آشنایی با کاخ عالی‌ قاپو اصفهان

آشنایی با کاخ عالی‌ قاپو اصفهان

 

نام کاخ عالی‌ قاپو
کشور  ایران
استان استان اصفهان
شهرستان اصفهان
اطلاعات اثر
کاربری موزه
دیرینگی دوره صفوی
دورهٔ ساخت اثر دوره صفوی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۰۴
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

کاخ عالی‌قاپو (به ترکی به معنی «درگاه بلند» ساختمانی است که در واقع درب ورودی دولتخانه صفوی بوده‌است و در ابتدا شکلی ساده داشته و به مرور زمان و در طول سلطنت شاه عباس طبقاتی به آن افزوده شدند و در زمان شاه عباس دوم ایوان ستوندار به آن افزوده شد. این بنا در ضلع غربی میدان نقش جهان و روبروی مسجد شیخ لطف‌الله واقع شده‌است. ارتفاع آن ۴۸ متر است و ۶ طبقه دارد که با راه‌پله‌های مارپیچ می‌توان به آنها رسید. آنچه باعث گردیده است عالی قاپو در زمره آثار باشکوه و بسیار نفیس عصر صفوی قرار گیرد، مینیاتورهایی هست که کار هنرمند معروف عصر صفوی رضا عباسی است و همچنین گچبری‌های آخرین طبقه کاخ عالی قاپو است که تالار آن «اتاق موسیقی» یا «اتاق صوت» نیز نامیده می‌شود.

تاریخچه بنا

این بنا پس از انتقال پایتخت از قزوین به اصفهان توسط شاه عباس اول بین سالهای ۹۷۳ تا ۹۷۷ خورشیدی بعنوان مقر و دولتخانه حکومتی سلاطین صفوی شروع به ساخت شد.

مدت زمان ساخت

این کاخ طی ۵ مرحله معماری و در زمان جانشینان شاه عباس اول بخصوص شاه عباس دوم و شاه سلیمان بین ۷۰ تا ۱۰۰ سال ادامه و تکمیل یافت. حتی به دلیل وجود کتیبه‌ای بخط نستعلیق در زمان شاه سلطان حسین آخرین پادشاه صفوی، تزئینات طبقه سوم اضافه یا مرمت شده‌است.

استادکاران و معماران بنا

کتیبه یا سند مستندی مبنی بر عنوان نام معمار بنا در دست نیست ولی به احتمال زیاد معمار بنا یکی از استادان و معماران مهندس معروفی چون استاد علی اکبر اصفهانی یا استاد محمدرضا ابن استاد حسین بنای اصفهانی دو معمار مشهور مساجد جامع عباسی و مسجد شیخ لطف الله بوده‌است.

دلیل نامگذاری

قاپو یا قاپی در زبان ترکی به معنی در، درگاه و ورودی است و عالی به معنی باشکوه، بزرگ و با ارزش می‌باشد. گفته می‌شود که در اصلی بنا را شاه عباس از نجف و مقبره علی بن ابی طالب به این مکان انتقال داده‌است. کتیبه بالای سردر ورودی با عنوان انا مدینه العلم و علی بابها و استقرار ۱۱۰ توپ جنگی در مقابل کاخ به حساب ابجد نام علی را عنوان می‌نماید (ع=۸۰، ل=۲۰، ی=۱۰).

تزئینات داخلی و خارجی بنا

تزئینات خارجی بوسیله آجر که در لچکها (قسمتهای هلالی در بالای هر ورودی) بوسیله کاشی هفت رنگ و تزئینات و خطوط اسلیمی می‌باشد و تزئینات داخلی بوسیله نقوش زیبای گل و بته و شکارگاه و حیوانت و پرندگان بر روی گچ (لایه چینی و کشته بری) و یا مینیاتورهای تصویری ایرانی (به سبک نقاشی‌های رضا عباسی) و خارجی (بوسیله نقاشان اروپایی که در زمان شاه سلیمان در دربار صفوی حضور داشتند به سبک نقاشی اروپایی به سبک توسط نقاشان معروفی مانند آنژل ولوکار) می‌باشد.

مراحل پنجگانه ساخت بنا

مرحله اول

ساخت بنایی تنها به عنوان ورودی جهت سایر بناها و مجموعه کاخهای سلطنتی می‌باشد

مرحله دوم

در این مرحله لزوم گسترش بنا و اضافه نمودن طبقات فوقانی بدلیل گسترش پایتخت و افزایش جمعیت شهری و با اهمیت جلوه دادن مقر حکومتی احساس گردید. بدین منظور طبقات سوم و چهارم و نیم طبقه پنجم اضافه گردیدند.

مرحله سوم

تکمیل ساختمان برجی شکل کاخ با اضافه نمودن آخرین طبقه (معروف به سالن موسیقی).

مرحله چهارم

اضافه نمودن پیش زدگی به سمت میدان نقش جهان (میدان امام خمینی) جهت افزایش طول کاخ و تبدیل آن به ایوان ستوندار در مرحله بعدی ساختمان

مرحله پنجم

اضافه نمودن ۱۸ ستون به ایوان با فضا ایجاد شده مرحله قبل بعلاوه ایجاد پله‌های شاهی و ساخت و تکمیل سیستم آبرسانی بنا جهت انتقال آب به طبقات به خصوص حوض مسی ایوان

پله‌های کاخ

این کاخ در حال حاضر دارای سه دستگاه پله، شامل دو دستگاه پله مارپیچ بصورت قرینه در قسمت غربی ساختمان و یک دستگاه پله بصورت پلکانی (بصورت چند پله و اتاقهای بین راه به شکل زیگزاگی) معروف به پله‌های شاهی که به منظور تشریفات ساخته شده‌است.

طبقات ششگانه بنای عالی قاپو

بنای عالی قاپو با ارتفاعی حدود ۴۸ متر تا کف بازار بلندترین کاخ چند طبقه تا چند دهه اخیر در شهر اصفهان بوده‌است. بدلیل اضافات و الحاقات معماری در هر سو نمایی متفاوت دارد به طوری که از جلو بنا از میدان نقش جهان ۲ طبقه از پشت ساختمان ۵ طبقه، از طرفین بنا ۳ طبقه و با احتساب طبقه همکف بعنوان اولین طبقه، در کل ۶ طبقه می‌باشد.

آستانه ورودی

کمپفر دربارهٔ آستانه کاخ عالی‌قاپو چنین گفته است:

کاخ عالی‌قاپو دارای آستانه‌ای است از جنس مرمر که در تکریم و اجلال پادشاه سهم عمده‌ای دارد و عابرینی که می‌خواهند بدون شرف‌یابی به خدمت شاه برسند در آنجا به زمین می‌افتند و آستانه را می‌بوسند بنابرین همه سعی می‌کنند کفششان به آستانه نخورد وگرنه نگهبان آنان کتک جانانه‌ای می‌زند.

 

اهمیت صرف ناهار سر موقع  وعده ناهار بسیار مهم است اما اگر در زمان مناسب میل شود سعی کنید بعداز ساعت 15 دیگر ناهار میل نکنید چون اینگونه باعث چاقی و افزایش وزن خود خواهی شد  و...
سلفی یهویی دانیال حکیمی و دخترش دایانا سلفی یهویی دانیال حکیمی و دخترش دایانا. یا عکس در لندن گرفته شده، یا اینکه دایانا خانم آن را چپکی کرده است که احتمال مورد دوم خیلی بیشتر است. ...
هوش عاطفی کودک، چطور اندازه گیری کنیم؟ دکتر مهدی نوری: به‌عنوان یک اصل کلی و اجتماعی، هرشخصی مایل است تا خود را در رده‌ بهنجار قرار‌دهد. بدیهی است که برداشت از مفهوم بهنجار بر‌اساس تجا...
علت بی نظمی عادت ماهانه، زنان بخوانند همیشه پریودی های نامنظمی داشتم، این چرخه طبیعی است یا خیر؟
درمان کیست تخمدان، اذیت میشم سوال:سلام چند سالی هست که کیست دارم به دکتر متخصص زنان مراجعه کردم.یک سال قبل ویه سری سونوگرافی وآزمایش برام نوشت انواع آزمایشات حتی ام آر آی خیل...
مصرف انار در بارداری، معجزه آسا برای جنین آب میوه تازه نباید سبز و پر از اسفناج باشد تا سالم در نظر گرفته شود. آب انار شامل بیشتر از ۱۰۰ مواد فیتوچیمیکال است. میوه انار برای هزاران سال به...
مراقبت های بعد از آمنیوسنتز سوال:در آزمایش غربالگری سندرم دان مثبت بوده. آزمایش آمنیوسنتز گفتن باید بدم. خیلی نگرانم. هفته 14 بارداری هستم. گفتن هفته 15 مراجعه کنم. میخواستم...
اسباب بازی مناسب بچه دو ساله، می شناسید؟ سوالمن کودکی دو سال و نیمه دارم خواهش می کنم کتابهایی را که مناسب جهت تربیت اون بدردم می خوره و همچنین بازیهایی که مناسب سن اون باشه و با اون سرگ...
تربیت کودک، چگونگی آموزش امور شخصی سوالپسرهفت ساله که امسال به کلاس اول میرود وکارهای شخصی خود را انجام نمیدهد، هیچ یک ازکارهای شخصی .جوابباسلام دوست گرامی اولا باید در مورد این مس...
بی خوابی در بارداری، مادری و هزار دردسر بارداری اغلب تمام انواع اختلالات خواب را به ارمغان می‌آورد، از قبیل حالت تهوع، سوزش معده، گرفتگی عضلات پا و خرناس کشیدن. همچنین داشتن عادت‌های بد خواب...
بهاره رهنما بازیگر زن مشهور مدل جواهرات شد + عکس بهاره رهنما بازیگر زن مشهور مدل جواهرات شد + عکس بهاره رهنما بازیگر ۴۳ ساله با انتشار عکس و متنی از فعالیت خود به عنوان مدل تبلیغاتی برای ی...
عکسی از کودکی نیوشا ضیغمی نیوشا ضیغمی هم عکسی از کودکی هایش رو کرد.
چرک چشم نوزاد، باید چی کار کرد؟ پرسش سلام.وقت بخیر و خسته نباشید. پسر من الان یک ماهه هستش و از روزی که بدنیا اومده از شیر مادر متاسفانه محروم بوده به این دلیل که همسرم شیر خیلی...
خوردن عسل در بارداری، یک معجون فوق العاده سیاه دانه طعمی تلخ دارد و به عنوان ادویه در مواد غذایی به خصوص ترشیجات از آن استفاده می‌شود. این دانه بومی جنوب غربی آسیاست و از قدیم به عنوان ضد...
علت دیر انزالی در مردان علت دیر انزالی در مردان تاخیر در انزال (دیر انزالی) و انزال عقب مانده چیست؟ برخی از مردان به این عارضه ها مبتلا هستند. در کمی بیش از نیمی از این ا...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.