آشنایی با کاخ عالی‌ قاپو اصفهان

آشنایی با کاخ عالی‌ قاپو اصفهان

 

نام کاخ عالی‌ قاپو
کشور  ایران
استان استان اصفهان
شهرستان اصفهان
اطلاعات اثر
کاربری موزه
دیرینگی دوره صفوی
دورهٔ ساخت اثر دوره صفوی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۰۴
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

کاخ عالی‌قاپو (به ترکی به معنی «درگاه بلند» ساختمانی است که در واقع درب ورودی دولتخانه صفوی بوده‌است و در ابتدا شکلی ساده داشته و به مرور زمان و در طول سلطنت شاه عباس طبقاتی به آن افزوده شدند و در زمان شاه عباس دوم ایوان ستوندار به آن افزوده شد. این بنا در ضلع غربی میدان نقش جهان و روبروی مسجد شیخ لطف‌الله واقع شده‌است. ارتفاع آن ۴۸ متر است و ۶ طبقه دارد که با راه‌پله‌های مارپیچ می‌توان به آنها رسید. آنچه باعث گردیده است عالی قاپو در زمره آثار باشکوه و بسیار نفیس عصر صفوی قرار گیرد، مینیاتورهایی هست که کار هنرمند معروف عصر صفوی رضا عباسی است و همچنین گچبری‌های آخرین طبقه کاخ عالی قاپو است که تالار آن «اتاق موسیقی» یا «اتاق صوت» نیز نامیده می‌شود.

تاریخچه بنا

این بنا پس از انتقال پایتخت از قزوین به اصفهان توسط شاه عباس اول بین سالهای ۹۷۳ تا ۹۷۷ خورشیدی بعنوان مقر و دولتخانه حکومتی سلاطین صفوی شروع به ساخت شد.

مدت زمان ساخت

این کاخ طی ۵ مرحله معماری و در زمان جانشینان شاه عباس اول بخصوص شاه عباس دوم و شاه سلیمان بین ۷۰ تا ۱۰۰ سال ادامه و تکمیل یافت. حتی به دلیل وجود کتیبه‌ای بخط نستعلیق در زمان شاه سلطان حسین آخرین پادشاه صفوی، تزئینات طبقه سوم اضافه یا مرمت شده‌است.

استادکاران و معماران بنا

کتیبه یا سند مستندی مبنی بر عنوان نام معمار بنا در دست نیست ولی به احتمال زیاد معمار بنا یکی از استادان و معماران مهندس معروفی چون استاد علی اکبر اصفهانی یا استاد محمدرضا ابن استاد حسین بنای اصفهانی دو معمار مشهور مساجد جامع عباسی و مسجد شیخ لطف الله بوده‌است.

دلیل نامگذاری

قاپو یا قاپی در زبان ترکی به معنی در، درگاه و ورودی است و عالی به معنی باشکوه، بزرگ و با ارزش می‌باشد. گفته می‌شود که در اصلی بنا را شاه عباس از نجف و مقبره علی بن ابی طالب به این مکان انتقال داده‌است. کتیبه بالای سردر ورودی با عنوان انا مدینه العلم و علی بابها و استقرار ۱۱۰ توپ جنگی در مقابل کاخ به حساب ابجد نام علی را عنوان می‌نماید (ع=۸۰، ل=۲۰، ی=۱۰).

تزئینات داخلی و خارجی بنا

تزئینات خارجی بوسیله آجر که در لچکها (قسمتهای هلالی در بالای هر ورودی) بوسیله کاشی هفت رنگ و تزئینات و خطوط اسلیمی می‌باشد و تزئینات داخلی بوسیله نقوش زیبای گل و بته و شکارگاه و حیوانت و پرندگان بر روی گچ (لایه چینی و کشته بری) و یا مینیاتورهای تصویری ایرانی (به سبک نقاشی‌های رضا عباسی) و خارجی (بوسیله نقاشان اروپایی که در زمان شاه سلیمان در دربار صفوی حضور داشتند به سبک نقاشی اروپایی به سبک توسط نقاشان معروفی مانند آنژل ولوکار) می‌باشد.

مراحل پنجگانه ساخت بنا

مرحله اول

ساخت بنایی تنها به عنوان ورودی جهت سایر بناها و مجموعه کاخهای سلطنتی می‌باشد

مرحله دوم

در این مرحله لزوم گسترش بنا و اضافه نمودن طبقات فوقانی بدلیل گسترش پایتخت و افزایش جمعیت شهری و با اهمیت جلوه دادن مقر حکومتی احساس گردید. بدین منظور طبقات سوم و چهارم و نیم طبقه پنجم اضافه گردیدند.

مرحله سوم

تکمیل ساختمان برجی شکل کاخ با اضافه نمودن آخرین طبقه (معروف به سالن موسیقی).

مرحله چهارم

اضافه نمودن پیش زدگی به سمت میدان نقش جهان (میدان امام خمینی) جهت افزایش طول کاخ و تبدیل آن به ایوان ستوندار در مرحله بعدی ساختمان

مرحله پنجم

اضافه نمودن ۱۸ ستون به ایوان با فضا ایجاد شده مرحله قبل بعلاوه ایجاد پله‌های شاهی و ساخت و تکمیل سیستم آبرسانی بنا جهت انتقال آب به طبقات به خصوص حوض مسی ایوان

پله‌های کاخ

این کاخ در حال حاضر دارای سه دستگاه پله، شامل دو دستگاه پله مارپیچ بصورت قرینه در قسمت غربی ساختمان و یک دستگاه پله بصورت پلکانی (بصورت چند پله و اتاقهای بین راه به شکل زیگزاگی) معروف به پله‌های شاهی که به منظور تشریفات ساخته شده‌است.

طبقات ششگانه بنای عالی قاپو

بنای عالی قاپو با ارتفاعی حدود ۴۸ متر تا کف بازار بلندترین کاخ چند طبقه تا چند دهه اخیر در شهر اصفهان بوده‌است. بدلیل اضافات و الحاقات معماری در هر سو نمایی متفاوت دارد به طوری که از جلو بنا از میدان نقش جهان ۲ طبقه از پشت ساختمان ۵ طبقه، از طرفین بنا ۳ طبقه و با احتساب طبقه همکف بعنوان اولین طبقه، در کل ۶ طبقه می‌باشد.

آستانه ورودی

کمپفر دربارهٔ آستانه کاخ عالی‌قاپو چنین گفته است:

کاخ عالی‌قاپو دارای آستانه‌ای است از جنس مرمر که در تکریم و اجلال پادشاه سهم عمده‌ای دارد و عابرینی که می‌خواهند بدون شرف‌یابی به خدمت شاه برسند در آنجا به زمین می‌افتند و آستانه را می‌بوسند بنابرین همه سعی می‌کنند کفششان به آستانه نخورد وگرنه نگهبان آنان کتک جانانه‌ای می‌زند.

 

حساسیت به شیرگاو در نوزادان، درمان های مختلف/ صدای دکتر در بحث درمان بچه ای که حساسیت به شیر گاو دارد دو قضیه مطرح می شود. اولین قضیه این بوده که بچه از شیر مادرش تغذیه می کند و یا از شیر خشک استفاده م...
ناباروری در مردان، علت عمده اش چیست؟ ناباروری در مردان قابل درمان استدر مورد پیشرفت‌های قابل توجه در حوزه درمان نازایی، همچنان ناباروری اتفاق استرس‌زا و چالش‌برانگیزی برای زوج‌های جو...
سوزش معده در بارداری، اوامر ممنوعه سوال:سلام من در ماه چهارم بارداری هستم ۱- خوردن انار بدون دانه باعث یبوست میشود؟ ۲-برای درمان ترش کردن چکار کنم؟جواب: 1- آب انار موجب یبوست میشود...
حس حسادت کودکان، طبیعیه؟ در طی پنج سال اول زندگی، شخصیت کودک رشد می یابد و تنش ها و حسادت های بین کودکان همراه با این رشد تغییر پیدا می کند. حس حسادت و رقابت هم بسته به س...
مراقبت از زنان باردار، چگونه؟ یک کارشناس مامایی گفت: دوران بارداری هر زن مهم‌ترین دوران زندگی او محسوب می‌شود که اعضای خانواده به‌ویژه همسر وی باید توجه‌ی ویژه‌ای به این موضوع...
ترسو بودن کودک، چیکار کنم؟ سوال:سلام وخسته نباشید خدمت شما پسری 3سال و 4 ماه دارم که به شدت ترسو است شب تنها در اتاق نمی خوابد. فکر میکند عروسک ها مثل خرس و قورباغه او را م...
طالع بینی زن متولد اسفند     طالع بینی زن متولد اسفند وای خدای من عجب زن رویایی! اگر سعی كنید او را به خیال پردازی متهم كنید،( با حالتی آرامش بخش!) به ط...
کاریکاتور آتش نشانان قهرمان پلاسکو ضمن عرض تسلیت خدمت همه مردم ایران بخصوص خانواده های داغدار حادثه آتش سوزی پلاسکو ، تصاویری با موضوع کاریکاتور آتش نشانان قهرمان پلاسکو را تقدیم شما ع...
فیبروم رحم و نازایی، چگونه درمان شوم؟ سوالبا سلام 29 ساله هستم با 67 کیلو وزن یک سال اقدام به بارداری کردم نا موفق بوده البته یه فیبرم 5سانتی دارم وتخمدان پلی کیسیت که کیست هاش کمتر ا...
عسل دادن به نوزاد، اشتباه کردم! سوال:با عرض سلام من اطلاع نداشتم که عسل انقدر برای نوزاد ضرر داره به پسرم سه یا چهار بار عسل دادم با پستونک خیلی نگرانم پسرم سه ماهشه و تازه ختنه...
تاثیر سزارین بر نوزاد، ارزش داره؟  سزارین و تاثیرات آن بر مادر و نوزاددر کشور ما در سالهای اخیر بسیاری از زایمان ها به روش سزارین انجام می گیرد.عمل سزارین چه با درخواست وتمایل ماد...
انحراف پا به داخل در کودکان، علت به هر حال در صورتی که کودک به خاطر چرخش پا به داخل با درد، ورم یا لنگیدن مواجه شود، این شرایط می بایست توسط پزشک متخصص مورد بررسی قرار گیرد ...در...
عکسی آتلیه ای از سمانه پاکدل فقط سمانه پاکدل توانایی این کار را دارد که در کنار عکسی آتلیه ای از خودش، جمله ای حکیمانه از بودا را بگنجاند. ...
دلایل زایمان زودرس، زیاد آب بنوشیم؟ همه شما از فواید نوشیدن مایعات و به ویژه آب آگاه هستید. این امر در بارداری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است تا جایی که تحقیقات نوشیدن کم مایعات را ا...
علت میکروسفالی چیست؟ علت میکروسفالی یا کوچکی سر نوزاد چیست؟میکروسفالی یک عارضه عصب‌شناختی نادر است که در آن سر نوزاد به‌طور قابل‌توجهی کوچکتر از سرهای کودکان دیگر با ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.