سایت عکس و بیوگرافی مرجعی برای بیوگرافی بازیگران
به photo-biography.net خوش آمدید.

آشنایی با مسجد جامع گلپایگان

آشنایی با مسجد جامع گلپایگان

آشنایی با مسجد جامع گلپایگان

 

نام مسجد جامع گلپایگان
کشور  ایران
اطلاعات اثر
کاربری مذهبی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۹۱
تاریخ ثبت ملی ۹ مرداد ۱۳۱۲

 

مسجد جامع گلپایگان از مساجد مهم تاریخی دوران سلجوقی و از مساجد بزرگ ایران زمین است که با توجه به تاریخ ساخت آن شاید بتوان گفت معماری ایرانی – اسلامی این مسجد الگویی بوده‌است برای ساخت مسجدهای بزرگ دیگر بویژه مناطقی که در قلمرو حکومت سلجوقیان بودند. این مسجد در شهر گلپایگان و خیابان مسجد جامع قرار گرفته است.

تاریخ بنای مسجد جامع گلپایگان

مسجد جامع گلپایگان در سال ۵۰۸ هجری قمری، در دوران حکومت ابوشجاع محمدبن ملکشاه سلجوقی بنا شده‌است.

پیش از آن به استناد نام ابوشجاع که در کتیبه دور گنبد است، زمان ساخت مسجد گلپایگان را بین سال‌های ۴۹۸ تا ۵۱۲ هجری قمری، یعنی دوران حکومت وی، می‌دانستند تا این که باستان شناسان با خواندن کتیبه‌های محراب دریافتند که بخشی از کتیبه‌ها در زیر کف شبستان مسجد است و به احتمال قوی تاریخ بنا هم روی آن نوشته شده‌است. چنین بود که تاریخ دقیق ساخت مسجد روشن شد.

مسجد جامع گلپایگان به دستور ابونصر ابراهیم بن محمد بن ابراهیم بابا عبدالملک ساخته شده و نام این شخص در ۲ جای مسجد، یکی در کتیبه دور گنبد و دیگری در حاشیه محراب درج شده‌است.

معماری مسجد

این مسجد را یک معمار قزوینی به نام ابوعمر بن محمد القزوینی (معروف به بواسار کسرار) ساخته و نام او نیز در بالای محراب در زیر کتیبه دور گنبد، در ۲ سطح نقش بسته‌است.

از دیگر آثاری که نام سلطان ابوشجاع محمد بن ملکشاه سلجوقی به یادگار روی آنها نقش بسته‌است، عبارتند از:

منار مسجد جامع ساوه به تاریخ ۵۰۴ هجری، مسجد جامع قزوین به تاریخ ۵۰۸ هجری، ۲ حجره در مسجد جامع دیار بکر ترکیه به تاریخ ۵۱۱ هجری و دیوار روبه روی شبستان مسجد اموی در دمشق به تاریخ ۵۰۳ هجری قمری.

وقتی تاریخ ساخت مسجد گلپایگان را با تاریخ ساخت مسجدهایی دیگر که در دیار بکر، سوریه، قزوین و ساوه می‌سنجیم، می‌فهمیم که در یک دوره کوتاه چند ساله از سال ۵۰۳ تا ۵۱۱ هجری قمری چند مسجد در دوره حکومت سلجوقی و مناطق دور از هم بنا شده‌است که با توجه به این نکته از یک سو در می‌یابیم که حکومت‌ها، در طول تاریخ، برای کسب مشروعیت و نشان دادن اقتدار و وسعت قلمرو خود به مسجد به عنوان یک رکن اساسی نگریسته‌اند. از سوی دیگر شاید بررسی‌های دقیق در شیوه معماری این مسجدها تشابهات قابل توجهی را نشان دهد.

کتیبه‌های مسجد

این مسجد دارای صحن و شبستان وسیع و گنبد بزرگ آجری می‌باشد و متعلق به زمان محمد بن ملکشاه سلجوقی می‌باشد. ازخصوصیات مسجد و گنبد آن دارا بودن کتیبه‌های آجری متعدد و تزئینات فراوان دوره سلجوقی است. در متن کوفی گنبد، نام محمد بن ملک شاه خوانده می‌شود و اطراف محراب بزرگ زیر گنبد در متن کتیبه‌ای نام بانی آن بنای عظیم را، ابونصربن محمد بن ابراهیم آورده‌اند. همچنین بر بدنه‌های مختلف شبستان نام بزرگان دین و جملات مذهبی را به خط کوفی آجری نوشته‌اند.

در زمان فتحعلی شاه قاجار شبستان‌های ساده طرفین گنبد و بناهای شرقی و غربی مسجد را احداث نموده و بر ساختمان‌های گنبد عهد سلجوقی افزوده‌اند.

ساختمان گنبد عهد سلجوقی متعلق به اوایل قرن ششم هجری قمری است. صحن مسجد جامع گلپایگان بدون احتساب هشتی‌ها، حجره‌ها و رواق‌ها حدود ۱۶۰۰ متر مربع مساحت دارد و ارتفاع گنبد مسجد ۲۲ متر و ابعاد گنبد از داخل ۱۲ در ۱۲ متر است.

یک حوض آب بزرگ و کم عمق نیز در وسط صحن مسجد قرار دارد که علاوه بر مکانی برای وضو گرفتن نمازگزاران بر زیبایی این مسجد افزوده‌است.

مسجد جامع گلپایگان و شکارچیان گنج

سر در مسجد گلپایگان از سمت داخل محوطه رو به صحن با آجرهای آبی رنگ با جمله «یا علی» بصورت زیبایی مزین شده و شبستان اصلی مسجد جامع گلپایگان همچون سایر بناهای عصر سلجوقی فاقد کاشی کاری است.

در کتیبه‌های مسجد جامع گلپایگان که شرح نوشته‌ها به خط کوفی است، نام ابابکر صدیق، عمر بن خطاب، عثمان، علی ابن ابیطالب و طلحه و زبیر و عبدالرحمن بن عوف… آمده‌است.

البته بعدها عده‌ای خواسته‌اند در اصل کتیبه دست ببرند و جملاتی را در رد و لعن ابابکر و عمر و عثمان و… در کنار کتیبه افزوده‌اند و چند جا را خط زده‌اند.

محراب مسجد از دو بخش تشکیل شده‌است که در قسمت پایینی متصل به کف محراب و در قسمت بالای محراب کلمات «الله احد» و «الله صمد» به خط کوفی مشهود است.

آیاتی از قرآن کریم نیز در اطراف محراب بزرگ مسجد جامع گلپایگان به خط کوفی نقش بسته‌است.

شکارچیان گنج از جمله Lorenz korn و تیم همراهش (که به گلپایگان نیز آمده‌اند)، با شگفتی از کتیبه‌های مسجد جامع گلپایگان یاد کرده‌اند. (منبع: مقاله Schatzsuche unter der Moschee شکار گنج در مسجد)

مسجد جامع گلپایگان در تاریخ نهم مرداد سال ۱۳۱۲، به شماره ۱۹۱ در فهرست آثار ملی (ایران) ثبت شده‌است.

در سند مربوط به مسجد جامع گلپایگان چنین آمده است:
نمره ۱۷۵۳/۵۲۴۳۸
دولت شاهنشاهی ایران
وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه
نظر به فصل اول قانون عتیقات مصوبه ۱۲ آبان ۱۳۰۹ شمسی،
نظر به فصل اول نظامنامه اجرای قانون عتیقات مصوبه ۲۸ آبان ۱۳۱۱ شمسی،
و نظر به پیشنهاد مدیر کل عتیقات ـ وزارت معارف مقرر می‌دارد:
بنای مسجد جامع گلپایگان که (…) بنای مرکزی آن در سلطنت محمد ولد ملکشاه سلجوقی (۴۹۸ و ۵۱۱ هجری قمری) / و قسمتهای دیگر در زمان فتحعلی شاه قاجار ساخته شده‌است، تحت نمره ۱۹۱ جزو آثار ملی به ثبت برسد.
سند را مدیر کل عتیقات و وزیر معارف امضاء کرده‌اند.
در کتاب «مرآت البلدان» یا «مرآت ناصری» تالیف «محمد حسن خان اعتماد السلطنه»، از این مسجد تاریخی یاد شده‌است.

نویسنده کتاب مرآه البلدان درباره مسجد جامع گلپایگان نوشته است:
«گنبدی رفیع و ایوانی منیع داشته. حالا ایوان خراب و گنبد باقی است»

دو پوش گنبد گاهی پیوسته و گاه گسسته است.

دوپوش گنبد مسجد جامع گلپایگان مانند دوپوش گنبد مسجد جامع یزد و اغلب گنبدهای قرن هفتم به بعد، گسسته (و نه پیوسته) است.
دو پوش گنبد گاهی پیوسته و گاه گسسته است.
گنبدهای پیش از اسلام (و همچنین گنبدهایی مانند گنبد سلطانیه و گنبد مسجد شیخ لطف الله و گنبد خاگی مسجد جامع اصفهان)، دو پوش پیوسته است. چنانکه گاهی دو پوسته بی هیچ واسطه‌ای به هم متصل می شده و گاهی هم فقط صندوقه یا کندو و شیاره‌ای میان آنها فاصله بوده است.

در گنبدهای گسسته (مثل گنبد مسجد جامع گلپایگان)، گاهی دو پوسته در کلاله از هم فاصله می‌گیرند.

مسجد جامع گلپایگان در سال ۱۳۱۰ ه. ش. به سرپرستی آندره گدار فرانسوی تعمیر شده است.

 

کم خونی و بارداری، خطری دارد؟ سوالضمن عرض سلام و قدر دانی از شما .من 31 سالمه .4 ساله عروسی کردیم و میخوام اقدام به بارداری کنم و دوست دارم فرزندم پسر بشه . نسبتا کم خونی دارم...
داد زدن بچه ها، چیزی خواست بدم بهش؟ سوالبا سلام خدمت خانم دکتر دختری ساله1/5 دارم بعضی وقتی اگر چیزی میخواد فرقی ندار خوردنی یا چیزی دیگه به صورت فریاد یا زدن به سر صورت وزود عصبانی...
دل درد در اوایل بارداری، زنگ خطر شکایت احساس ناراحتی در ناحیه شکم در بارداری شایع است و در حالی که ممکن است بی ضررباشد، می تواند نشانه ای از یک مشکل جدی باشد. (درد شدید یا مداوم ...
سریال خسته‌ دلان خسته دلان نام سریالی تلویزیونی به کارگردانی سیروس الوند و تهیه شده در گروه فیلم و سریال شبکه یک است. خسته دلان کارگردان سیروس الوند ...
افزایش فشار خون در بارداری، حالم بده در صورتی که فشار خون مادر باردار بالای 90/140باشد پره اکلامپسی می باشد. پره اکلامپسی پس از هفته 20 حاملگی تشخیص داده می شود.افزایش فشار خون در با...
مراقبت از دندان بچه ها، حتما بخوانید همانطور که بهداشت دهان و دندان برای داشتن یک تغذیه مناسب ضرورت دارد، تغذیه مناسب هم برای حفظ سلامت دندان لازم است. نوع و ترکیب رژیم غذایی، همچنین...
ورزش های خطرناک در بارداری، خبر دارید؟ برخی حرکات و تمرینات ورزشی می توانند برای مادران باردار خطرساز باشند بهتر است با این رشته های ورزشی آشنا شوید به عنوان مثال ورزش های سنگینی که نیاز به...
الهام حمیدی در جشنواره فیلم برلین ۲۰۱۷ + عکس الهام حمیدی در جشنواره فیلم برلین ۲۰۱۷ + عکس الهام حمیدی بازیگر معروف ایرانی با به اشتراک گذاشتن عکسی از خود در جشنواره فیلم برلین ۲۰۱۷ صفح...
راه دارو دادن به کودک، ترفند جدید یکی از مشکلاتی که اغلب والدین با کودکان خود دارند این است که در زمان‌های بیماری، به سختی دارو می‌خورند.ترفند جدید دارو دادن به کودک را بیاموزید:آیا هن...
استحمام در زمان پریود، جایز است؟ سوال:سلام آیا در دوران قاعدگی و مخصوصا روزهای اول مجاز هستیم که خودمان را بشوریم یا نه؟ جواب:از نظر طب جدید مانعی ندارد. از نطر طب سنتی تا جایی ک...
چشم چرانی همسر، چگونه حلش کنم؟ سوالباسلاممشکلم اینه که وقتی با شوهرم بیرون میرویم به اطرافش وکلا به همه جیز خیلی دقت می کنه من اصلا خوشم نمیاد دلم می خواد لااقل این وقت اندک که...
رژیم غذایی مناسب برای کیست تخمدان، می دانید؟ سوالمن خانم 26ساله هستم ومبتلا به تخمدان بلی کیستیک و4سالاست که نازایی دارم اما پریودم مرتب است از شما تقاضادارم یک رزیم غذایی مناسب برای من واقد...
ضرب المثل کبوتر با کبوتر ، باز با باز داستان ضرب المثل کبوتر با کبوتر ، باز با باز   در روزگاران قديم ، پرنده فروشي بود که سر راه پرنده هاي بيچاره دام پهن مي کرد تا آنها ر...
عوارض اضافه وزن بچه ها، تپلی هم حدی داره رییس اداره سلامت کودکان وزارت بهداشت با بیان اینکه اجرای برنامه سلامت کودکان در کشور قدمتی ۷۵ ساله دارد، گفت: شایع‌ترین علت مرگ کودکان در کشور سو...
تغذیه در دوران بارداری، بهترین مایعات همه شنیده‌ایم که کافئین موجود در چای و قهوه ضرر دارد، اما چقدر؟ در این دوران چه آبمیوه­ هایی باید مصرف کنیم؟ مصرف آب زیاد باشد یا نه و سوالاتی دی...