آشنایی با مسجد جامع اصفهان

آشنایی با مسجد جامع اصفهان

 

 

مسجد جامع اصفهان
میراث جهانی یونسکو
اطلاعات اثر
کشور  ایران
نوع فرهنگی
معیار ثبت i v vi
شمارهٔ ثبت ۱۳۹۷
منطقه آسیا
تاریخچه
تاریخچهٔ ثبت ۲۰۱۲ (طی نشست سی و ششم)
اطلاعات ثبت ملی
شماره ثبت ملی ۹۵
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

مسجد جمعه یا مسجد جامع اصفهان از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین ابنیه مذهبی ایران است. این مسجد مجموعه تاریخی وسعی را به ابعاد ۱۷۰ در ۱۴۰ متر در شمال شرقی اصفهان و کنار میدان کهنه نشان می‌دهد و امروز شامل قسمتهای مختلفی است از قبیل گنبد نظام الملک، گنبد تاج الملک، ضمن چهار ایوانی شبستانها، مدرسه مظفری محراب الجایتو که هر یک نمایانگر سیر هنر معماری اسلامی در دوره‌ای خاص هستند. بنا بر شواهد تاریخی، مسجد جامع اصفهان بر روی ویرانه‌های مسجد قدیمی تری ساخته شده که اعراب ساکن قریه طهران در اصفهان در قرن دوم هجری در یهودیه بنا کرده بودند. مسجد اولی بر خرابه‌های ابنیه‌ای مربوط به اواخر دوره ساسانی برپا شده بود (دهباشی،۱۳۰:۱۳۸۳) .

مهم‌ترین طرحهای توسعه در دوران آل بویه و صفویه صورت پذیرفته‌اند. سبک معماری مسجد شیوه رازی است.

مسجد جامع اصفهان منعکس کننده هنر بیزانس و کلاسیک در قالب یک بنای سنتی و اسلامی است.

تاریخچه

کاوشهای باستانشناسی نشان از آن دارد که احتمالا این مسجد پیش از تسلط اعراب بر این شهر، مرکز مذهبی مهم شهر بوده و بصورت یکی از آتشکده‌های شهر اصفهان کاربری داشته‌است. کشف یک پا ستون، با تزیینات دوره ساسانیان، در منطقه شمالی مسجد، وجود بنایی قبل از اسلام را تایید می‌کند. درباره تاریخچه تغییر و تحولات مسجد اختلاف نظرهایی وجود دارد ولی به نظر می‌آید ساخت مسجد جامع به قرون اولیه هجری و در زمان عباسیان بوده که در قرن سوم هجری محراب آن تخریب و جهت قبله آن اصلاح شده‌است.

بخش‌های گوناگون آن در طول نزدیک به هزار سال شکل گرفته‌اند و طی این سالها همواره در حال مرمت و بازسازی بوده‌است که آخرین آنها بازسازی بخش تخریب شده بر اثر بمباران هواپیماهای عراقی در طول هشت سال جنگ ایران و عراق بوده‌است.

سنگاب‌های مسجد جامع

در مسجد جامع اصفهان چهار سنگاب قراردارند.

۱- سنگاب ایوان درویش: در ایوان شمالی مسجد جامع که ایوان درویش نام دارد، سنگابی از جنس سنگ پارسی قرار گرفته‌است. این سنگاب ابتدا در مجاورت مقبره علامه مجلسی قرار داشته و بعد به محلّ کنونی منتقل شده‌است. قطر دهانه سنگاب ۱۱۵ سانتیمتر است، ولی نیمی از آن به علّت شکستگی از بین رفته‌است. کتیبه بدنه این سنگاب به زبان‌های فارسی و عربی و به خطّ ثلث است. آن چه از متن کتیبه بجا مانده به شرح زیر است:

… و صل علی زین العباد علی و الباقر محمد و الصادق جعفر و الکاظم موسی و الرضا علی و التقی محمد و النقی…

کرد وقف شاه مظلومان حسین ابن علی هرکه نوشد آب گوید لعن بر ابن زیاد
شد تمام این جام در عهد شه ایران صفی ……

لبه این سنگاب دارای پنج جامگاه بوده‌است که شکستگی نیمی از سنگاب باعث شده که تنها دوتا از آنها باقی‌بمانند. نقشهای بدنه این سنگاب هم در اثر فرسایش تا حدودی از بین رفته‌اند.

۲- سنگاب ایوان صاحب: ایوان جنوبی مسجد جامع، ایوان صاحب نام دارد و سنگابی ساده در رو به روی آن قرار گرفته‌است. این سنگاب در میان حوضچه‌ای از سنگ چهارگوش قرار گرفته و روی لبه آن پنج جامگاه طرّاحی شده‌است. سطح خارجی سنگاب در بالا شامل کتیبه صلوات بر چهارده معصوم (ع) به خطّ ثلث و نقش‌های کنگره‌دار کوچک، و در قسمت پایین سنگاب، نقش‌های کنگره‌دار بزرگ است. همچنین بر روی بدنه سنگاب، کتیبه‌ای به این مضمون نقش بسته‌است:

وقف شرعی نمود توفیق… استاد امین ولد اسمعیل… فی ۱۱۰۲

۳ و ۴ – دو سنگاب کوچک دیگر هم در مسجد جامع اصفهان وجود دارند که یکی در کنار حوض میان حیاط مسجد، و دیگری در برابر ایوان استاد (ایوان غربی) قرار گرفته‌اند.

خواندنی

آرتور پوپ (باستان شناس) می‌نویسد: «من آن روز وقتی به تماشای مسجد جامع اصفهان رفتم و در زیر این گنبد قرار گرفتم، متوجّه شدم که تمام وجودم در تسخیر گنبد و مسجد است؛ چون در زیر این گنبد به خوبی می‌توان به شاهکار فنا ناپذیر و خلّاقهٔ ایرانی‌ها پی برد و به عظمت مسجد و گنبد آن اعتقاد پیدا کرد. من از آن به بعد، بارها به مسجد جامع اصفهان رفتم و با تماشای گنبد این مسجد، زبان به تحسین گشودم و عشق و علاقهٔ خود را به اصفهان و ایران، روزافزون دیدم. به همین جهت می‌خواهم، بعد از این که دیده برهم نهادم، جسدم را را در این خاک مقدّس دفن کنند.»

محراب‌ها

مسجد جامع اصفهان از مساجدی است که محراب‌های متعددی دارد. بلندآوازه ترین محراب آن در ضلع شمالی ایوان غربی آن، در شبستانی که بوسیله اولجایتو ساخته شد قرار دارد. این محراب نمونه نفیسی از تزئین گچبری است با گل و بته و شکل‌های هندسی. هشت محراب دیگر در این مسجد وجود دارند که تدریجا ساخته شده است (پیرنیا، ۱۳۸۳)

ثبت در میراث جهانی

این اثر در اجلاس سی و ششم یونسکو در زمره میراث جهانی ثبت گردید.

 

داروی ضدجوش در بارداری، مصرف کنم؟ آزمایشات متخصصان بر روی بیش از 122 زن باردار که از داروهای ضد جوش یا لک استفاده کرده اند نشان داد، در بسیاری موارد برای جنین نقایصی ایجاد شده و حتی ...
پف زیر چشم، یعنی حامله ام؟ سوال:با سلام مدتی است پشت و زیر چشمهام بعد از خواب پف میکنه و بیشتر اوقات روز هم پف داره حالت تهوع شدید البته بدون استفراغ هم دارم البته حامله نی...
تزریق انسولین در بارداری، مضر است؟ سوالقند خون ناشتای من دربارداری 102 هستش، اگه برم دکتر برام انسولین تجویز میکنه؟خیلی میترسم .جواببا سلاماز تجویز انسولین نترسید. ترس شما باید از ...
دلایل حرف زدن کودکان در خواب و روشهای درمان حرف زدن کودکان در خواب ، همان گونه که از نام آن پیداست، اختلالی است که در آن افراد در طول خواب حرف می زنند بدون آنکه نسبت به آن آگاهی داشته باشند. در...
وابستگی کودکان به والدین، سن خاصی دارد؟ سوالسلام.دختری 9 ساله دارم که خیلی به من وابسته است موقعی که بیرون میرم پیش کسی نمیمونه.حتی نمیره توی اتاق با خواهرش بخوابه.خیلی هم عصبیه و برای ...
عکس نوشته تو یک دنیایی ⋆ در عکس نوشته تو یک دنیایی سری جدید از عکس نوشته های عاشقانه و احساسی را قرار داده ایم که شامل 12 عکس نوشته با متن می باشد و … عکس نوشته تو یک دنیایی...
خوردن انار برای مادران شیرده، ضرر دارد؟ پرسش سلام من بچم امروز اسهال گرفته یعنی طی 5 ساعت سه بار پوشکش و عوض کردم و حسابی هم آبکی هست. من دیشب چند تا انار خوردم از اون میشه باشه؟پاسخبا ...
بارداری و شیردهی، چرا خیلی مفیده؟ با وجود افزایش سن جامعه میزان بروز سرطان در کشور رو به افزایش بوده علاوه بر سن عامل دوم ابتلا به سرطان در کشور مصرف سیگار و قلیان به خصوص در جوانان اس...
علائم عفونت ادراری در کودکان، راهکار جلوگیری استفاده از آب زغال اخته برای پیشگیری از عفونت ادراری مفید است.یکی از عفونت های رایج در دوران کودکی عفونت های دستگاه ادراری می باشد این عفونت زیاد...
متن شعر جشن تکلیف دانلود شعر جشن تکلیف سرود جشن تکلیف برای کودکان شعرهای کودکانه برای جشن تکلیف شعر جشن تکلیف سوم ابتدایی. شده ام نه سالهجشن تکلیف من است جا نماز...
میزان شیر خوردن نوزاد، چقدر باید باشد؟ شیوا فرجی، کارشناس ارشد تغذیه در مورد تغذیه کودک با شیر مادر می گوید:بهترین گزینه برای بچه ای که به موقع و سلامت متولد می شود، این است که تا پایا...
نزدیکترین شیرخشک به شیرمادر، معرفی کنید سوالنوزادی داریم که 50 روزشه و به همراه شیر مادر از شیر خشک sma gold استفاده میکنیم اما این شیر خشک دیگر در بازار توزیع نمیشود با توجه به تنوع در...
کاری گوشت و نخود، دو سوته آماده می شود وب سایت آشپز باشی: کاری گوشت و نخود از مجموعه دستورغذایی های جیمی الیور است که طرز تهیه آن را برای شما آماده کرده ایم. این کاری لذیذ به سرعت آماده...
روند رشد نوزاد، چرا غلت نمی زنه؟ سوالباسلام. پسرم شش ماهشه واکسنشم دیروز زدم. وزنش موقع تولد۲:۸۰۰بودحالا۷:۲۰۰سوالم اینه،آی ارشدش نسبت به سنش خوبه؟ ضمناچرا هنوز نمیتونه غلت بزنه؟ ...
غذا خوردن بچه، چرا جویدن بلد نیست؟ سوالپسر من 1سال و 8 ماهشه جویدن و گاز گرفت را بلد نیست غذا را میکس نمیکنم بهش میدم حتما باید ماست بهش بدم تا قورت بده بره پایین .میوه را هم باید ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.