بزرگترین گالری عکس و تصویر در ایران

آشنایی با مسجد جامع اصفهان

آشنایی با مسجد جامع اصفهان

آشنایی با مسجد جامع اصفهان

 

 

مسجد جامع اصفهان
میراث جهانی یونسکو
اطلاعات اثر
کشور  ایران
نوع فرهنگی
معیار ثبت i| v| vi
شمارهٔ ثبت ۱۳۹۷
منطقه آسیا
تاریخچه
تاریخچهٔ ثبت ۲۰۱۲ (طی نشست سی و ششم)
اطلاعات ثبت ملی
شماره ثبت ملی ۹۵
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

مسجد جمعه یا مسجد جامع اصفهان از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین ابنیه مذهبی ایران است. این مسجد مجموعه تاریخی وسعی را به ابعاد ۱۷۰ در ۱۴۰ متر در شمال شرقی اصفهان و کنار میدان کهنه نشان می‌دهد و امروز شامل قسمتهای مختلفی است از قبیل گنبد نظام الملک، گنبد تاج الملک، ضمن چهار ایوانی شبستانها، مدرسه مظفری محراب الجایتو که هر یک نمایانگر سیر هنر معماری اسلامی در دوره‌ای خاص هستند. بنا بر شواهد تاریخی، مسجد جامع اصفهان بر روی ویرانه‌های مسجد قدیمی تری ساخته شده که اعراب ساکن قریه طهران در اصفهان در قرن دوم هجری در یهودیه بنا کرده بودند. مسجد اولی بر خرابه‌های ابنیه‌ای مربوط به اواخر دوره ساسانی برپا شده بود (دهباشی،۱۳۰:۱۳۸۳) .

مهم‌ترین طرحهای توسعه در دوران آل بویه و صفویه صورت پذیرفته‌اند. سبک معماری مسجد شیوه رازی است.

مسجد جامع اصفهان منعکس کننده هنر بیزانس و کلاسیک در قالب یک بنای سنتی و اسلامی است.

تاریخچه

کاوشهای باستانشناسی نشان از آن دارد که احتمالا این مسجد پیش از تسلط اعراب بر این شهر، مرکز مذهبی مهم شهر بوده و بصورت یکی از آتشکده‌های شهر اصفهان کاربری داشته‌است. کشف یک پا ستون، با تزیینات دوره ساسانیان، در منطقه شمالی مسجد، وجود بنایی قبل از اسلام را تایید می‌کند. درباره تاریخچه تغییر و تحولات مسجد اختلاف نظرهایی وجود دارد ولی به نظر می‌آید ساخت مسجد جامع به قرون اولیه هجری و در زمان عباسیان بوده که در قرن سوم هجری محراب آن تخریب و جهت قبله آن اصلاح شده‌است.

بخش‌های گوناگون آن در طول نزدیک به هزار سال شکل گرفته‌اند و طی این سالها همواره در حال مرمت و بازسازی بوده‌است که آخرین آنها بازسازی بخش تخریب شده بر اثر بمباران هواپیماهای عراقی در طول هشت سال جنگ ایران و عراق بوده‌است.

سنگاب‌های مسجد جامع

در مسجد جامع اصفهان چهار سنگاب قراردارند.

۱- سنگاب ایوان درویش: در ایوان شمالی مسجد جامع که ایوان درویش نام دارد، سنگابی از جنس سنگ پارسی قرار گرفته‌است. این سنگاب ابتدا در مجاورت مقبره علامه مجلسی قرار داشته و بعد به محلّ کنونی منتقل شده‌است. قطر دهانه سنگاب ۱۱۵ سانتیمتر است، ولی نیمی از آن به علّت شکستگی از بین رفته‌است. کتیبه بدنه این سنگاب به زبان‌های فارسی و عربی و به خطّ ثلث است. آن چه از متن کتیبه بجا مانده به شرح زیر است:

… و صل علی زین العباد علی و الباقر محمد و الصادق جعفر و الکاظم موسی و الرضا علی و التقی محمد و النقی…

کرد وقف شاه مظلومان حسین ابن علی هرکه نوشد آب گوید لعن بر ابن زیاد
شد تمام این جام در عهد شه ایران صفی ……

لبه این سنگاب دارای پنج جامگاه بوده‌است که شکستگی نیمی از سنگاب باعث شده که تنها دوتا از آنها باقی‌بمانند. نقشهای بدنه این سنگاب هم در اثر فرسایش تا حدودی از بین رفته‌اند.

۲- سنگاب ایوان صاحب: ایوان جنوبی مسجد جامع، ایوان صاحب نام دارد و سنگابی ساده در رو به روی آن قرار گرفته‌است. این سنگاب در میان حوضچه‌ای از سنگ چهارگوش قرار گرفته و روی لبه آن پنج جامگاه طرّاحی شده‌است. سطح خارجی سنگاب در بالا شامل کتیبه صلوات بر چهارده معصوم (ع) به خطّ ثلث و نقش‌های کنگره‌دار کوچک، و در قسمت پایین سنگاب، نقش‌های کنگره‌دار بزرگ است. همچنین بر روی بدنه سنگاب، کتیبه‌ای به این مضمون نقش بسته‌است:

وقف شرعی نمود توفیق… استاد امین ولد اسمعیل… فی ۱۱۰۲

۳ و ۴ – دو سنگاب کوچک دیگر هم در مسجد جامع اصفهان وجود دارند که یکی در کنار حوض میان حیاط مسجد، و دیگری در برابر ایوان استاد (ایوان غربی) قرار گرفته‌اند.

خواندنی

آرتور پوپ (باستان شناس) می‌نویسد: «من آن روز وقتی به تماشای مسجد جامع اصفهان رفتم و در زیر این گنبد قرار گرفتم، متوجّه شدم که تمام وجودم در تسخیر گنبد و مسجد است؛ چون در زیر این گنبد به خوبی می‌توان به شاهکار فنا ناپذیر و خلّاقهٔ ایرانی‌ها پی برد و به عظمت مسجد و گنبد آن اعتقاد پیدا کرد. من از آن به بعد، بارها به مسجد جامع اصفهان رفتم و با تماشای گنبد این مسجد، زبان به تحسین گشودم و عشق و علاقهٔ خود را به اصفهان و ایران، روزافزون دیدم. به همین جهت می‌خواهم، بعد از این که دیده برهم نهادم، جسدم را را در این خاک مقدّس دفن کنند.»

محراب‌ها

مسجد جامع اصفهان از مساجدی است که محراب‌های متعددی دارد. بلندآوازه ترین محراب آن در ضلع شمالی ایوان غربی آن، در شبستانی که بوسیله اولجایتو ساخته شد قرار دارد. این محراب نمونه نفیسی از تزئین گچبری است با گل و بته و شکل‌های هندسی. هشت محراب دیگر در این مسجد وجود دارند که تدریجا ساخته شده است (پیرنیا، ۱۳۸۳)

ثبت در میراث جهانی

این اثر در اجلاس سی و ششم یونسکو در زمره میراث جهانی ثبت گردید.

 

غذا خوردن با خانواده، این همه فایده! غذا خوردن در کنار خانواده مزایای زیادی برای کودک و نوجوان شما خواهد داشت. این دلایل به شما  می‌گویند چرا باید با هم غذا بخورید. صحبت کردن در کنار...
تغییرات پوست در بارداری، راه های پیشگیری زنان همواره به زیبایی خود اهمیت می دهند و دقت دارند. ولی در دوره ایی از زندگی خود کنترل  زیبایی خود را از دست می دهند و این در دوره ایی است که به...
لقاح چگونه شکل می گیرد؟ بارداری با لقاح شروع می شود، روندی پیچیده که شامل آزاد شدن یک و یا تعداد بیشتری تخمک از تخمدان ها است، انجام باروری موفق با حرکت اسپرم در لوله ی ...
جمع شدن شیر در پستان، درمان دارد؟ هیج ارزیابی یا تستی برای تشخیص تراکم شیر در سینه لازم نیست. اگر دکتر شما به عفونت سینه (ماستیت) شک کند| شما با آنتی بیوتیک ها درمان خواهید شد.مرو...
علائم خطرناک در بارداری، هوشیار باشید بسیاری از خانمها حاملگی نرمال دارند ولی دانستن علایم هشدار در حاملگی مهم است. اگر شما هر کدام از علایم زیر را داشتید سریعا با پزشک خود تماس بگیری...
پیامد های حکومت سلوکیان بر ایران اسکندر و جانشینانش شهرهای یونانی بسیاری را در سرزمین‌های اشغالی ساختند و یونانیان و مقدونیان را بدانجا کوچاندند و کوشیدند تا فرهنگ یونانی را در ایران ...
تهیه دو مدل سوپ ویژه زمستانی می خواهیم در این مطلب شما را با روش تهیه دو نوع سوپ مغذی و خوشمزه مخصوص فصول سرد سال آشنا کنیم این سوپ ها سرشار از خاصیت برای بدن به خصوص در این روز...
دیدن برنامه کودک، بازه سنی متفاوت/ صدای دکتر بعضی از پدر و مادر ها به کودک خود اجازه می دهند که هر برنامه ای را تماشا کنند. چرا که هر برنامه ای که از شبکه های کودک پخش می شود مخصوص...
توالت رفتن بچه ها، آموزش از چه سنی؟ چگونه توالت رفتن را به کودک آموزش دهیم، همیشه دغدغه پدر و مادرها بوده.بهترین فصل برای آموزش توالت رفتن، بهار و تابستان است، زیرا در این فصل­ها، ل...
توانایی های بچه یک ساله، کمکش کنید کودک به قدری سریع رشد می کند که به سختی متوجه تغییرات وی می شوید. تماشای رشد و پرورش کودک و نیز  دیدن اینکه شخصیت کودک در حال پدیدار شدن است بسیا...
زایمان طبیعی بدون بی حسی، مزایا و معایب از زمان اقدام برای بارداری تا زمان زایمان، تصمیمات مهمی باید بگیرید. اگر قصد دارید کمتر دارو مصرف نمایید زایمان طبیعی بدون داروی بی‌حس‌کننده گزین...
خونریزی بعد از زایمان، هشت ماه شده! سوال:سلام با گذشت 8ماه از سزارینم اما هنوز گاهی ترشحات خونابه ای با کمی درد میبینم آیا طبیعیه؟ جواب:نه طبیعی نیست. باید بررسی شود. سونوگرافی. آزم...
پیشگیری از کولیک نوزاد، راه حل های خانگی بعد از اینکه کودک شما گریه کردن را شروع کرد، از تکنیک های آرام بخش استفاده کنید تا سعی کنید اپیزود را کوتاه کنید یا شدت آن را کاهش دهید. اقدامات ...
آشنایی با آداب و رسوم مردم همدان در ماه مبارک رمضان یکی از آداب و رسوم اهالی همدان در ماه رمضان کلوخ اندازان نام دارد   ماه مبارک رمضان یکی از مناسبت‌هایی است که مردم استان همدان برای آ...
سوزش واژن بعد از نزدیکی، این دیگه چیه؟ سوال:سلام خسته نباشید خانم دکتر.من نزدیک یک ساله که ازدواج کردم و ما یک روز در میون رابطه داریم همیشه..ولی نزدیکه دو هفته هست که در قسمت بیرون ان...