آشنایی با مسجد جامع اصفهان

آشنایی با مسجد جامع اصفهان

 

 

مسجد جامع اصفهان
میراث جهانی یونسکو
اطلاعات اثر
کشور  ایران
نوع فرهنگی
معیار ثبت i v vi
شمارهٔ ثبت ۱۳۹۷
منطقه آسیا
تاریخچه
تاریخچهٔ ثبت ۲۰۱۲ (طی نشست سی و ششم)
اطلاعات ثبت ملی
شماره ثبت ملی ۹۵
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

 

مسجد جمعه یا مسجد جامع اصفهان از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین ابنیه مذهبی ایران است. این مسجد مجموعه تاریخی وسعی را به ابعاد ۱۷۰ در ۱۴۰ متر در شمال شرقی اصفهان و کنار میدان کهنه نشان می‌دهد و امروز شامل قسمتهای مختلفی است از قبیل گنبد نظام الملک، گنبد تاج الملک، ضمن چهار ایوانی شبستانها، مدرسه مظفری محراب الجایتو که هر یک نمایانگر سیر هنر معماری اسلامی در دوره‌ای خاص هستند. بنا بر شواهد تاریخی، مسجد جامع اصفهان بر روی ویرانه‌های مسجد قدیمی تری ساخته شده که اعراب ساکن قریه طهران در اصفهان در قرن دوم هجری در یهودیه بنا کرده بودند. مسجد اولی بر خرابه‌های ابنیه‌ای مربوط به اواخر دوره ساسانی برپا شده بود (دهباشی،۱۳۰:۱۳۸۳) .

مهم‌ترین طرحهای توسعه در دوران آل بویه و صفویه صورت پذیرفته‌اند. سبک معماری مسجد شیوه رازی است.

مسجد جامع اصفهان منعکس کننده هنر بیزانس و کلاسیک در قالب یک بنای سنتی و اسلامی است.

تاریخچه

کاوشهای باستانشناسی نشان از آن دارد که احتمالا این مسجد پیش از تسلط اعراب بر این شهر، مرکز مذهبی مهم شهر بوده و بصورت یکی از آتشکده‌های شهر اصفهان کاربری داشته‌است. کشف یک پا ستون، با تزیینات دوره ساسانیان، در منطقه شمالی مسجد، وجود بنایی قبل از اسلام را تایید می‌کند. درباره تاریخچه تغییر و تحولات مسجد اختلاف نظرهایی وجود دارد ولی به نظر می‌آید ساخت مسجد جامع به قرون اولیه هجری و در زمان عباسیان بوده که در قرن سوم هجری محراب آن تخریب و جهت قبله آن اصلاح شده‌است.

بخش‌های گوناگون آن در طول نزدیک به هزار سال شکل گرفته‌اند و طی این سالها همواره در حال مرمت و بازسازی بوده‌است که آخرین آنها بازسازی بخش تخریب شده بر اثر بمباران هواپیماهای عراقی در طول هشت سال جنگ ایران و عراق بوده‌است.

سنگاب‌های مسجد جامع

در مسجد جامع اصفهان چهار سنگاب قراردارند.

۱- سنگاب ایوان درویش: در ایوان شمالی مسجد جامع که ایوان درویش نام دارد، سنگابی از جنس سنگ پارسی قرار گرفته‌است. این سنگاب ابتدا در مجاورت مقبره علامه مجلسی قرار داشته و بعد به محلّ کنونی منتقل شده‌است. قطر دهانه سنگاب ۱۱۵ سانتیمتر است، ولی نیمی از آن به علّت شکستگی از بین رفته‌است. کتیبه بدنه این سنگاب به زبان‌های فارسی و عربی و به خطّ ثلث است. آن چه از متن کتیبه بجا مانده به شرح زیر است:

… و صل علی زین العباد علی و الباقر محمد و الصادق جعفر و الکاظم موسی و الرضا علی و التقی محمد و النقی…

کرد وقف شاه مظلومان حسین ابن علی هرکه نوشد آب گوید لعن بر ابن زیاد
شد تمام این جام در عهد شه ایران صفی ……

لبه این سنگاب دارای پنج جامگاه بوده‌است که شکستگی نیمی از سنگاب باعث شده که تنها دوتا از آنها باقی‌بمانند. نقشهای بدنه این سنگاب هم در اثر فرسایش تا حدودی از بین رفته‌اند.

۲- سنگاب ایوان صاحب: ایوان جنوبی مسجد جامع، ایوان صاحب نام دارد و سنگابی ساده در رو به روی آن قرار گرفته‌است. این سنگاب در میان حوضچه‌ای از سنگ چهارگوش قرار گرفته و روی لبه آن پنج جامگاه طرّاحی شده‌است. سطح خارجی سنگاب در بالا شامل کتیبه صلوات بر چهارده معصوم (ع) به خطّ ثلث و نقش‌های کنگره‌دار کوچک، و در قسمت پایین سنگاب، نقش‌های کنگره‌دار بزرگ است. همچنین بر روی بدنه سنگاب، کتیبه‌ای به این مضمون نقش بسته‌است:

وقف شرعی نمود توفیق… استاد امین ولد اسمعیل… فی ۱۱۰۲

۳ و ۴ – دو سنگاب کوچک دیگر هم در مسجد جامع اصفهان وجود دارند که یکی در کنار حوض میان حیاط مسجد، و دیگری در برابر ایوان استاد (ایوان غربی) قرار گرفته‌اند.

خواندنی

آرتور پوپ (باستان شناس) می‌نویسد: «من آن روز وقتی به تماشای مسجد جامع اصفهان رفتم و در زیر این گنبد قرار گرفتم، متوجّه شدم که تمام وجودم در تسخیر گنبد و مسجد است؛ چون در زیر این گنبد به خوبی می‌توان به شاهکار فنا ناپذیر و خلّاقهٔ ایرانی‌ها پی برد و به عظمت مسجد و گنبد آن اعتقاد پیدا کرد. من از آن به بعد، بارها به مسجد جامع اصفهان رفتم و با تماشای گنبد این مسجد، زبان به تحسین گشودم و عشق و علاقهٔ خود را به اصفهان و ایران، روزافزون دیدم. به همین جهت می‌خواهم، بعد از این که دیده برهم نهادم، جسدم را را در این خاک مقدّس دفن کنند.»

محراب‌ها

مسجد جامع اصفهان از مساجدی است که محراب‌های متعددی دارد. بلندآوازه ترین محراب آن در ضلع شمالی ایوان غربی آن، در شبستانی که بوسیله اولجایتو ساخته شد قرار دارد. این محراب نمونه نفیسی از تزئین گچبری است با گل و بته و شکل‌های هندسی. هشت محراب دیگر در این مسجد وجود دارند که تدریجا ساخته شده است (پیرنیا، ۱۳۸۳)

ثبت در میراث جهانی

این اثر در اجلاس سی و ششم یونسکو در زمره میراث جهانی ثبت گردید.

 

سندرم پیش از قاعدگی، درمان دارد؟ دکتر نرگس علیان، متخصص زنان و زایمان: بسیاری از خانم ها پیش از قاعدگی دارای مشکلاتی هستند که حتی در صورت شدت پیدا کردن آنها در فعالیت های روزانه ...
دندان درآوردن نوزاد، چه کنیم؟ آنچه که باید در خصوص دندان درآوردن نوزاد بدانیدهنگامی که نوزادی دندان در می آورد والدین خوشحال خواهند شد و در کنار این خوشحالی باید مواردی را وال...
رژیم غذایی در بارداری، نکات مهم تغذیه ای خانم هایی که به تازگی باردار شده اند ویا قصد بارداری دارند مکرر سوالاتی راجع به رژیم غذایی مناسب در دوران قبل بارداری وحین بارداری دارند در اینجا...
سریال بار دیگر زندگی بار دیگر زندگی نام یک مجموعهٔ تلویزیونی ایرانی به کارگردانی «علاءالدین رحیمی» است که در سال ۱۳۶۳ تولید و از شبکه ۱ سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش گردید...
کاهش خونریزی سزارین، خلاصی از دردسرهای زایمان سردکردن رحم در هنگام سزارین می‌تواند موجب کاهش نیمی‌از خونروی‌های بعداز زایمان شود‌.روش فوق اقدام مناسبی  جهت جلوگیری از خونروی بعداز زایمان و تو...
دارو دادن به کودک، کدام ها خواب آورند؟ در اینجا برخی از داروهایی که کودکان را خواب آلود می کنند معرفی می کنیم. داروهای حساسیت و سرماخوردگی در صدر این فهرست هستند. به نکاتی هم که درباره...
زانو درد در شیردهی، علت چیست؟ سوال:سلام 'باعرض خسته نباشید'من هم در دوران شیردهی تقریبا ماهی یکبار خودبه خود زانو درد میگیرم 'وهمینطور موقعه تمرینات ورزشی که وزنم رو روی زانوم...
اگر فرزند نابغه می خواهید، ایده های طلایی را بخوانید نمی دانید چگونه از فرزند خود یک نابغه بسازید؟ به هر کس می رسید راه حلی جلوی پایتان می گذارد و می گوید مثلا فلان مدرسه یا کلاس کودک شما را متحول خواهد ...
هیسترکتومی چیست، مراقبت های بعد از آن کدام است؟ رایج ترین عمل جراحی برای برداشتن رحم هیسترکتومی است. این عمل یکی از روش های جلوگیری دائمی برای بچه دار شدن است. با انجام این عمل می توان لوله های...
شکستگی استخوان لگن زنان، تغذیه مناسب مطالعه جدیدی بیان می‌کند که پیگیری یک رژیم مدیترانه‌ای ممکن است حداقل به میزان کمی ‏ریسک شکستن استخوان لگن زنان را پایین بیاورد.‏به گزارش شفا آنل...
لوازم موردنیاز نوزاد، چی لازمه؟ در چند هفته اول که نوزاد را به خانه می آورید چه چیزی لازم دارید؟ ما آنچه را که کارشناسان تعیین کرده اند، مطالعه کردیم و آن را با والدین در میان گذاشتی...
لوگوی اسم سری نوزدهم ⋆ چهارشنبه ۲۰ بهمن ۱۳۹۵ 94 بازدید در لوگوی اسم سری نوزدهم تعداد 14 در خواست طراحی لوگوی سه بعدی و عاشقانه ترکیبی از جانب کاربران گر...
مکمل لازم در یائسگی، چند نکته کاربردی یائسگی یکی از دوران‌های مهم زندگی زنان است که به جهت بالارفتن سن و همچنین تغییرات هورمونی شدید بدن، زنان نیاز به تقویت‌کننده‌های مفید برای کاهش عوارض ...
تعیین جنسیت جنین، تغذیه چقدر تاثیر دارد؟ اگرچه تاثیر رژیم غذایی بر تعیین جنسیت جنین تنها در حد یک فرضیه است، اما بر اساس این فرضیه غذاهای کم کلسیم و پر از پتاسیم، جنین را به سمت پسر شدن ...
تاثیر تیروئید بر باروری، حقیقت دارد؟ سوالسلام وقتتون بخیر.میخواستم درمورد کم کاری تیروییدوناباروری سوال کنم آیا واقعا باعث ناباروری میشه ؟درمانی هم داره؟اگه دلیل ناباروری فقط کم کاری...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.