس از ۴ ماه از سزارینم من هنوز خونریزی دارم چند روز خونریزی قطع می شود اما بعد از نزدیکی دوباره خونریزی می کنم....
ماست چه تاثیری بر دستگاه گوارش و پوست صورت دارد ماست دارای خواص بسیار زیادی است و با دانستن این خواص شما میتوانید آن را جایگزین بسیاری از داروهای شیمیایی برای درمان ، بهبود و پیشگیری بسیاری از م...
اصول تغذیه در بارداری، سه ماهه دوم/ کلیپ پزشکان می گویند در سه ماه دوم بارداری مادران 340 کلیوکالری بیشتر انرژی لازم دارند. یعنی نسبت به سه ماه اول بارداری مادران کلا باید یک لیوان شیر و...
توده های پستانی دردناک، روی خط جداکننده/ صدای دکتر در بین دو پستان خانم ها خطی وجود دارد که بسیار مهم بوده و زمینه بیماری های خاصی است. بنابراین این خط در خانم هایی که چاق هستند خط کنده شده و آویز...
ریزش ابرو در کودکان، چاره چیه؟ سوال:باسلام وتوفیق دختری دارم سه و نیم ساله که متوجه شدم قسمتی از ابروی ایشان ریخته میخواستم ببینم علتش چی میتونه باشه؟ و راهکاردرمانش چیه و اگه ...